Back to Meskhi.Net
 
Back to Meskhi.Net
ნიკო ჩუბინაშვილი
ქართული ლექსიკონი რუსულის თარგამანითურთ,
სისტემისაებრ საბა-სულხან ორბელიანისა.
ხოლო ნაცლად იტალიანურთა ლექსთა, მისგან ზედმოწერილთა, დაირთვიან მხოლოდ ლექსნი ბერძულნი ანუ ლათინური, ქართულად მიღებულნი, მათითავე ასოებითა. არამედ ამგარნი ლექსნი სომეხთა ანუ თურქთა ენისანი ზედვე მოწერილ არიან ქართულითა ასოებითა. ხოლო განსარჩეველად სომხურთა ლექსთა წინ უზისთ ასო და თურქთა - ასო .
1812-1825 წწ.
ალ. ღლონტის რედაქციით და გამოკვლევით (1961 წ. გამოცემის მიხედვით).
შემოკლებანი: ბალ., ხე, მცენ., ოთხფ., მფრ., მძრ., მწერ., თევზ.,
- უ ბრჯგუთი, - ჳ მახვილით.
ხ(ჴ) շ
არს ხმოვანი ასო, დადებული თავად ყოველთა ენათა ანბანსა შინა. ქართულად ასოსა ამას ზედა ქარაგმიანნი ლექსნი არიან ესენი: ა~დ - არამედ; ა~ნ - ამინ.
ამას ასოსა ზედა არიან ორნი მარცვალნი ზედდადებულნი ზმნათანი: აღ, აღმო; მდაბიურად: ა, ამო. ვითარ: აღვალ, აღმოვალ; აღვსწერ, აღმოვსწერ. გინა: ავალ, ამოვალ; ავსწერ, ამოვსწერ, არამედ სახელზმნათა შინა უკეთუ იპოვნების სხვა , მაშინცა პირველი სრულიად დაიტევების. მაგალითად: აღება (აღვიღებ), აღელვება (აღვაღელვებ), ამაღლება (აღვამაღლებ) და არა აღღება, აღღელვება, ანუ აღმაღლება და სხ. კალად ითქმის: აექჳნ, აუარებდით ნაცლად აღექჳნ, აღუარებდით და სხ.
ბოლოდ სახელთა ხმარებული შესცლის მათ:
1. მდედრობითად, ვითარ მეფე - მეფა, ჭაბუკი - ჭაბუკა, იგი - იგია და სხ.
2. კნინობითად, ანუ შეურაცხებითად, უფრორე სათჳითოთა სახელთა. მაგალითად: დავით სარდალი, სოლომონ მდივანბეგი, ანუ მდედრობითნი: თამარ მეფე, მარიამ ბატონისშვილი და სხ. ამათ შინა ასო უხამს არს, ხოლო დავითა მზარეული, სოლომონა ხაბაზი, თამარა დალალი, მარიამა მექათმე და სხ. არიან კნინობითნი. ამისგან ჰსჩანს, რაოდენ უსაფუძველო არს ჰაზრი, რათა ასოჲთა განირჩეოდენ ნიადაგ მდედრობითნი სახელნი.
3. რომელთამე რთულთა სახელთა შინა ბოლოს შეიცლების ა-ზედა. მაგალითად: გველთევზა, ძაღლნიორა, ორცხობილა, ხარისთალა და სხ.
ა? კითხჳთი მარცალი, მდაბიურად ხომ? ли? (იოან. 21,15), გიყარმეა? (ფსალ. 49,13), ვსჭამოა? ვსაა? და სხ.
შემოკლებული ზმნისაგან არს, სახელთა და ზმნათა ბოლოს ხმარებული, უფრორე მდაბიურსა შინა საუბარსა, ვითარ სახლია, ქალაქია ნაცლად სახლი არს, ქალაქი არს; ანუ ცივია, თბილია ნაცლად ცივი არის, თბილი არის; კალად ცივა, თბილა ნაცლად სიცივე არის, სითბო არის; ეგრეთვე: მოსულა, მომზადებულა, განსრულებულა და სხ. ნაცლად მოსრულ არს, მომზადებულ არს, განსრულებულ არს. ამის გამო ხმარებულ არს ლექსი აობა ნაცლად არსება.
აბაზანასააბანოვე დიდი ტასტი, таз, или подвижная ванна, употребляемая в банях.
აბაზიოთხი შაური, ან 40 ფული, 20 копейшник серебра.
აბანაკებააკარვება (შავთ. 73)
აბანოსახლი დასაბანელი (3 მეფ. 2,35 და შემდგომი; ვეფხისტ. 337 და 1375), баня, ს. ბაღნის, თ. ჰამამ [არაბ.].
აბანოზი(ხე) ეკალმუხა Эбенное дерево, растущее в Африке и Америке; ΄Έβανος, ΄Έβενος, Άμπανός, Άμπανόξυλον
აბბასირიულად მამა (მარკ. 14,36; რომაელ. 8,15), Άbbâ, Άββας, Abbas, atis
აბბატი 
აბბატობა 
აბგამახალიკი, პატარა ხურჯინი, უფრორე აბრეშუმისგან ნაქსოვი, უნაგირის წინა კეხზედ გარდასაკიდი (ნახე ვაშკარანი), небольшая переметная сумка.
აბდარიწყალთა მნე, ზედამდეგი მერწყულთა და მრეცხელთა უწმინდურთა ადგილთათა, смотритель над водоносами и профосами.
აბებრებაკანის აბურცება, აშუპება დაწვისაგან, ожог
აბედიგამოხარშული ხის სოკო, მსწრაფლ მომღები ცეცხლისა (ვეფხისტ. 1291), трут.
აბეზარიმოუსვენარი, დაუდეგარი, შფოთი, თავისშემაწყენელი, несносный, беспокойный, докучливый.
აბეზარს მოსვლა[соскучиться]
აბეკამაქიბალახების გამონახადი არაყი (კარაბადინში), травник, спирт из трав.
აბეჩხარინავენახობი, გაოხრებული ვენახი, запущенный, необработанный виноградник.
აბეწულა (ბალ.) კარაბადინში.
აბზინდა(ბალ.) ნახე აფსინთი, полынь.
აბზინდათასმათა, ანუ ქსოვილთა რათმე შესაკრავი რკინის ბალთა, ეგრეთვე ფოლადისა, ვეცხლისა და სხ. საჩხლეტით ენითურთ, пряжка, застёжка.
აბიქაშთაჯი, пилюля თ. ჰაბ [არაბ.].
აბლაბუდაბუდე, გინა ქსელი დედაზარდლისა, паутина.
აბრაცოთი, გინა საჭარბავი, привесок для уравнения весов. თ. ჰაბრა.
აბრაგანიარეკნება, ჩოგნისაგან ბურთის შეღმა აკრა, отталкивание мяча
აბრაკიწურწუმა ალთაფა (ნახე სარწყულთან).
აბრამადინაზირი (ნახე ნაზირთან)
აბრამიანიღვინის ბოღლიწო, თაფლითა ანუ შაქრით ზავებული, ამას გააკეთებენ ახალწელიწადს და შეინახვენ ვიდრე წინადღედმდე ნათლის ღებისა და მაშინ მიიღებენ.
აბრეშუმა(ბალ.) ჭინჭარს შეეხვევა ეს ბალახი.
აბრეშუმიჭიჭნაური, шелк. სპარს. აბრეშუმ, თ. და ს. იფაქ.
აბურცებააბებრება, ожог, обжог.
აბუტარაკი, აპუსტრაკი(ბალ.) შხამა ბალახი.
აბუჩი, აბუჩალაკიდაუპატიჟებელი და ძალადშევარდნილი სტუმარი, არაფრად მიჩნეული, гость незванный, или презренный.
აბჯარიზოგადი სახელი საჭურველთა და უფრორე ტანზედ საცმელთა ჯაჭთა და მისათანათა ომსა შინა სახმართა. სახენი ამისნი იხილენ ლექსთა თანა ზუჩი და ჯავშანი (ვეფხისტ. 85, 222 და შემდგომი), доспех, броня, латы. თ. აბჯარ.
აბჯროსანიაბჯრით მოსილი, ჩაჩნაგირი, латник.
აგარასაზაფხულო სადგური, дача, Άγρός, თ. იალაღ.
აგარაკიდაბა, ანუ სახნავი, გინა სავენახე ადგილი (მატ. 13,24 და შემდეგი 27,7 და შემდეგი), село, поле. ს. აგარაკ.
აგდება(ავაგდებ) შეღმა შესროლა, вверх взбрасывать. // (ავიგდებ) განკიცხუა, გაქირდვა, осмеивать.
აგება(ავაგებ) აღგება, აშენება (ვეფხისტ. 324), строить, созидать. // აცმა, გატარება ძაფისა ნემსის კურწში და მისთანანი, вдевать, продевать.
აგებულებაცხოველთ შინაგანი შენობა, ანუ სტომაქი, телосложение, комплекция.
აგენნიტოსაუგებელი, ანუ აუშობელი, Άγέννητος, нерождаемый (нерожденный).
აგერაი, აჰა, ანუ აწის შემდეგი (ნახე ესერა), вот, вот уже.
აგვისტალინახე აღვისტალი.
აგვისტოქველთობისა, ანუ მარიალისა (ნახე ზოდიაქო), Август месяц, Αύγουστος.
აგორება(ავაგორებ, ავგორდები) აღმართში ატანა გორებით, встаскивать, вскатывать, ანუ ასლვა გორვით.
აგრეეგრეთ, так.
აგრემცმაინც, ანუ ნეტამც, так бы, хотя бы.
აგურიგამომწვარი ალიზი, кирпич. ს. ქარფიჩ.
ადამანტინახე ადამასი (შავთ. 80).
ადამანტისა 
ადამასი, ადამანტიალმასი (იერემ. 17,1; ამოს. 7,7), Адамант, алмаз, Άδάμας, διαμάντι.
ადამიანიადამის ტომი, ე.ი. კაცი.
ადგილისივრცე დასატევნელი, ანუ შეცვლილი რისგანმე, გინა [დაჩნეული] (ფსალ. 23,3 და 36,10 და შემდეგი; ლუკ. 2,7 და 11,1), место, დაჩნეული - ადგიდ, ადგილად, ადგილს (ოსე. 5,15), на место.
[ადგომა(ავსდგები) სტოლიდამ ადგეს, დარჩეს სტოლზე, пусть останется от обеда]
ადვილიარა ძნელი, ან მარჯვე (მატ. 9,5 და 19,24; ვეფხისტ. 234), легкий, удобный.
ადიდარკინის ფიცარი დახრეტილი გასაწევად მავთულთა, волочильная, стольная доска со скважинами разной величины, сквозь которую тянут проволоки.
ადლისაზომი ხუთის ან ოთხის მტკავლის ოდენი, аршин. ს. გაზ, თ. არშუნ [სპ.]
[ადონაი]{ებრაულად უფალი}
ადრედანიად, მსწრაფლ, ანუ უწინარეს ჟამისა (ფსალ. 36,2; მატ. 28,7), рано, скоро. ს ვაღ.
ადრეულიადრე შემოსული, ранний.
ადრინდელიდიდის ხნისა (ვეფხისტ. 290), давнишний. ს. ვაღუი.
ადუღება(ავადუღებ) მდუღარედ შექმნა, вскипятить.
აედონი(მფრ.) იადონი, ბულბული, ვარდის ჩიტი, соловей, Άηδόν, Άηδόνι, Άηδόνος, ხოლო მართვე მისი, Άηδόνάχι.
აეშაგიმსტოვარი, шпион. თ. ჯაშუშ [არაბ.].
ავადობაუძლებობა, სნეულობა, нездоровие, хворость.
ავაზა(ოთხფ.) მომცრო ვეფხი (დარეჯანიანში), барс. თ. ბაარს [სპ.].
ავაზაკიაშკარად მტაცებელი, მეკობრე და მარბიელი (მატ. 21,13); ლუკ. 10,30 და შემდეგი), разбойник.
ავაზანიაუზი, ისარნები, бассейн. თათ. ჰაუზ (შავთ. 39).
ავაჯახმამომაღლოდ და გაუგრძელებლად გალობა, ღიღინი.
ავბედიავის ბედისა, злополучный, злосчастный.
ავგარდანილაპოტი, დიდი ჩამჩა, ковш.
ავგულიმრისხანე, ჯავრიანი, злой, капризный.
ავდარიცუდი დარი, წვიმიანი ტაროსი, ненастье, дурная погода.
ავენაბოროტის მოუბარი, злоязычный, злоречивый.
ავეჯი, ავეჯულობასახლის ჭურჭელი და რაგინდარა სახმარი, домашний скарб.
ავ-ზნეცუდის ზნისა, злонравный, недобронравный.
ავთრათიბარათი (ნახე წერილთან)
ავიარა კეთილი, ცუდი, უბადო (ვეფხისტ. 30 და 399), злой, худой, дурной.
ავილინესტვი, სალამური (იერემ. 48,36), цевница.
ავი მავნემდაბიონი უხმობენ მინდრის ალს, леший.
ავკაცობაცუდი საქმე, шалость; ვავკაცობ, шалить.
ავლიფერფლი, ნაცავი, ანუ ნაგავი, пепел, зола, сор.
ავლინისანაგვე (მამათ ცხ. 9,5), помойная яма.
ავმუცელიმსუნაგი, გაუმაძღარი, обжора; ავმუცლობა, გაუმაძღრობა, обжорство, чревобесие.
ავობასიცუდე, дурнота.
ავპირიავენა, злоречивый.
ავჟანდაუნაგირის უზანგო, стремя. თ. უზანგ. // პაიჭთა და შალგართა ფეხთა ქვეშე გამოსაკრავი ზორტი, подстремник.
ავრიტიხის ხრალთაგან შეგრეხილი თოკი (ნახე საბელთან).
ავსებანახე აღვსება
ავშანი(ბალ.) მცენარებს გაჯიანთა და მლაშეთა ადგილთა ზედა.
ავშარასილა, ქორაკი, ულაგმო აღვირი, недоуздок. თ. ლოხტა, ს. პასუც (?).
ავშარაჯიხილთა, ანუ მხალთა წვენი, შაქრით შემზადებული, სასმელად, сироп.
ავხანასანეშტე, ფეხის ადგილი, отходное место.
აზავერიხარი საკიდარი (ზროხასთან ნახე) (1 ნეშტ. 12,40; ვეფხისტ. 458), вьючный вол.
აზარმაციდიდი კეტი ასაწევი სიმძიმეთა (ჯოხთან ნახე), рычаг.
აზარფეშანოღართო, გრძელტარიანი სასმისი ვეცხლისა, серебряная чаша с ручкою. ს. ჰაზარფეშ.
აზატითავისუფალი, свободный, Άσύδοτος. თ. აზატ [სპ.].
აზევა(ავზევ) აწევა, მაღლა აზიდვა, приподнимать.
აზიდვა(ავზიდავ) იგივე აზევა (ვეფხისტ. 340) // მაღლა ატანა მრავალთა, встаскивать.
აზმნობაზმნობა უნდა (იქ ნახე).
აზნის. ლ. {აზნი - (სპარს.) დიდგვარი, წარჩინებული, вельможа, знатный - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
აზნაურითავისუფალი (გალატ. 4,22 და შემდეგი), свободный. ს. აზნივ. // წარჩინებული, უხუცესი ანუ დიდებული (მარკ. 6.21; საქმ. 13,5), старейшина (ლუკ. 19,12), высокого рода, высокородный (იერემ. 39,6), вельможа. //ხოლო აწ ჰნიშნავს კეთილშობილსა, дворянин, благородный.
აზნაურებათავისუფლება, არავისი მონება (2 კორ. 3,17; გალატ. 5,1) свобода.
აზრიიხილე ჰაზრი (ვეფხისტ. 361 და 520).
აზღუდიტანთსაცმელთა თეძოს თავს ქვემოთ ირიბად ჩაგდებული ნაჭერი.
ათაბაგიარაბულად მამამთავარი, უმაღლესი მთავარი შემდგომად მეფისა. ტიტლო ესე მიეცა ახალციხის მთავარსა სერგის ჯაყელსა VI გიორგი მეფისაგან გარემო 1330 წლისა (იხილე ქართლის ცხ[ოვრება]), Атабек.
ათასიათჯერ ასი, тысяча. ს. ჰაზარ, თ. მინ.
ათასისთავიუხუცესი ათასთა (მარკ. 6,21), тысячник, тысяченачальник. ს. ჰაზარაპეტ, თ. მინბაშ.
ათეულინაათალი, მეათედი ნაწილი (ებრაელ. 7:2,4 და შემდეგი) десятина // ათიანი, десяток.
ათვალწუნება(ავითვალწუნებ) შეძულება, მოძაგება.
ათისთავიათთა ზედა უხუცესი (გამოს. 18,21), десятоначальник, десятник, десятский. თ. ონბაშ, ს. ტასნაპეტ. // ათეული, მეათედი ნაწილი, десятая доля.
ათლა(ავსთლი), აჭრა, თხლად ასერვა.
ათრთოლება(ათრთოლებს) აკანკალებს, дрожать, трястись (ათრთოლდების).
ათქჳრებახორცის გატენა სიმსუქნით ან დაზღმურდლვა. // ხილთა მცირედ სამწიფედ მოსლვა [разбухнуть]
ათქლეფაასლეფა, ძაღლთაგან ენით ამოჭმა წნიანისა.
ათცხრამეტურიმთოვარის მოქცევა (ნახე ზედნადებთან), златое или золотое число.
ათძალიათსიმიანი საკრავი (ფსალ. 32,2 და 91,3), десятиструнный.
აი!აჰა, შორისდებული ჩვენებითი, вот!
აიაზმანაკურთხი წყალი სასხურებლად, Άγίασμα, святая вода.
აივანიდერეფანი ან ეზო, двор. თ. აივან [სპ.].
აკავლებაпускать ростки
აკათისტოდაუჯდომელი ნახე; Αχάθιστος, Акафист.
აკაკი (ხე) ბრინჯის ხე, Άχαχια, каркас, акация, дерево.
აკანათისირთ მახე (იხილე მახესთან).
აკანკალებაალად ათრთოლება.
აკაპიაკაფი (ნახე ალიკაპი)
აკარა, აკრაზღვის პირი კლდოვანი, ქედი ზღვიდან წარზიდული, мыс.
აკარვება, აღკარვება(აღვიკარვებ) გარდანაცალება ადგილისა კარვებითურთ (დაბად. 13,18), переходить, переселяться станом.
აკაური(მფრ.) ასიდა, ჟრუნი (2 სჯული 14,17), цапля. თ. კლევი, ს. კარაპ.
აკელდამაებრაულად აგარაკი ანუ დაბა სისხლისა (მატ. 27,8; საქმ. 1,19), село или земля крови; ამისგან წოდებულ არს აკლდამა მიწაში შეკრული კამარა მკდართა გამთ დასადებად და მისვე ებრაული ლექსისგან დამა მიღებულ არს ქართულად ლექსი დაბა, რომელია სოფელი ან შენობა, ვითარ ახალდაბა, დაბნები, უდაბნო, უდაბური და სხ.
აკვანიჩჩვილთ სარეცელი სარწებელი, люлька, колыбель.
აკვეთა(ავჰკვეთ, ავკვეთ) აღსპობა, დაცხრობა, прекращать, переставать.
აკვეცააღკვეცა (ავჰკვეც) აკრეჭა თმისა ახალ ნათელღებულისა, ანუ სამღდელოთა თავისაგან კურთხევის დროს, постригать.
აკვიატება(ავიკვიატებ) ცუდი საქმის გამოკიდება, ან დაჟინება. // (ავეკვიატები) გარდაკიდება, привязываться, навязываться.
აკიდება(ავჰკიდებ, ავიკიდებ) დატჳრთვა საპალნითა (ვეფხისტ. 608 და 1100), навьючивать.
აკიდოჯაგანი, ხილნი ერთად შებმულნი წნელითა, перевясло, связь, пучек.
აკინძვა(ავჰკინძავ) ქაღალდთ მიკერება ერთმანერთზედ.
აკინჭილებააკვიატება.
აკლდამანახე აკელდამა და საფლავი.
აკლება(ავიკლებ) დარბევა, წარტაცება ქონებისა, грабить.
აკოლოთიასაგალობელი, წესი, ანუ შედეგი საეკლესიოს ლოცჳსა, служба церковная, Άχολυθία.
აკრა(კონცხი ნახე) აკარა, мыс.
აკროსტიხი(კიდურწერილობა ნახე), Άχροστιχίς.
აკუთამცირე თორნე, ანუ ქურასავით ქაბის სადგამი ქჳსა, плита кухонная.
აკუმიარც მამალი, არც დედალი, გინა ქალაბიჭა, Гермафродит, Hermaphroditus.
ალაბასტრია მარმარილოს უმჯობესი, რომელიც გაითლების ჭურჭლად (მარკ. 14,3), алавастр, Άλάβαστρον.
ალაბულაჩალაბულა, ნოტიოთ სიმღრივე, ჩალითა და ბეწვით ნარევი.
ალაგიგზა, ანუ კალი (ფსალ. 8,8; მარკ. 1,3), стезя, место (იოან. 6,10), უალაგო ალაგას, не у места.
ალალოჰარალალო, მსოფლიოთ სიმღერის ჩასართავი, რომელიც გარდაუქმნიათ საეკლესიოს გალობისაგან ალლილუია, ვითა რუსული ай люли, люли, ამისივე ნაკვეთი არს ოროველი, ჰოროველო.
ალალი(მფრ.) ოლოლი. ს. ჰალალ, თ. ლეი.
ალამიმომცრო დროშა (ვეფხისტ. 339), штандарт, სპარსულად ალამ. // ანუ ნიშანი რამე შუბთა ზედა და მისთანათა, ან ნაჭერი რისამე ნიშნად (მუნვე, 1299), значек, флаг.
ალამდარიმედროშე, ალანდარი.
ალანძვა(ავლანზავ) ნაკვერცხალზედ შეგდება გამოსაცხობის პურისა ან მწვადისა საჩქაროდ, რომ გარედამ დაიწვას და შიგნიდამ უმი დარჩეს.
ალაოფქვილი დაწვიმული, რომელიც კარგად არ მოიზილება, არც გაღვივდება, закалина.
ალარვა(ავლარავ) აქოქლვა, ერთმანერთზედ მიკერება ნაჭერთა გამოჭრილის ტანისამოსითა, რომელსაც შემდგომად დაედება სარჩული და დალიანდაგდება, шить на живую нитку.
ალატაალა, საფქვილე ალა {წისქვილის საფქვილე კასრი, чан для муки на мельнице - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
ალაფინაშოვარი საქონელი ჟამსა ბრძოლისასა (ვეფხისტ. 449), добыча.
ალაფობა(ვალაფობ) აკლება, დატაცება, აფორიაქება (მუნვე, 56), расхищать.
ალაფიმეფქვილე, ფქვილის მოფარდული, лабазник, Άλερας, мучник თ. ალაფ.
ალაწოდაუშვერად მაღალი.
ალდატიალქატი, ანუ ბიცი (იერემ. 17,6) сухота. ს. ალდაჭ.
ალერდი(ბალ.) იონჯა, ნედლი ბალახი, свежая трава.
ალერსისაამო სიტყვა, საამოვნო ლაპარაკი, ласка. (ვუალერსებ, ვეალერსები) სიამოვნით შემთხვევა, შეტკბობა (ვეფხისტ. 425, 460 და 463), ласкать,-ся, приветствовать.
ალვა, ალვახაზიპუნგია, მოდუღებული და დაზელილი თაფლი საჭმელად. თ. ჰალვა [არაბ.].
ალვისხე(ხე) სარო, კჳპაროზი (ვეფხისტ. 50 და 78), чинарное дерево. თ. სალვაღაჯ (შავთ. 49).
ალთაფააბრაკი, წურწუმა.
ალიცეცხლის ნივთი ზეაღმავალი და მანათობელი (ფსალ. 38,7 და 82,14), пламя, пламень.
ალიმინდორთა და ტყეთა შინა ავი, მავნე, ქაჯი, леший (მდაბიონი ესრეთ ჰგონებენ და იმერნი უხმობენ ჭიმკად).
ალიზიგამოუწვავი აგური (დაბად. 11,3; გამოს. 1,14; ისაი. 9,10), плинфа.
ალიკაპიდანდალი, ხის აღვირი, кляп.
ალიონიდილის სინათლის გამოჩენა უწინარეს მზის ამოსლჳსა (დილასთან ნახე), заря утренняя.
ალიოქოთიარეულება, ამბოხება, тревога, смятение.
ალისარჩული(ბალ.) სუნნელი ბალახის ყავილი, ზაფრანის მსგავსი, ძოწეულის საღებავი.
ალისფერიწითელის ცეცხლის ალისფრად, алый цвет.
ალკაპიფარდა საკრავთა {საკრავის ფერდა - საბას ლექსიკონი.}.
ალმაგი, იალმაგისაომარი სამოსელი, ჯაჭთა გარეგან საცმელი.
ალმასიალი პატიოსანი (ადამასი ნახე), алмаз.
ალმაცერიშეღმად ირიბი, ვითა გაშლილის თითების ცერი შეღმა დადგება.
ალმედადმხარიღლივ (დარეჯანიანში კარი 9).
ალმურიცეცხლის ალი კამლითურთ შავწითლად აღმავალი (საქმ. 2,19), курение дыма, буря.
ალნებანახე შეალნება
ალონახნავი მიწა მიზდად გუთნისდედისა, მეხრეთა, чередовое пахание на шести или на восьми быках, შებმულთა ხართა და სხ.
ალოვნებაალოს მოხნვის დრო.
ალოსაბრი, ნაწვეთი სუნნელთა ბალახთა (ქებ. 4,14), алой (იოან. 19,39), алое, Άλόη.
ალუბალი(ხე) ბალღოჯი, вишня.
ალქატიმსუბუქი, მჩატე, დამშხალული (ვეფხისტ. 249 და 1455), рыхлый, дряблый.
ალღონადირთაგან გრძნობა მონადირეთ მიპარვისა, чутье, сметливость. // კაცთაგან მიხდომა მომავლის განსაცდელისა, предчувствие.
ალყააბრეშუმის ძალი, ანუ მეტალლთ სიმი საკრავთათჳს, струна. // გარშემო დადგომილი ლაშქარი (ვეფხისტ. 967, 971 და 1217).
ალჩუვეგის ზევითი გვერდი რაოდენვე ჩაღრმავებული, жох, რომლისაც მეორეს გვერდს ჰქვიან თოხანი, бок, თაფი, ჭუტი.
ამაგიზრუნვა, გულს მოდგინება, ვითარცა ამაგი და ჭირნახული, заботы и труды.
ამალიანაზდად შიმშილით მიბნედა (ვეფხისტ. 393)
ამალიზურგით ტჳრთის მზიდავი მუშა, носильщик, ношак. თ. ჰამალ.
ამანათიბერძულად საწინდარი, Άμανέτι, залог, заклад // რუსულად მზევალი, Аманат, заложник. // ქართულად ანაბარი, ე.ი. ნივთი მიბარებული ან გაგზავნილი ვისთანმე, вещь, отданная под сохранение, или посылка.
ამაოცუდი, უქმი, ბედითი (ფსალ. 5,2 და 11,9), суетный.
ამაოდცუდად (ფსალ. 3,7; მარკ. 7,7), всуе.
ამაოდ მორწმუნეცუდმორწმუნე, გარდამეტებით მჩემებელი ღვთის მსახურებისა, ანუ რეგნულად დამჯერებელი სიცრუვისა, суевер.
ამაოებადაუდგრომელობა, უხანობა საწუთროსი (ფსალ. 4,2; ეკლესიასტ. 1,1), суета.
ამაოხრებელი{ნახე აღოხრება}.
ამარადმისს ნებაზედ, ანუ მისის იმედით, ვითარ დაშთომილი ღვთის ამარად, оставаться на произвол божий, на волю божию, შენს ამარად, в надежде на тебя.
ამართვა(ავმართავ) აღმართება, მაღლა აწევა და დადგენა საჩინოდ (ვეფხისტ. 399).
ამარტა ეშმის ქა (ვეფხისტ. 264), яшма камень.
ამაღლება(აღვამაღლებ, ავმაღლდები) მაღლა აწევა, ანუ ასლვა (ფსალ. 9,13 და 32; კალად 26,6; კალად 29,1), возносить,-ся, возвеличивать // დღესასწაული შემდგომად პასექისა მეორმოცესა დღესა მოსახსენებელად ხორცითა ზეცად ქრისტესისა, вознесение.
ამბანახე აბბა.
ამბავიიხილე ჰამბავი; ამბარი, ამბრა სუნნელი, იხილე ჰამბარი (ჩახრუხა. 61).
ამბარისაფქვილე ზანდუკი, ანუ სახლი, ბეღელი პურის შესანახავი, хлебный амбар, магазин, Άμπάρι.
ამბარდარი, ამბარდანიმუჯირი, მნე საამბარდნოსი, комиссар, смотритель хлебных магазинов.
ამბარჩაფარღული, მანიაკი.
ამბიონი, ამბონიმაღალი ადგილი საკურთხევლის წინ გინა სამქადაგებელო და საფსალმუნე (აღსავალთან ნახე), Амвон, Άμβον, Άμβονος.
ამბორისულიერი მოკითხა და შემთხვევა (ქებ. 1,1), лобзанье. ს. ჰამბორ.
ამბორება(ვუამბორებ, ვეამბორები, ამბორს ვუყოფ) მიახლებით შემთხვევა (ფსალ. 84,10. მატ. 26.48), облобызать, -ся.
ამბოხიდაუწმენდელი მაჭარი (ნახე ღვინოსთან), сусло.// შფოთი, არეულობა, ამბოხება, мятеж, тревога.
ამება, დაამება(ვაამებ, დავაამებ) სიამოვნების მიცემა (იერემ. 23,16), прельщать, угождать // (მიამების) მხიარულების მიღება (ვეფხისტ. 24 და 833), приятно // სატკივრის დაამება, მოკლება, унимать боль.
ამეთჳსტოალი პატიოსანი მიისფრო (ნახე სპეკალი) (გამოცხ. 21,20), Аметист, Άμέθυστος.
ამიანტოსკლდის ქუა ესოდენ ლბილი, რომელ დაისთვის ბაბმბასავით, ხოლო ნასთი ანუ ნაქსოვი მისი არ დაიწვის ცეცხლთა შინა, горный или каменный лен, (შავთ. 13).
ამიანურიბადიანი ქისა, ჯუზდანი.
ამიერაქეთგან, ანუ გამოღმა, отсюда, или по сю сторону.
ამიერ და იმიერაქეთ და იქით, ანუ გაღმა-გამოღმა (იოან. 19,18; გამოს. 26,13), сюда и туда, по ту и по другую сторону.
ამიერითგანამ ჟამიდამ (მატ. 23,39; ფსალ. 112,2 და 120,7), отсель, отныне.
ამინ{(ებრ.) ჭეშმარიტად, ნამდვილად - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
ამინდიკეთილშეზავებული ტაროსი მოსავალთათჳს, ანუ მოგზაურთა, погода, година.
ამირ, ამირა, ამირიარაბულად უმთავრესი, ანუ უხუცესი, Эмир, отсюда Адмирал {ამირ-ალ-ბაჰრ - ზღვათ უხუცესი}, იხმარების უფრორე რთულად სხათა ლექსთა თანა შემდგომთა.
ამირახორი, ამილახვარივზინდართ უხუცესი, მეჯინებეთ უხუცესი (ვეფხისტ. 55), обершталмейстер.
ამირბარისახლთ უხუცესი (ვეფხისტ. 312 და შემდგომი, 331 და შემდგომი), обергофмейстер.
ამირეჯიბიეჯიბთუხუცესი, оберкамергер.
ამირმუმლიხალიფა, ბაღდადის ხემწიფე ძველთა მაჰმედიანთა, Эмир-Амуменине, т.е. повелитель правоверных.
ამირსპასალარიუმთავრესი მხედართმძღანი (ვეფხისტ. 40, 312 და შემდეგი), фельд-маршал.
ამისთანა, მაგისთანა, იმისთანაითქმის სამთა პირთადმი, ხოლო ზოგად მისთანა (ნახე ლექსი ესე), такой, таковой.
ამისთჳს, ამისგამოკავშირი მიზეზობითი (ფსალ. 1,5 და 7,17), сего ради, по сему.
ამლაკიჭრელი ცხენი (ოთხფ.) თ. აბლაყი.
ამოსაამოვნო, სასიამოვნო, განსასვენებელი (ვეფხისტ. 34 და 121), приятный.
ამოდნელად, სიამოვნით (ვეფხისტ. 425, 899), тише, легче или приятно.
ამობრძანება(ამობრძანდა) ასლვა მაღალთა გამთა, вверх пожаловать.
ამოგდება(ამოვაგდებ) მაღლა ასროლა, взбрасывать // ამოფხურა, აღსპობა, искоренять, истреблять.
ამოგება(ამოვიგებ) იმერულად გამორთმევა წაღებულისა, ან პოვნა დაკარგულისა, отыскивать, выручать.
ამოგლეჯა(ამოვჰგლეჯ) ამოძრობა ან ამოხევა, выдергивать.
ამოდგმა(ამოვსდგამ) ქვეიდამ მაღლა დადგმა, выставлять// ენის ამოდგმა (ამოვიდგამ) ითქმის ჩჩჳლთათჳს, ოდეს იწყებენ ლაპარაკსა.
ამოვარდნა(ამოვარდება) ესე არს ვნებითი ზმნისა ამოგდება.
ამოვსება(ამოვავსებ) ცარიელის ავსება პირამდინ, наполнять// (აღმოვივსებ) წყლის ამოღება, черпать.
ამოზევა{ნახე აზევა}.
ამოზიდვა(ამოვზიდავ) ამოწევა, ამოყვანა, ანუ ამოტანა მრავალთა (ვეფხისტ. 254), вытаскивать.
ამოთლა(ამოვსთლი) ღრმად ამოჭრა რბილისა რისმე, вырезывать.
ამოთხრა(ამოვსთხრი) ამოჭრა მიწაში ღრმად ორმოთა და მისთანათა, выкапывать, вырывать // ამოჭრეთა ხისა რკინის იარაღით выдалбливать // გქანდაკება ხეთა და ქათა ზედა ბეჭდისა, სახისა რისმე და სხ., изваять, вырезывать печать и т.п.
ამოკვეთა(ამოჰვკვეთ) ამოთხრა, ამოჭრა, вырезывать, выкапывать // გაუქმება ცუდისა რისმე წესისა, отменять, уничтожать.
ამოკიჟ(ამოვიკიჟავ) ცალი თალის მცირედ მოხუჭვა.
ამორეხვამეტად გაძღომა (ოსე. 13,6), насытиться до исполнения.
ამოსავარდნელიღირსი ამოფხურისა, დაკარგვისა, изверг.
ამოსკნა(გულს ამოვისკნი) სლუკსლუკით ტირილი, ამოხვინჩვა გულისა (ვეფხისტ. 89), рыдание.
ამოსლვა(ამოვალ) მაღლად ასლვა (ვეფხისტ. 1318), восходить.
ამოსრუტვა(ამოვსრუტავ) ამოწოვნა ნოტიოსი ბაგით, მასრით, ტუმბოთი და სხ., высасывать.
ამოტუზვა(ამოვიტუზები) მოფარება, მალვით დგომა, стоять украдкою.
ამოფხრანახე აღმოფხრა (ვეფხისტ. 556).
ამოქოლვა(ამოვქოლავ) ქვით ამოშენება.
ამოღება(ამოვიღებ) აღმოხმა, შთადებულის ამოზიდვა, вынимать, доставать.
ამოშენება{ნახე აშენება}
ამოცოხნაიხილე აღმოცოხნა.
ამოძრობა(ამოვაძრობ) ამოწევით ამოღება, ამოგლეჯა, вытаскивать, выдергивать.
ამოწევა{ნახე აწევა}
ამოჭრა(ამოვსჭრი) ამოკვეთა, ამოთლა, вырезывать.
ამოჭრეთა(ამოვსჭრეთ) ამოჭრა ხეთა საჭრეთლითა, выдалбливать ножом.
ამოხნეშა(ამოვიხნეშ) ამოკნესა, ამოიხრვა დიდის სულის კვეთით, вздыхать.
ამპარტავანებააობა, თჳსება ამპარტავანისა, (ფსალ. 30:19,24; მარკ. 7,22), гордыня, гордость, (ვამპარტავნობ) гордиться (ს. ვ. მოსეს 3)
ამპარტავანიდიდების მნდომი, სწავლის მოთაკილე და უმსგავსოდ გულმაღალი (ლუკ. 1,51); ფსალ. 17,26), гордый.
[ამპიწიслово лат. ambitiosus {ambitio - კანდიდატების გარშემო ტრიალი, ანუ წრეში სიარული თავის მოწონების მიზნით}]
ამრეზი, ამრეზილიმოქურუხებული, გაბუტვილი, надутый, нахмуренный, грозный.
ამრეციმცირედ აღმართი, ვითა დამრეცი მცირედ დაღმართი, покатый.
ამტუტება(ავამტუტებ) არევა მიშლა-მოშლა, აფორიაქება, расстраивать, нарушать порядок, тишину.
ამფსონიპურის მტე, ანუ ამქარი (ფსონი ნახე), сотоварищ, артельщик.
ამქარიერთის ხელობის ოსტატი, соремесленник одного цеха с кем. ს. ჰამქარ.
ამქმელიბებია, მეანი, დედათ მოურავი (გამოს. 1,15 და შემდეგი), баба, повивальная бабка.
ამღრევა(ავამღრევ) ნოტიოთ არევა (იოან. 5,4; ეზეკ. 34,19), возмущать, смущать воду и т.п.
ამყოლითან ადევნებული, მიმდევი. // კარის წირთხები, ჩარჩოები, косяк у дверей, обвий.
ამხანაგიმოძმე, მოყუასი, ანუ მონაწილე (ვეფხისტ. 24, 254 და 430), товарищ.
ამხედრება(ავმხედრდები) ცხენს შეჯდომა ლაშქართა, сесть на лошадей, поехать, (ჩახრუხა. 13, 39).
ანაბარიამანათი მიბარებული ნივთი, вещь порученная, вверенная под сохранение.
ანაგებიაგებულება, შენაწევრებულება (დან. 7,15), состояние, состав, телосложение. // ვითარება კეთილი, ანუ უდარესი ძნიად შეძრვადი (კატიღ. ანტ. 160), навык (შავთ. 19) // აშენებული.
ანაგულიგაჩეჩისაგან დანარჩენი რიოში მატყლისა, ანაჩეჩი, вычески.
ანაზდი, ანაზდეულიუეცარი, მოულოდებელი (ამბაკ. 2,7), внезапный; ანაზდად, უეცრად (ვეფხისტ. 202, 1071, 1366), вдруг, внезапно.
ანალოღიასაწიგნე, მაღალი სკამი წიგნთ დასადები წასაკითხად, налой, Άναλόγιον.
ანამტკიციგამტკიცულის ფქვილის ანაცერი ქატო.
ანაფორასამღდელოთა ზეიდამ საცმელი სახლებგანიერი პალეკარტი, ряса, άπανωφόρι, άπανωφόρημα, ხოლო Άναφορά ჰნიშნავს მოხსენებასა, თხოვასა, доношение, прошение // ანუ არს რიტორული ნაკვეთი, რომელთა განმეორება, ოდეს ერთი და იგივე ლექსი დაიდების თავად რაოდენთამე შინა წევრთა პერიოდისათა, მაგალითად, სიყვარული სულგრძელ არს, სიყვარულსა არა შურნ, სიყვარული არა განლაღნის და სხ. (1 კორ. 13,14; მუნვე მუხლ. 8). გინათუ რაოდენჯერ განმეორების და ესე ვითარნი, анафора, повторение.
ანბანი 
ანგაარებაუსამართლოდ შეკრება, მოხვეჭა (ფსალ. 118,36; მარკ. 7,22), лихоимство, корысть, корыстолюбие.
ანგაარი, ანგარიუსამართლოდ შემძინებელი (1 კორ. 5,10), лихоимец, сребролюбивый, корыстолюбивый.
ანგარიშირიცხჳ, სათუალავი (ვეფხისტ. 76), счёт, расчёт.
ანგელოსიქადაგი, მომთხრობელი (მარკ 1,2), ангел, вестник, Άγγελος. // არსება გონიერი, უსხეულო, დასაბამიერი, წინაშე ღმრთისა მდგომელი (ნახე დასი) (ფსალ. 8,5 და 103,4).
ანგელოსებრივი, ანგელოსური. 
ანდაზამორფი, მაგალითი, пример, форма.
ანდამატინახე ადამანტი (ვეფხისტ. 1332).
ანდემცირედ ხედვა ბნელაში, ანდეზედ, наугад.
ანდერძიდავედრებული სიტყვა, ანუ წერილი მიცვალებულისა, გინა შორად წარმავალისა (ებრაელ. 9,17; ვეფხისტ. 777 და შემდეგი), завещание. // აღთქმა, პირობა (იერ. 11,10 და 22,9), завет.
ანდერძნამაგიანდერძის წერილი, духовное завещание, письменное.
ანდრიანტიაღალმა, ძეგლი, გამოქანდაკებული სახე მეტალთაგან, ქათა, ანუ ძელთა, Άνδριάντιον, истукан, кумир, статуя, болван.
ანეულიგაზაფხულის ნახნავი (იერემ. 4,3), поле, посеянное весною (შავთ. 55).
ანთებანახე აღნთება (ვეფხისტ. 895). // სნეულის დიდი სიცხე, воспаление.
ანთიმონისურმა, მოშავო ლითონის ქა გოგირდიანი, Антимоний, сурма, Άντιμόνιον.
ანთრაკინაკვერცხალი, жар, горящий уголь, Άνθραχιά. //თალი პატიოსანი ცეცხლისფერი (სპეკალი ნახე) (დაბად. 2,12; ფსალ 18,10), анфракс, Άνθραξ (შავთ. 51). // მუწუკი ფრიად ტკივილიანი, ბედნიერი, карбункул, род чирья.
ანთჳპატიმოადგილე ჳპატისა (ნახე ჳპატოსი) (საქმ. 13,7), проконсул, Άνθύπατος.
ანისული(ბალ.) ცერეცო, რომლისა თესლი არს სუნნელი და სამკურნალო, Анис, Άνιδον.
[ანკანაკინახე ლახვარი]
ანკანაკობალხინობა და სიმთრალე (იერემ. 16,8), пир, пиршество.
ანკარა(მძრ.) უშხამო გველი, გველხოკერა, уж.
ანკარაითქმის ზედშესრულად, ვითარ წყალი ანკარა, ე.ი. ფრიად სუფთა, чистая, прозрачная вода.
ანკესიწილკავი რკინისა, წურილი ნემსკავი, удица, Άγκιδτρι.
ანტაკრადპირისპირ წინამებრძოლად (საქმ. 7,51), Άντικρυ.
ანტიჶონიაღსავალი ნახე, Άντιφωνον.
ანტლიაწყლის ამოსაღები ტოლჩა, черпало, Άντλίο.
ანუ, ანთუ, გინა კავშირი განწალებითი (მატ. 6:24,25 და შემდეგი), или.
ანჳქითინახე ონჳქითი.
ანჩხლიკაპასი, გლისპი, გულპილწი, сердитый, капризный.
ანციცელქი ყრმა, резвый, шалун.
ანძანაქსი, ძალა, ძელი ამართული (ეზეკ. 27,5), ядрило, щегла, мачта, кол. თ. დირაგ.
ანწლი(ბალ.).
ანჯამა კართ მისაკრავი რკინის კილო, петли у дверей, окон и т.п.
ანჯმნისააჯმნო, აშკარა, საქვეყნო, явный, гласный, публичный.
აობამყოფობა არსებისა და შემთხვევისა (ა-სთან ნახე).
აოშვა(ავოშავ) ნახნავთა მეორედ გარდახნვა, перепахивать.
აოხრებანახე აღოხრება.
[აპაგანგინახე გრივი]
აპანი და აპანისიიანვარი (ნახე ზოდიაქო)
აპაურისამალდი, უღლის ტაბიკთ მოსაჭირებელი თოკი, შებმული ხართ ქედსა ქვეშე (ფსალ. 2,3), узы.
აპოთიკისაკუჭნაო, სახლი შესანახავი სახლის სამზადისთა, ხოლო საკუთრად ეწოდების სამკურნალოთა წამალთა საცავსა, Аптека, Άποθηκη
აპოკალიპსიგამოცხადება, წიგნი წმიდისა იოანე მახარობელისა, откровение, Άποκάλυφις.
აპოხტი, ახტაპოტიგამხმარი პოხილი ხორცი ოთხპერხთა, მფრინველთა, ანუ თევზთა: ლორი, ოფიტონი, შაშხი და მისთანანი, ветчина (ხოლო ბარუქის წიგნსა შინა 6,27, მგბარს ეწოდება) варить.
აპრიალება(აპრიალდების) საჩქაროდ აგზნება ხმელის შეშისა.
აპრილიიგრიკა (ზოდიაქო ნახე), Апрель, Άπρίλλιος.
აპუტარაკი(ბალ.) ნახე აბუტარაკი.
არ, არაუკუთქმითი მარცალი (ნახე ვერ), (ფსალ. 1,1 და შემდეგი), не // ზოგჯერმე იხმარების ბრძანებითადცა, ხოლო ნიადაგ ბრძანების დამნიშვნელი არს ნუ.
არაკიზღაპარი, იგავი (ვეფხისტ. 844), басня, сказка. ს. არრაკ.
არამედმაგრამსავით, კავშირი განრემზომობითი (ფსალ. 1:2,4), но.
არამინახე ჰარამი (ვეფხისტ. 693 და 1292).
არამონი, არაონი, რამონი, რიმონიმცირე საწინდარი, задаток. თ. ბეი.
არარა, არარაჲმეარაფერი (ფსალ. 75,5), ничто; შეუძლებელი არს, ვერარა და ბრძანებითი ნურარა იხილენ თჳსთა ადგილთა.
არაყი, რახიარაბულად ოფლი, რამეთუ სასმელი არაყი არს ქუაბის ოფლი, арак, водка, ρακί, ხოლო ორნახადი არს აბეკამაქი, двойной спирт. თ. დუათეშ.
არაწმინდასაძაგელი, უწმინდური; სული არაწმინდა (ნახე სული), нечистый.
არაწმინდებაგანშორება სიწმინდისა და უმანკოებისაგან (მატ. 23,27), нечистота.
არახჩინიიარაღჩინი, თალფაქი, скуфейка, колпак.
არგანიჯოხი საბრჯენელი (ნახე ჯოხთან) (ფსალ. 22,4), палица, палка.
არდაბაგისარკმელი, ანუ გასავალი დოლაბი (ეზეკ. 42,12), проход.
არდაგიმანდილი, წელზედ მოსაფენი ფეშტამალი (მარკ. 14,51 და 15,46; იოან. 13,5 და შემდგომი), лентие, полотно.
არდადეგიჟამი ზაფხულისა, ოდეს მზე შევალს ლომის ზოდიაქსა შინა, каникулы.
არდი(ბალ.) შინაური ვარდკაჭაჭა, донник.
არდი, არდიფრუანაზდი (ნახე ჟამი) [კავშ.].
არეოთხი კუთხე ხმელეთისა, ანუ ოთხი დრო წელიწდისა. // საკუთრად გაზაფხული (ფსალ. 73,17), весна, 'Εαρ, 'Εαρος // სანახები, გარემონი ადგილნი, ანუ თემი, მხარე (ვეფხისტ. 341, 309, 361, 1320).
არეასareas მარიხი (ნახე ცთომილნი), Марс планета, Άρης.
არევა(ავრევ, ავურევ) აღრევა, ურთიერთარს შეზავება სხვადასხუათა ნივთთა, смешивать, примешивать. // მოშლა, შეშლა, мешать, расстраивать.
არეკნება(აირეკნებს, აირეკნა) ასხლეტა ან გარდაცემა, отражать, отражение.
არემარეგარეშემო სანახები (ვეფხისტ. 197), окрестность.
არემარედაქა-იქ, местами, по местам.
არეულობააშლილობა, დაუდგრომელად ცხოვრება, ან აფორიაქება, замешательство.
არვეფარა თხათა და ცხართა (ჯოგი ნახე) (დაბად. 26,14), ფსალ. 49,9), стадо.
ართრონიწევრი სიტყჳს ნაწილთა, член, Άρθρον, Articulus.
არიოთი(ბალ.) გარეული ბალახ-ბულახი (4 მეფ. 4,39), дикое зелие.
არიფანაყრმათ საერთო პურობა (ნახე სერი და ფსონი).
არიფიპურის მტე, ანუ შესაკუთრებული, შინა ყმა (ვეფხისტ. 1155).
არმაღანიშორით მორთმეული ძღვენი (ვეფხისტ. 456 და 1223).
არმენაკიწმიდა ტილო, ნარმა, სიდონი (მატ. 27,59), полотно.
არმურიალმური, ღრუბელ-ნისლი ქარიანი და ელვიანი (იობ. 38,1), буря.
არნადი, არნაბიტარიანი ფიცარი ბზისა და ხავის სახვეტი კალოზედ.
არნიგარეული ცხვარი, тунь (?) {тур}.
არონაპატარა გუთანი (ნახე ერქუანთან).
არსებარომელიცა პირველ არსისთჳს მიიცთომვის და რომელსა შინაცა არს კმაჲ მიზეზი, თუ რაჲსათჳს სხვაცა არს მას შინა, ანუ შესაძლებელ არს ყოფად (მეტაჶ. ბაუმ. §27), существо. // ნივთი მექონი ყოფისა, ანუ შინაგანი ძალი მისი (შავთ. 1; ვეფხისტ. 1350; ფსალ. 88,47), состав, век (?).
არსებითი{არსებიანივე, არსებიანივით - საბას ლექსიკონი}.
არსირაჲცაღა შესაძლებელ არს, ე.ი. რომლისა ყოფა არა წინააღმდგომ არს (მეტაჶ. 24), ანუ მყოფი არსებასა შინა (ვეფხისტ. 1; შავთ. 89).
არსობისაარსების პური, სახმარი ცხოვრებისათჳს, მდღევარი (მატ. 6,1), насущный.
არტალასაკლავთ უკანა ბარკალი, ანუ წვივი, голенище.
არტაში და არტახიგარეშემოსაკრავი ქარშიკი ჩჩჳლთა აკნისა, пеленка. // ანუ მოტეხილთა ძალთა შესაკრავი. // გასათლელთ ძელთა მაგრად დამჭერი ქანჩი.
არღა, არღარააღარ შემდგომს დროს არა (მატ. 26,29), к тому не, уже не, более нет, უკუთქმა მომავლისა დროსათჳს.
არღავანია მეწამული (ვეფხისტ. 933), камень порфировый.
არღვევა(ავარღვევ) დაკერებულის დახსნა, დაშლა, отпороть. // აქცევა შენობისა, сломать.
არშია, აშიამოვლებული რამე ვიწროდ ნაკერთ კიდურებზედ, кайма.
არშივიწილი, კერძო, доля, пай, паек.
არჩევანიარჩევა // რჩევა, ვეზირობა, მოლაპარაკება საქმეზედ შეკრებულებაში, совет, совещание.
არჩვი(ოთხფ.) ფსიტი.
არცა, არცაღაარღა, აღარც (მატ. 5,15 და 8,10), ни, ниже.
არძანი, არძანიკიდიდი ლოდი ან მარილის ქა (ნახე უარძანიკო).
არწივაკისახლის მეორე ძელი.
არწივი(მფრ.) ორბი (ეზეკ. 1,10), орел. ს. არწვი. // მრგალი ფეხთა ქვეშე დასაგები მღდელთ მთავართა, რომელსა ზედაცა გამოსახულ არს მფრინველი ესე, орлец архиерейский.
არხირუ, რუსხმული, канал, канава. თ. არხ.
არხიდიაკონიუპირველესი იეროდიაკონთაგან, მხლებელთა მღდელთ მთავრისათა (ნახე დიაკონთან), архидиакон, Άρχιδίακονος.
არხიეპისკოპოსიუპირატესი ეპისკოპოსი, архиепископ, Άρχιεπίσκοπος.
არხიერიმღდელთ მთავარი (იხილე იერარხი), архиерей, Άρχιερεύς.
არხიმანდრიტიმონასტრის განმგებელი უფროსი, архимандрит, Άρχιμανδρίτης.
არხინოტარი და პროტონოტარიმწერალთ უხუცესი, მდივანი, архинотарий, секретарь, πρωτονοτάριος.
არხილითხელი ბზარი (თოვლთან ნახე)
არჯაკელა(ბალ.) არჯიოკა, ზერჩო, ორჯიოკი, черпула.
არჯასპიძაღა, მიწალები, მომწუანო შავის საღებავი, ხმარებული ტყავთათჳს მეპრატაკეტაგან, ანუ მელნისთჳს, купорос.
[არჯიოკანახე არჯაკელა]
ასაბიამტერზედ საომრად თანმიმყოლი, совраждебник, союзник с врагом.
ასაკრავიერქანთ და ურემთ საბმელი.
ასამაღლებელილოცათა დასასრულებელნი ლექსნი, ხმამაღლად სათქმელნი მღდლისაგან სადიდებლად წმიდისა სამებისა, возглас.
ასარიდინარის მეოცედი წონა ვეცხლისა, ანუ დანგი (ნახე საწონთან) (მატ. 10,29), ассарий, мелкая монета.
ასე, ასრეესრეთ, так, ასეთი ესრეთი, такой.
ასთაკვი(მძრ.) დუმიანი დიდი კიბო.
ასიდა(მფრ.) მიმინოს ჰგავს, ღამით ხედავს, ამისთჳს ღამურად უხმობენ, ზოგგან ყარყატი სწერია (იერემ. 8,7), еродия.
ასისთავა(ბალ.) авран.
ასისთავიუხუცესი ასთა ზედა (მატ. 8,5), сотник.
[ასკეციასკეცი შვენება მოემატება, ვისრ. {ასჯერ აღებული, ასმაგი - ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი არნ. ჩიქობავას რედაქციით.}]
ასკილი(ხე) ველური ვარდი, шиповник, дикая или лесная роза.
ასლიარაბულად ნამდვილი, подлинный, настоящий.
ასლი(ბალ.) აჭარა, აჭარული ბრინჯი (გამოს. 9,32), жито (ეზეკ. 4,9), пыро, рис, полба.
ასმენაკინადირთ შესაპყრობი მახე (იხილე ბადესთან), тенето.
ასოწევრი, ნასხამი გამისა (მატ. 5,29), уд, член. // თჳთოეული კერძო წერილისა, буква, письмена, литера.
ასომთავრული ან მრგლოვანიდიდრონი ასოები, заглавные буквы.
ასპარეზისტადიონი ან სარბიელი (1 კორ. 9,24), поприще. // მეიდანი, სათამაშო ადგილი, ანუ მინდორი (ვეფხისტ. 1101 და 327; შავთ. 44), сцена, площадь, цирк.
ასპარეზობათამაშობა ასპარეზზედ, რბოლა, ჭენება და სხ. (ნახე თამაშობა), Гимнастика.
ასპიროსიafrodita აფროდიტი (ნახე ცთომილთან) (ვეფხისტ. 951).
ასპიტი(მრძ.) გველი ფრიად გესლიანი (ფსალ. 57,5 და 90,13), аспид.
ასპიტიშავი ქა ფილაქანი, დარქმეული იაშმისა ან იასპის ფერისაგან, аспидная доска.
ასრენახე ასე.
ასტამიტარიანი ფართო რკინა ცომის ასაფხეკი, скобка.
ასლეპაათქლეფა
ასულიშვილი ქალი (ნახე კაცთან) (მატ. 9:18,22; ფსალ. 44,9 და შემდეგი), дщерь, дочь.
ასურიასურელი, сириянин. ასურეთი, ასურასთანი, სირია (მატ. 4,24; საქმ. 20,3), Сирия. ს. აისორ.
ასფალტოსიშავი კუპრი (დაბად. 11,3), брение, жидовская смола, Άσφαλτος.
ასხმა(ავასხამ) მაღლა აყვანა მრავალთა, брать, вести наверх. // მძივთ აგება ძაფზედ (ნახე სხმა), низать, нанизывать.
ატამი(ხე) персик. თ. შავთალუ [სპ.].
ატანა(ავიტან) მაღლა აზიდვა, сносить на верх, поднимать.
ატაცება(ავიტაცებ) ძალად ანუ საჩქაროდ აღება, хватать, похищать.
ატაცებულიგასტერებული ანაზდის სიხარულით ან შიშით, восхищенный, пришедший в изступление.
ატეხა(ავსტეხ) აგლეჯა, взламывать, вздирать. // აღძრვა, აღზრზინება, подзадоривать, поджигать. // (ავიტეხ) დაჟინება, заупрямиться.
ატკრეცა(აიტკრიცება) მცირედ ალანძღვა, გაწითლება.
ატკრეცილიწამოწითლებული.
ატლასიფარჩა აბრეშუმისა, атлас, материя (ვეფხისტ. 465), Άτλάςι.
ატლასიწიგნი ღეოღრაფიულთა კარტათა, атлас географических карт, Άτλας.
ატმოსფერა 
აუარებელითქმად შეუძლებელი, неисповедимый. // უთალავი, несметный, несчетный.
აუგისარცხჳნელი, საკდემელი სიტყვა ან საქმე (ვეფხისტ. 367, 1083, და 1223), срам, срамота.
აუგიანისააუგო, სასირცხვილო (მუნვე, 189), срамный, зазорный.
აუზიავაზანი. ს. ჰაუზ.
აურზაურიშეუპოვარი, თავხედური, ლაღური, дерзкий, грубый.
აუშტარიოსტიგანი, სასმელ-საჭმელთ მნე, эконом. თ. აუშდარი.
აუცილებელიმიუცილებელი, თანაწარუვალი, თანაწარუხდომელი, неминуемый, необходимый.
აფაურიერთგარი სალესავი (ნახე სასრევთან).
აფთარი(ოთხფ.) (იერემ. 12,9), Гиена.
აფთექა 
აფთიმახვილი ფართო პირიანი და ტარგრძელი (ქართლის ცხ., რუსუდანისთჳს), алебарда.
აფთიონი, აფქიონი ტიმონი ნახე (შავთ. 23).
აფოლხვებამოშვება, მოდუნება (ვეფხისტ. 387).
აფორიაქება(ავიფორიაქებ) აკლება, აოხრება.
აფრანავთ იალქანი (საქმ. 27,17), парус, აფრის ქსელი იგივე (ისაი. 33,23), ветрило.
აფრაკიპირმრუდე ფიცარი.
აფროდიტიafrodita ნახე ცთომილთან, венера планета, Άφροδίτη.
აფსინთი(ბალ.) აბზინდა (გამოცხ. 8,11), полынь, пелынь, Άφινθεά, Άφίνθιον.
აფსკაფრიად თხელი კანი (ქერქტან ნახე).
აფუტკნვა(ავფუტკნი) არევა, აქოთება, перемешивать.
აფხრანახე აღფხრა (ვეფხისტ. 187).
აქ, აქაამ ადგილას (მატ. 24,23), здесь, или сюда; ესე ეკუთნვის პირველსა პირსა, ხოლო მეორესა - მანდა და მესამესა - იქ, იქი, მუნ.
აქამომდეამ ადგილად, ანუ ჟამადმდე (მატ. 24,21), доселе.
აქავება, აქავლება(აჰქავა, აჰკავდების) აშლა ქავილისა ანუ ფხანისა, засвербеть.
აქანდაზიფითხი, ცეცხლის ასაღები ასტამი ან პატარა ნიჩაბი.
აქატიაღატი (ნახე სპეკალი) (გამოს. 28,19 და 36,18), ахат, агат, камень дорогой.
აქეთჩემკერძო, сюда; აქეთი ამიერი.
აქიმიმკურნალი, лекарь, медик (ვეფხისტ. 348). თ. ჰაკიმ, ჰეკიმ [არაბ.].
აქლემი(ოთხფ.) (მატ. 3,4 და 19,24 კალად 23,24), верблюд, ცხოველსა ამას ახტასა ლოინი და ნარი, ხრდალსა - ჯამა, შვილსა მცირესა - კოზაკი, მოდიდოსა - დუკტი.
აქმა(ავიქუამ, ავექმი) ნახა აღქმა.
აქოთება(ავაქოთებ) აფუტკნვა, არევა, აშლა.
აქოლვა(ავჰქოლავ) ქვით ამოშენება, ამოქოლვა.
აქოქლვა(ავჰქოქლავ) ალავრა ან საჩქაროდ ერთმანერთზედ მიკერება საკერავის ნაჭერთ რიგზედ მოსაყვანად, сшить на живую нитку.
აქცევა(ავაქცევ) არღვევა, მაღლა შექცევა, взрывать // (ავუქცევ) გზის დაგდება, объехать, разъехаться.
აღალიბაკი. ს. აღალ.
აღალმაანდრიანტი, статуя, Άγαλμα.
აღაპისიყარული, მეგობრობა, Άγάπη, ძველთა ქრისტეანეთაგან შემოღებული პურობა ეკლესიის კარზედ მოსახსენებელად მიცალებულთა, რომლისათჳს უცოდებიათ აღაპი, поминки.
აღარ, აღარა(ნახე არღა), уже нет.
აღატი, აღათიაქატი ქა აყიყი, агатовый камень, Άγάθη, Άκάτης.
აღაჯიერტი საათის სავალი (მილი ნახე), миля, агач.
აღბეჭდვა(აღვბეჭდავ) ბეჭდის დასმა, запечатлевать. // მირონის ცხება.
აღბორგება(აღვაბორგებ, აღვბორგნები) აღშფოთება (შავთ. 93), взбесить, -ся.
აღგება(აღვაგებ) აშენება (ისაი. 45,7) зиждать, созидать, строить.
აღგვა(აღვგავ, აღვგჳ) ანიავება (ფსალ 1,40), взметывать.
აღგზება(აღვაგზებ, აღვეგზნები) ანთება, აპრიალება (ფსალ. 17,8; დან. 3,11) воспламенять, [возжигать].
აღდაჭიალდატი, ბიცი (იერემ. 17,6), сухота.
აღდგენა, აღდგინება(აღვადგენ, აღვადგინებ) წამოყენება, წარმოდგენა (მატ. 3,9), возстановлять, воздвигать, производить // აღშენება, ანუ განახლება, ახლად აღგება (2 ნეშტ. 24,13 და 2; მაკაბ. 14,33; იოან. 2,19). // აღმართება, უკეთესს მდგომარეობაში მოყვანა (ფსალ. 144,14). // მკდრეთით აღდგინება, განცხოველება (იოან. 12,1), воскрешать შენ გეტყჳ აღდეგ და აღიღე ცხედარი შენი (მარკ. 2,11)
აღდგომა(აღვსდგები) დადგომა, წარმოდგომა, აღმსთობა (დაბად. 20,8; მარკ. 2,11), восставать, вставать. // მიხდომა, ზედა დასხმა (ფსალ. 3,1; დაბად. 4,8; რიცხ. 14,35). // აღჭურვა, შებმა ბრძოლად (2 ნეშტ. 24,23). // ამოსლვა ქარისა, ავდრისა და სხ. // განცოცხლება, აღდგომა მკდრეთით (ლუკ. 20,37 და 8,55; კალად 25,34), воскресать.
აღდგომასაუფლო დღე პასექისა მოსახსენებელად მაცხოვრისა ჩენისა მკდრეთით აღდგომისა, светлое воскресение.
აღება(აღვიღებ, ავიღებ) აზიდვა, მოსმა ხელის დავლებით (მატ. 11,29 და 24,18; კალად 25,1) брать, принимать. // გამორთმევა სხათაგან ხელდახელ, ანუ გამოგზავნით, взимать, брать, получать // მოგროვება, აკრეფა, брать, сбирать, прибирать, подбирать // აღება პირისა ე.ი. გაღება, განსმა (ფსალ. 37,4 და 77,2) отверзать (уста).
აღება, აღებანი, აღების ღამეანუ დღენი მარხვათ შემოსლჳს წინა დღენი ანუ ღამე, заговение.
აღებმიცემა 
აღელება, აღელვება(ავაღელებ, აღელდების) აღძრვა ზღათა, ფურთუნი, волновать, -ся.
აღვიარებასარწმუნოების წარმოთქმა (ნახე აღსარება), исповедание веры.
აღვირედირახტი, ოქროთი დაფერილი და მორთული ლაგამი.
აღვირიურგოლო ლაგამი (4 მეფ. 19,28; ფსალ. 13,9), бразда, узда, удило.
აღვისტალიეჯიბი, ნაიბი, августал, префект, наместник.
აღვლენა, აღვლინება(აღვავლენ, ვლინებ) ზე აგზავნა, შეწირვა, воссылать, возносить.
აღვსება (აღვავსებ, აღვივსები)სავსედ შექმნა (დაბად. 1,22; ფსალ. 25,10; ლუკ. 5,7), наполнять, исполнять, -ся // ვის შორისმე წარმოება რისამე (ფსალ. 15,10; იოან. 16,6). // შესრულება, გათავება.
აღვსების დღენისაუფლოს პასექის წინა დღენი.
აღზავებაგანზავება (ნახე შეზავება).
აღზავებულიშერეული, აღრეული (მატ. 27,34), смешанный, растворенный, разведенный.
აღზავება(აღვზავნები) გაამპარტავნება, განლაღება, возгордеть, заспесиваться.
აღზრდა(აღვზრდი, აღვიზრდები) განზრდა, გაზდა, воспитывать, -ся, вскормить, -ся.
აღზრზინება(აღვაზრზინებ) აღშფოთება, ატეხა (საქმ. 14,2; ვეფხისტ. 1260), озлоблять, раздражать, подзадорить.
აღთქვეფა(აღვსთქვეფ) არევა, გაქნა, გათქვეფა (ეზეკ. 32,13), возмущать.
აღთქმა(აღვსთქამ) შეთქმა, აკვეთა, საზღრის დადება, რათა არა გარდახდეს, сделать обет, зарекаться. // (აღვუთქვამ) დარწმუნება აღსრულებისათჳს რისამე (ტიტ. 1,2), обетовати, обещать, -ся // დაპირება, შერიგება, ფასის გარდაკვეთა (მატ. 20,2 და შემდეგი), договариваться (ფსალ. 24,10 და 43,17; კალად 49,16), завет (გალატ. 3,16), обет.
აღიელი და მარღიალთეთრი უშვერი, ცხრისფერთა თალთა ეწოდების გრემა, უფრო მოთეთროთა და შვენიერთა - ჟივჟავი და ჟუჟუნა, მოლურჯოდ ჭრელთა - ჭროღა და მაჩხი.
აღივება(აღივდების) აჯეჯილება ხახვის თავთა და მარცვალთა ნოტიოს ადგილში.
აღკაზმა(აღვკაზმავ) მორთვა, განშვენება, მოკაზმა, убирать.
აღკარვებანახე აკარვება.
აღკვეცანახე აკვეცა (დაბად. 41,14), остригать.
აღკმევა(აღვაკმევ) საკმეველის აკომლება, დაკმევა შესაწირავად, воскурить.
აღლევა(აღვლევ) გალევა, მოლევა, ანუ აღსპობა. // ძველთა საჶილოსოჶოსოთა წიგნთა შინა აღლევა უხმარიათ ანალიტიკას მაგიერ (კატიღ. ანტ., § 28, 32).
აღლესვა(აღვლეს, -სავ) საჭურველთ პირის განმახვა (ფსალ. 51,2 და 63,3 და 139,3), вострить, изощрять.
აღლოშნა(აღვლოშნი, -ნავ) ალოკვა ანუ მოძოვნა (რიცხ. 22,4), потреблять.
აღლუმიმეომართ ლაშკართ, გაჩხრეკა (ვეფხისტ. 398), смотр войска.
აღმაკვეიდამ მაღლა, შეღმა, вверх.
აღმართება(აღვმართებ) აღდგინება, დადგინება (ფსალ. 144,15) восстановлять, [воздвигать, воздвижение]; (აღვემართები) ადგომა, გამართვა (მუნვე 19,8), исправляться.
აღმატება(აღვემატები) უაღრესობის ქონება სხათა ზედა (ფსალ. 37,4), превосходить.
აღმაფრენა(აღმა-ვჰფრინავ) გონებით აღსლვა მაღალთა ჰაზრთა შინა (ვეფხისტ. 27, 29), воспарять.
აღმახვა(აღვმახვავ) აღლესვა რკინის საჭურველთა (ისაი. 44,2), навострить.
აღმკულიგანშვენებული, მორთული, მოკმაზული (ფსალ. 143,12), преукрашенный.
აღმოვსებანახე ამოვსება.
აღმოთხრა(აღმოვსთხრი) ნახე ამოთხრა (ფსალ. 7,19), ископать.
აღმოკითხვა(აღმოვიკითხავ) წერილთ გამოცნობა, ანუ წარმოთქმა ხმით (მატ. 19,4 და 24,15), читать.
აღმონთხევა (აღმოვანთხევ) პირიდამ წამოსხმა, წარმოთხევა (იგავ. 23,8), изблевывать.
აღმოსავალი, აღმოსავლეთიმზის ამოსლჳს მხარე (მატ. 2,1 და შემდეგი; შავთ. 3), восток.
აღმოსლვა(აღმოვალ) ქვეიდამ ზევით კერძო ძრვა, ამოსლვა (მატ. 5,45), восходить, всходить.
აღმოფუვილირევა ფუთფუთით, ფუვილით (ამოს. 7,1), кишение.
აღმოფხრა(აღმოვჰფხრი) ძირით ამოღება, ამოგდება (მატ. 13,29), восторгать, {исторгать} выдергивать.
აღმოქმნა(აღმოვიქმ) ამოთხრა ანუ ამოტანა შენებით (2 სჯული. 6,11), ископать.
აღმოყანა, აღმოყანება(აღმოვიყან, -ნებ) მაღლა ამოზიდვა (ფსალ. 29,3), возводить.
აღმოჩენა, აღმოჩინება(აღმოვაჩენ, -ჩინებ) უცილობელად წარმოჩინება, დანახება სინამდჳლისა სიტყჳსა, ანუ საქმისასა კმაჲთა მიზეზითა, доказывать.
აღმოჩინებაიგივე სახელზმნად, доказательство, довод, demonstratio.
აღმოცენება(აღმოვაცენებ) მიწით აღორძინება მცენარეთა (დაბად. 1,11), произрастать, (აღმოსცენდების) იგივე ვნებითად (დაბად. 2,5; მატ 13,15 და შემდ.), прозябать.
აღმოცოხნა(აღმოიცოხნის) რომელთამე ოთხფერხთაგან პირში ამოღება ნაჭამთა და მეორედ დაღეჭით შთანთქმა, жевать, изрыгать жвачку.
აღმოხდომა(აღმოხდების) აღმოსლვა, ანუ აღმოცენება (მატ. 13,6).
აღმსაარებელისარწმუნოების მთქმელი, დამამტკიცებელი, исповедник. // ვნებული, წამებული სარწმუნოებისათჳს. // აღსარების მთქმელი, გასანდობი მოძღართან.
აღმსთობა(აღვიმსთობ) ადრე ადგომა, ასწრაფება (იერემ. 11,7; ფსალ. 62,1 და 77,34, კალად 94,2), утренневать, предварять, рано восставать.
აღმქმელიმიმქმელი, ნათლია, восприемник, крестный отец.
აღმღრევანახე ამღრევა.
აღმხედრებანახე ამხედრება.
აღნაგინაშენი, აღგებული, устроенный.
აღნადგინებიუზომოდ გარდამეტებული ვალის სარგებელი (ფსალ. 14,5; მატ. 25;27), лихва, рост (ნ. აღდგენა).
აღნაქსიფრასი, ჶრაზი გარი წერილთ შეთხზჳსა, слог, штиль, [синтаксис, გაიოზის ღრამ. ნ. ანაქვსი, ткань, шткание].
აღნთება(აღვანთებ) ცეცხლის მოკიდება სანთელთა და მისთანათა (ფსალ. 17,28), возжигать.
აღნიშნვა(აღვნიშნავ) დადება, დასმა ნიშნისა.
აღორთქლვა(აღიორთქლვის) დაკლება ორთქლითა, ანუ სრულად აღლევა ნოტიოთა, испаряться, испарение.
აღორძინება(აღვაორძინებ, აღორძინდების) მომატება ანუ მოძრავობა მოზარდთა სხეულთა უმეტესისა მიმართ (დაბად. 1,22 და შემდეგი; მატ. 6,28), расти, возрастать (ფსალ. 104,24 და 1 კორ. 3,6), возрастить, вырастить.
აღოხრება(აღვაოხრებ) დაქცევა, დაშლა, დარღვევა, განადგურება (ფსალ. 9,6), разрушать, разорять.
აღპარსვა(აღვჰპარსავ) აკრეჭა, აკვეცა (ისაი. 22,12), остригать.
აღრალებიესრეთ იწოდებიან: ამარტა, ბროლი, ლაჟვარდი, ქარვა, ძოცი და მისთანანი, ხოლო სპეკალი ეწოდების ალმასსა, იაგუნდსა, ლალსა და სხათა თალთა პატიოსანთა.
აღრევა(აღვურევ, აღვირევი) არევა აღზავება (ფსალ. 103,35), смешивать, -ся.
აღრიბაღრიწელებისა და სადრიტის მწვადი.
აღრიცხ(აღვრიცხავ) დათლა, რიცჳს გამოცნობა (ფსალ138,18), исчислять, счесть.
აღრჩევა(აღვარჩევ) მრავალთაგან გამორჩევა უკეთესისა, выбирать, избирать.
აღსავალიქვეიდამ ზე ასასვლელი და რაჟამს ზეიდამ ქვეშთავალთ, ვუწოდებთ მას შტასავალად, ხოლო აღსავალნი არიან: კიბე ხეთა და ფიცართაგან ქმნილი დანდალოვანი; ხარისხი ქვითქირით შენებული; მექონოთი სრათა და ტაძართა კართ შესავალი ხარისხეული ბაქან-ბაქნად გარემოვლებული; მენაკი ცის მზობელობათა ხარისხი; კარცხლბეკი დალიჭსა ზედა მჯდომარის ფერხთა სადგმელი; ამბიონი საკურთხეველთა ზედა აღსავალი. // გალობა აღსავალთა ეწოდების რვა ხმათაგან სათქმელთა მუხლთა უწინარეს საცისკროს სახარებისა, степень, антифон.
აღსაზრდელი 
აღსარება(აღვუარებ) ქება, დიდება (ფსალ. 9,4; მატ. 11,24), исповедывать, -ся. // განდობა ცოდათა თჳსთა წინაშე მოზღარისა, исповедываться. // (აღვიარებ) წარმოთქმა სარწმუნოებისა (რომაელ. 10,11).
აღსარებაანუ აღვიარება სარწმუნოებისა ესე არს მრწამსი საქრისტიანო.
აღსასრულიდასრულება, გათავება (მატ. 13,39 და შემდეგი, 24,3 და შემდეგი, ფსალ. 38,4), конец, кончина, скончание.
აღსვარულიშესვარული, მოზელილი და გამომცხარი (ლევიტ. 23:12,13), смешанный, спряженный.
აღსლ(აღვალ) მაღლა აღწევა (მატ. 5,1), взыти, всходить.
აღსპობა(აღვსპობ) აღხოცა, აოხრება ანუ მოსრვა, истреблять.
აღსრულება(აღვასრულებ, აღესრულების) გათავება (ფსალ. 19,4 და შემდეგი; ლუკ. 1,2 და შემდეგი), исполнять. // (აღესრულების) ახდენა (მატ. 1,22 და 2:15,17 და შემდეგი), сбываться. // გარდაცვალება (იგავ. 11,7; სიბრძნ. 4,7), скончаться (საქმ. 2,29), умереть, [აღსასრული].
აღტაცება(აღვიტაცებ, -ბი) მაღლა ატანა (2 კორ.12,2), восхищать, -ся.
აღტეხაიხილე ატეხა.
აღტყველვაორთავე ხელთა ზეამაღლებით შემოკრა, ტაშისცემა (ფსალ. 46,1), восплескать.
აღტყინება(აღატყდების) აღგზება (ფსალ. 2,12), возгораться (გამოს. 3,2).
აღფრენა(აღვჰფრინდები) ზეაღსლვა ფრენითა (ფსალ. 17,10 და 54,6), взлететь.
აღფუვება(აღვაფუვებ) გაღვივება, მოდედება ცომისა (მატ. 13,33 და 1 კორ. 5,6), вскисать.
აღფქრევა(აღვაფქრევ) აღგვა, ამტვერება (საქმ. 22,23), взметывать, бросать пыль.
აღფხრა(აღვჰფხრი) ძირით ამოგდება (ნახე აღმოფხრა) (მატ. 21,21; ფსალ. 51,5), исторгать, искоренять.
აღქმა(აღვიქამ) აღება ორისავე ხელით, მიქმა, გულთან დაჭერა, воспринимать. // (აღექმის) მიკრა, ვითა მიწებება (ფსალ. 21,15 და 136,6), прильнуть.
აღყანა 
აღყავება(აღჰყავდების) გამოსლვა ყავივლთა (ფსალ. 91,13 და შემდეგი), процветать.
აღშენება(აღვაშენებ) აგება, დადგმა სახლთა და მისთანათა (ფსალ. 10,3 და 27,5), созидать, строить.
აღშკმა, აშკმა(აღვაშკმობ, ვაშკმობ) დაღრენა პირისა, разинуть рот, пасть, зев.
აღშფოთება(აღვაშფოთებ, აღვშფოთდები) განუსვენებლობა (საქმ. 20,10; შოთა 93; ჩახრუხა. 5 და 13), беспокоить, тревожить, -ся.
აღცრა(ავსცრი) გაცრა, ანუ მიმობნევა (ლუკ. 22,31), сеять, сыпать.
აღძრ(აღვსძრავ, აღვიძრვი) განღვიძება, შეძრა, двигать, трогать, побуждать, -ся. // არევა, აღშფოთება (ფსალ. 2,1; 30;20), шататься, смятение, мятеж.
აღძარც(აღვსძარცავ) აქცევა, აშლა (მარკ. 2,4) ახდა, открывать.
აღწბა(აღვსწბავ) ათქლეფა, შტანთქმა (3 მეფ. 18,38), поедать, поглощать.
აღწერა(აღვსწერ) თჳთოეულად დაწერა (ლუკ. 1:1,3), описывать (კალად 2,1 და შემდეგი), делать опись, описание, перепись.
აღჭურვა(აღვსჭურავ, აღვიჭურვი) განმზადება საომრად საჭურველითა, вооружать, -ся.
აღხდომა(აღვხდები) მაღლა ასლვა (ფსალ. 17,10) восходить.
აღხილვა(აღვიხილავ) თალთ განღება (მატ. 11,15), прозирать. // მაღლა ახედვა (მუნვე, 17,8), возодить очи.
აღხმა(აღვახვამ) გაღება (ფსალ. 23,7 და 50,15), отверзать, отворять. // (აღვიხუამ) აღება (ვეფხისტ. 338), брать, принимать.
აღხოცა(აღვხოც) აღსპობა, უჩინო ქმნა (ფსალ. 9,5 და 11,3), потреблять, истреблять, изглаждать.
აღსნა(აღვხსნი) აშვება (მატ. 21,2; მარკ. 11,2), отрешать, отвязывать. // განმარტება, თარგმანება, изъяснять.
აყვანაიხილე აღყვანა.
აყიროკვახი (ბალ.) ნახე გოგრა (იობ. 4,9), тыква.
აყაყი 
აყიყიაღატი, აქატი, ახატი, (ვეფხისტ. 1136), агат.
აყრა(ავჰყრი, ავიყრები) სხუაგან გარდასხლება, переселять, -ся. // აძრობა, აცლა, снимать, сдирать.
აყუდება(ავეყუდები).
აშარულილერწმის კალთა (შარაგულთან ნახე).
აშენება(ავაშენებ, ავშენდები) აგება (აღშენება ნახე). // გამდიდრება, გაჩენა სახლკარისა, მამულისა და სხ.
აშიკი, აშუღიარაბულად ტრფიალი.
აშიკობა, აშუღობატრფიალება (ვეფხისტ. 24, 25, 356, 366).
აშკარა ცხადი, საანჯმნო, явный, гласный.
აშკიმავთული, მეტალთაგან გაწეული მკედი.
აშკმაშკმობა (ვაშკმობ) (ნახე აღშკმა).
აშლა(ავშლი, ავიშლები) არევა ან მიმოფანტვა, смешивать, смущать, или разбрасывать. // (ავშლები) ითქმის სენთათჳს, ე.ი. მოუვლის, находит на кого болезнь.
აშლილობაარეულობა, დახსნა ზავისა და ერთხმობისა, раздор, разладица.
აშრიალიქორის დასაჭერი ბადე თავსდასაცემი (ნახე ბადესთან).
აშუპება(აშუპდების) გასივება, დაჯირჯვება, опухнуть.
აჩაჩაოქოქა (ნახე ერქანთან).
აჩემება(ავიჩემებ) დაჟინებით გამოკიდება რისამე საკეთილოდ თუ საავოდ.
აჩრდილიჩრდილი (ფსალ. 22,3), сень, тень.
აჩქარება(ავაჩქარებ) დაშურება, торопить, ускорять.
აჩხორვა(ავსჩხორავ) ურიგოდ დაწყობა რისამე, громоздить, загромазживать.
აცილება(ავიცილებ, ავსცილდები) თანაწარხდომა (ვეფხისტ. 252).
აცმა(ავაცვამ) აგება, ზედ ჩამოცმა, вздевать, продевать.
აცორვება(ავსცორდები) აბღოტება, შეღმა შეგლენა, взлезать.
აცრა(ავსცრი) გაცრა, აღცრა, сеять, просевать. // (ავუცრი) დასერვა, აჭრა ყავილისა, прививать воспу.
აძრობა(ავაძრობ) კანის გაძარცვა, გახდა, აყრა.
აწ, აწეახლა (ფსალ. 2,10), ныне.
აწევა(ავსწევ) მაღლა აზიდვა, поднимать, [ავაწევ, ავაწივე, აღმა ძლივ ავალ, ს.ლ.].
აწინდელიახლანდელი, ამ ჟამისა, нынешний.
აწურვა(ავსწურავ) აკრეფა, მაღლა აწევა, подвязывать, подбирать.
აჭარაეწოდება თემსა; აჭარული ბრინჯი (ბალ.), ასლი, полба.
აჭიმიჭიმი, ან პირმონასკული თოკი ცხენის მოსაჭირები.
აჭინარიბარული ფეტვთ ჩამოსაკიდი.
აჭრა(ავსჭრი) ათლა, ასერვა, ასკვეთა, срезывать. // (ავუჭრი) ყავილის აცრა, прививать воспу. // (ავიჭრები) საჩქაროდ მაღლა ასლვა, вскакивать. // (აიჭრება) რძის აშრატება, ხაჭოდ შექმნა.
ახ!შორისდებული სავაებო (ვეფხისტ. 1434), ах!
ახალგაზდაყმაწვილი, ანუ ცხოველი შეღერებული, молодой.
ახალთესლი(ბალ.) დიკა, рожь.
ახალიაწინდელი, ამ ჟამისა (ფსალ. 39,3), новый.
ახალკჳრათომას კჳრიკე, აღდგომის სწორი, фомино воскресенье.
ახალნერგი(ხე) ხე ახლად დარგული (ფსალ. 143,12; ისაი. 5,7), новонасаждение.
ახალწელიწადიდასაბამი, ანუ პირველი დღე წელიწდისა, новый год.
ახატიაღატი, აქატი.
ახდენა, ახდომა(ახდების) აღსრულება, сбывается, сбудется.
ახედვა(ავხედავ, ავიხედავ) მაღლა შეხედვა, посмотреть, взглянуть на верх.
ახირება(ავიხირებ) მიბრჯნა, დაჟინება წინდაუხედავად, упрямиться, упорствовать.
ახლაეხლა, აწ, ამ ჟამად, теперь.
ახლეჩა(ავხლეჩ) აგლეჯა, აძრობა (ვეფხისტ. 266).
ახლო, ახლოსარა შორს (მუნვე, მატ. 26,18), близко.
ახლო-მახლოблизкие.
ახმააღხმა ნახე.
ახოსახნავად გაკაფული ჭალა, лог.
ახოვანიბრგე, ტანოვანი, ძლიერი, გულოვანი (შავთ. 11,57), мужественный, доблестный.
ახოვნებაგულოვნება, ძლიერება (ჩახრუხ. 93), мужество, доблесть.
ახორი, ახურიცხენთ ბაგა, стойло лошади, Άχοΰρι.
ახს(მახს, გახს, ახს) ახლავს, ახლოს არს (ფსალ. 21,11 და 84,9), близь.
ახსნა(ნახე აღსნა, ახსნილი) დაუბმელი (ვეფხისტ. 49), отвязанный.
ახტა(ოთხფ.) ცხენი აჯილღა, ანუ სახედარი მამალი, жеребец, დედალს ეწოდება ხრდალი და ჭაკი (ნახე ცხენთან).
ახტაპოტი(ნახე აპოხტი) ლორი, ветчина, окорок.
[ახურინახე ახორი]
ახურმაგითოფრა ხართ პირის შესაკრავი, რათა ძნა ვერ შესჭამონ.
აჯა(ვიაჯი, ვეაჯი, ვეაჯები) ვედრება, ხვეწნა, თხოვნა (ვეფხისტ. 274, 350 და 610, 714, 800, 855), просить, молить, умолять, прошение, просьба, мольба. // (ვუაჯებ) აჯის შესმენა, გავლენა, გაკითხვა, уважать просьбу.
აჯეჯი, აძეძიაბრეშუმის ნაძირალი, მელნის ჩლა, гнездо чернильное.
აჯილღა(ოთხფ.) ახტა, ცხენის კურატი, жеребец.
აჯიღაჩადრი, თერისტრო, ქალთ მოსაფარი თეთრი ზეწარი (ვეფხისტ. 1166).
აჯიღოსანიჩადრიანი, ჩადრმოსხმული (მუნვე, 483).
აჰა!შორისდებული ჩვენებითი; აი, აგერ (მატ. 1:20,23; იოან. 1,29), се!
აჰა ესერა!იგივე (ფსალ. 7,13).
ხ(ჴ) շ
წინარე ასოსა ზოგჯერმე შეიცლების ანუ პ, ბრუდე - მრუდე, ბრჯა - მჯა, ბრპენი - პრპენი, ბრკე - პრკე, ბრტყელი - პრტყელი, ბრჭალი - პრჭალი, ბრწყალი - პრწყალი, ხოლო ზოგჯერ სრულიად დაიტევების ასო რ, ვითარ: ბრძანება - ბძანება, ბრჭე - ბჭე, ბრჭალი - ბჭალი, ბრდღვილი - ბდღვილი და სხ. კუალად თჳნიერ ასოსაცა შეიცლების ანუ და -ზედა, ვითარ: ბზინარე - მზინარე, მუწუკი იმერულად ბუზუკი, ბუწუკი, ბილწი - პილწი, ნაბერწკალი - ნაპერწკალი, ებისტოლე - ებისტოლე, სეფისკვერი - სებისკვერი.
და ზოგჯერ დაერთვის ლექსთა თავსა, ვითა თქმულ არს -თჳს, დასაშვენებლად ანუ თჳნიერ საჭიროებისა, ვითარ ჟირი - ბჟირი, ჟუვილი - ბჟუვილი, დღვილი - ბდღვილი და ბრდღვილი.
ბაასი(ვბაასობ, ვებაასები) ბაასობა, ცილობა, პაექრობა, ლაპარაკში შებმა, прение, спор, диспут.
ბაბაჩჩვილნი ესრეთ უხმობენ პურსა, папа.
ბაბაჭუა(მწერ.) ობობა დედაზარდლისა, паук.
ბაბილო(ხე) რქა ვაზთა და სხვათა ნერგთა, ანუ შიმალი (ფსალ. 79,10), ветвь (ეზეკ. 31,8), отрасль, побежки.
ბაბრი(ოთხფ.) ჯიქი, წავი, бобр, бобёр. {სფარსთ ენაა, ქართულად ჯიქი ჰქვია(ნ) - საბას ლექსიკონი}
ბაბუაიმერულად პაპა, дед.
ბაბღანი(მფრ.) попугай.
ბაგა(ხე) ახალი ვენახი, ჩაყრილი წიდნები, новопосаженный виноградник.
ბაგაგომურთა შინა კედელს წინ მიჭენებული ადგილი დაბმულთა ხვასტაგთა საჭმელის ჩასადებად (ისაი. 1,3; ლუკ. 2:7,12), ясли.
ბაგა და ბაქანიშეჭრილთა კედელთა ძირი წინ წამოზეული თაროსავით რაგინდარას შესადგმელად სახლთა შინა, уступ в стене.
ბაგემრავლობით ბაგენი კაცთა პირის ორნივე ლაშნი (ფსალ. 11:3,16), уста, губы. // კიდური ნავისა (ვეფხისტ. 605), край судна, корм, нос. // კიდური მდინარისა, ტბისა და მისთანათა (ეზეკ. 47,7), берег речной, губа реки, озера и т.п.
ბაგინიაღმართული სახე თაყანის საცემელად (1 კორ. 9:13,14), святилище.
ბაგირიმსხვილი თოკი (საბელთან ნახე), канат.
ბადაგიმოდუღებული ტკბილი (ნახე ღვინოსთან), патока.
ბადახშანი(შავთ. 39; ნახე ბალახშინი).
ბადეზოგადი სახელი მკედთა, ანუ მავთულთა თალედად გამონასკულთა (ვეფხისტ. 300), сеть, сетка, сеточка, (მატ. 4,20 და შემდგომი, 13, 47; ოსე 7,12), мрежа, невод. // თევზთა სანადირონი ბადენი არიან: სათხეველი, სახვეპელი, სასროლი, ზეღმა, კოვზი, ოსარო, პეტაკი, სალიკი, ფარონი, ღრიპონი, ჩიჩქინური, ხელბადე, ხოლიხი და მისთანანი. // მფრინველთანი: აშრიალი, ოჯოჯი, ფაცერკოდი, ხოლო ნადირთა - ასმენაკი. ესენი იხილენ მახესთან. // მაქმანი, ანუ ნაქმანი არს ჭრელად ნემსული თავსაბურავად ქალთა ანუ კისერს მოსახვევად, გინა აბრეშუმის კარავი, кружево, ოქრო მოპიტალებული სამშობიაროდ. // ბადედ ითქმის ქსელი დედაზარდლისა.
ბადება(ვბადებ, ვიბადები) ნახე დაბადება და კალად მაბადია და ბადა.
ბადენილევიტელთ შესამოსელი სპეტაკი ანუ სახოვანი (დან. 10,5), риза льняная.
ბადვაბადება (ნახე ბადუა).
ბადიადიდი ჯამი, რომლითაც ნადიმთა შინა მოიღებენ წნოვანთა და მუნით განუყოფენ მენადიმეთა, бадья, блюдо.
ბადიანი(ბალ.) ბალახია სამკურნალო, бадьян.
ბადიმიორმოს პირი ამოგებული ხეებითა ოთხკუთხედ.
ბადისპირიგალატოზის ლარო.
ბადიშიშვილის შვილი, внук.
ბადრაგამატარებელნი მოგზაურთანი უვნებელად მეკობრეთაგან (ვეფხისტ. 1027), конвой.
ბადრიგავსილი მთარე, полнолуние.
ბადრიჯანიბადლიჯანი (ბალ.).
ბად(ვბადავ, ვბადებ) შექმნა, გაჩენა წარმოება, творить, производить.
ბავთისავალალოს ამბვის მოთხრობა (ეზეკ. 21,7; ოსე. 7,12), возвещение, слух скорбения; [მობავთე ამგარის მოამბე; საბავთო სავალალო N 271]
ბავლი(მფრ.) გასამარათვის ქორისაგან პირველ დაჭერილი მფრინველი.
ბავრაყიბაირაღი.
ბავრუკი, ბორაკიტბის ხაშურია, ოქრომჭედელთაგანხმარებული ოქროს დასადნობად, ვითა ნიშადური კალის დასადნობად (იერემ. 2,22), нитр, боракс, или бура.
ბაზარისაფარდულო, სავაჭრო ადგილი (ვეფხისტ. 978 და 1450), базар, рынок, παζάρι. თ. ბაზარ [სპ.].
ბაზი(მფრ.) სომხურად ქორს ჰქვიან, ხოლო ქართულად ეწოდების ზოგად მონადირეთა მფრინველთ: ქორთა, შავარდენთა, მიმინოთა და მისთანათა, რომელთაც ნემესიოს ორბად სახელსდებს, сокол.
ბაზიერიდამგერშველი და ზედამხედველი ამა მფრინველთა (ვეფხისტ. 592), сокольничий.
ბაზიერთუხუცესიუფროსი ბაზიერთა, оберегермейстер.
ბაზმა, ბაზმაკისანათი, სანთელი ანუ კანდელი (იერემ. 25,10; ზაქარ. 4.2), светильник. თ. ჩირაღ, ს. ჭრაქ.
ბაზმანდითილისმით შელოცვა დაწერილი (ნახე ტილისმა).
ბათალი, ბაითალი, ბეითალი ანუ პეიტარიცხენთ აქიმი, бейтер, коновал. თ. ბეითალ.
ბათმანი5 ჩარექი (საწონთან ნახე), батман, 11¼ или 12 фунтов.
ბაიაგუგა თალისა, შავი, მრგუალი საშუალსა შინა, სადაცა არს მხედველობა, зрачок.
ბაია(ხე) რტო, ნოშო ფინიკისა, ანუ დანაკის კუდისა (იოან. 12,13), ваия, baia, βάιον.
ბაია, ბაოჩჩვილნი ესრეთ უწოდებენ ურთიერთსა.
ბაირაღიდროშა, ალამი, знамя, μπαϊρακι, თ. ბაიდარ.
ბაკანიხის ჯამი. // კუვის ბუდე, რომელსა ძუალი სრულიად გარემოვლებული გარდა თავისა და ფეხების ადგილისა (ნახე ქერქი და ტყავკეცი).
ბაკიმრგლად მოვლებული ღობე ან ფიცრული ხვასტაგთ დასაყენებელი (ზღუდე ნახე) (ეზეკ. 34,14), ограда, изгородь. // მზისა ანუ მთოვარის გარემო ზოგჯერმე ხილული ნათლის სარტყელი.
ბაკლა(ბალ.) ხნდური ცერცვი, турецкие бобы. თ. ბაკლა, ფახლა [არაბ.].
ბაკუნიფეხის ხმა, ბასტანი, стук ногами.
ბალავარისაძირკლის ქანი დიდ-დიდნი (ნახე ქა).
ბალაზინი, ბალზამისუნნელი და სამკურნალო ზეთი, бальзам, Βάλσμον.
ბალამწარა(ხე) გარეული ბალი, вишня бешеная.
ბალანითმა ოთხფერხთა რომელთამე ცხოველთა (ნახე თმასთან) (დან. 14:26,27), волна.
ბალანტიმცირე პარკი (ნახე ვაშკარანთან) (ლუკ. 10,4), влагалище, мешок, Βαλάντιον.
ბალასინიბალაზინი (შავთ. 51).
ბალახანასახლთა შინა ჭერის ქვეშ გადიცრული ადგილი რაგინდარას შესანახავი, антресоль досчатая, кладовая.
ბალახვარდი(ბალ.) წყლის წიწმატი, крес-салат.
ბალახიმოლი, მწანე მდელო მინდორზედ მდგომი, ან გათიბული, трава, და რა გახმეს, თივა ეწოდება, сено.
ბალახში ან ბადახშანილალი უმჯობესი (ვეფხისტ. და მისი განმარტება იხილე 3 და 5).
ბალბა(ბალ.) ბალუქი, კორკოტანა, проскурняк, просвирка.
ბალბალუკა(ბალ.)
ბალზამიბალაზინი, ვალსამონი.
ბალთამრავლ. ბალთები, ფართო აბზინდა შესაკრავი ზოსტერისა, ქამრისა, ხრმლისა და მისთანათა, застежки, пряжки.
ბალთვა(ვბალთავ) ხშირად დაჭრა, დაკოდვა, დასერა, резать, рубить.
ბალი(ხე) черешня.
ბალიოზიელჩი (ნახე მოციქულთან), бойло, венецианский посол в Цареграде, μπαϊλος.
ბალიშითავის ქვეშ სადები სასთაული დასაძინებლად (ვეფხისტ. 404 და შემდგომი), подушка. // ხვეტთა, ბოძთა და მისთანათა თავს შესადგმელი ქა ან ხე, ბუღაური.
ბალნურაცხენის სახურავი ღაზლისა.
ბალფოშისკლატის საფენი. თ. ხალი, ჩაფუჩი(?).
ბალღამი ანუ ფელგამიφλέγμα, ოთხნი ბალღამნი მოიხსენებიან ი. დამასკელის წიგნსა შინა და არიან აგებულებასა შინა კაცისასა და სხათა ცხოველთასა იგივე, რაჲცა ხილულსა სოფელსა შინა ოთხნი ნივთნი: მიწა, წყალი, ჰაერი და ცეცხლი, რომელთაგან შენივთებულ არს გამიცა კაცისა და არა იქმნების ესრეთ თანასწორ შეზავება მათი, რათა ერთი რომელიმე არა სჭარბობდეს მეორეთა და ესრეთ, ვისცა სჭარბობს მიწა, მას ეწოდება მიწის კერძი, ანუ მელანხოლიკოსი (μελάνος - შავი და χόλη - ნაღველი) თჳსება მისი არს მძიმე, დაფიქრებული, ანუ სევდიანი, ვისცა სჭარბობს წყალი, მას ეწოდება ფლეგმატიკოსი (φλεγματικός) და აქს თჳსება გულგრილისა, ვისცა სჭარბობს ჰაერი, მას ეწოდება ხოლერიკოსი (χολεριικός), აქუს თჳსება ქარიანი და მხიარული, ვისცა სჭარბობს სისხლი, მას ეწოდება ცეცხლის კერძი ან სანგჳნიკოსი (Sanguinicus, ხოლო Sanguis სისხლი), თჳსება მისი არს მრისხანება ანუ გულფიცხელობა. ხარისხნი სიჭარბისა მათისანი არიან სხვადასხა, რომელ ვიეთთა შორის იქმნებიან ფრიად გარდამეტებით და სხათა შორის მცირედ და ძვილ შესამეცნებელ. ოთხნი ესე არიან სახენი საზოგადოდ, ეწოდება მათ ლათინურად ტემპერამენტი, темперамент, Temperamentum და ბალღამი (φλέγμα, არაბულად ნაზლა), ხმარებულ არს ნათესავის წილ. ოთხნი ბალღამნის მაგიერ ჯერ არს თქმად ოთხნი ტემპერამენტნი: მელანხოლია, ჶლეგმატიკა, ხოლერიკა და სანგვინიკა. ხოლო შინაგანისა აგებულებისა დაწყობილება არს ესრეთ; მიწის საცავი არს ელენთა, წყლისა - ნაღველი, ჰაერისა - ფილტჳ და სისხლისა - გული და ღვიძლი. ესენი საბას აღუწერია ლექსსა თანა რევმა, ρεΰμα, ток, поток, fluxus.
ბალღი(ოთხფ.) მჭლე საკლავი (ნახე ცხოვართან).
ბალღოჯი(ხე) მჟავე ბალი, ალუბალი, вишня.
ბამბა, ბამბაკი(ბალ.) მცენარე გამომღები სასთველის ნაძენძისა, რომლისაგანცა გაკეთდებიან სხვადასხუანი ნაქსოვნი (ვეფხისტ. 1360), хлопчатая бумага, βαμβάκι.
ბანაკიგუნდი სპისა, ლაშქარი, მხედრობა (ფსალ. 26,3 და 77,28), полк. // ლაშქართა სადგური, ბინა ურდო (საქმ. 21,34; ებრაელ. 13,11), стан. ს. ბანაკ.
ბანდიუხმარი ძონძი. // წვრილი თასმა სახლატავი. // რომელიმე სენი ხვასტაგთა.
ბანდულილანჩებდაწნული ფეხსაცმელი.
ბანვა, ბანება(ვჰბან, ვაბანებ, ვიბან, ვიბანებ) გარეცხა ტანისა წყალში (მარკ. 7,4; ვეფხისტ. 1375), купать, -ся.
ბანიერდო, სართული სახლისა (ვეფხისტ. 472), кровля, терраса. // კომლის ასავალი კერისა, ბუხრისა, труба у печи, камина и т.п.
ბანიგალობაში ანუ საკრავში დაბალი და ბოხი ხმა, бас.
ბანოვანითავადთ დედა, ანუ საპატიო სახელი ქალთა (ნახე დედუფალი), дама.
ბანჯულიცუდი და გრძელი ბალანი (ნახე თმასთან).
ბაომცირე ჩჩვილი (ნახე ბაია).
ბაჟიხარკი, მიზდი ტჳრთისა და სავაჭროთა, пошлина. თ. სახტარ.
ბარათიმცირე ნაწერი (ნახე წერილთან), записка.
ბარამბო(ბალ.) ფუტკართ მოლი, пчельная трава.
ბარამჩაი(ბალ.) буквица.
ბარასტი{ბარასტი - (თათრ.) ჩარჩი, барышник - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
ბარაქადალოცვა, კურთხევა, მადლი, უხვება, სავსება, обилие, изобилие, довольство, Μπερεκέτι, ლექსი ესე მიუღიათ არაბთა ებრაულიდამ, რომელია ბარუქ, ბარაქია, ე.ი. კურთხეული ან მადლიანი. ამისგან ითქმის ბარაქ-ალლაჰ, გაკურთხოს ღმერთმან, ანუ ქართულად ღმერთმან გიშველოს და რუსულად спасибо, т.е. спаси бог тебя.
ბარბაროსიწარმართი (ფსალ. 113,1), варвар, Βάρβαρος.
ბარბაცი(ვბარბაცებ) ტორტმანი უფრორე მთრალისა, шататься.
ბარბითიმუღნი (ვეფხისტ. 177, 481).
ბარგისახმარი გზისა, საფენი, ავეჯულობა და მისთანანი (ვეფხისტ. 268, 1064, 1566), экипаж, груз, вещи.
ბარდა(ბალ.) ცერცვის გუარია, стручки.
ბარდანათალისა, ძაძის ტომარა ბზისა ან ბამბის შთასადებელი. // (ბარდნის) ითქმის თოვლზედ, რაჟამს მსხვილად მოდიოდეს.
ბარდღალა(მძრ.) გრძელი ჭუა მრავალფეხი.
ბარეკიდეც (ვეფხისტ. 1216; ჩახრუხ. 35), уже.
ბარემ, ბარემცმაინც, მაშასადამე, и так, ანუ კარგარამ, кстати.
ბარება(ვაბარებ) დავედრება, დაბარება, მიბარება, поручать.
ბარვა(ვბარავ) მიწის თხრა ბარით, копать землю заступом.
ბარირკინის ნიჩაბი პირიანი, ფეხის დადგმით სათხრელი (ვეფხისტ. 1106), заступ.
ბარივაკე ადგილი მთის ძირში (ვეფხისტ. 945, 1343), степь, равнина. თ. ჩილი.
ბარისპირა(ბალ.) зубчатка.
ბარკალითეძოს ქვეშეთი ძალი (დაბად. 32,32), стегно, ляжка. // საკლავთ ნაოთხალი ფეხი, ვითარ წინა ბარკალი, უკანა ბარკალი, ფეშხოს ნახევარი.
ბარტყიბღარტი (მფრ.) მართვე მფრინველთა, ანუ წრილთა ცხოველთა, птенец, детеныш. // საკერავში ჩაგდებული პატარა ნაჭერი ან აზღუდი.
ბარტყულამონაზონთ კუნკულის გასაფარებელი ვარშამანგი, клобук.
ბარულახის ბარი, სათხრელი.
ბარულიაჭინარი, ფეტვთ ჩამოსაკიდი.
ბარქაზიგემი, დიდი ნავი, барка, Βάρκα. თ. ბარქაზ.
ბარცმანუკი(ბალ.) მელის კუდა ნახე. ს. ბარცმანუკ.
ბარძაყიმსხჳლი ბარკალი, თეძოს სიმსხოება, лядвея.
ბარძიმიფეხმაღალი სასმისი (დაბად. 44,2 და შემდგომი), чаша, საკუთრად ეწოდების საეკლესიოსა სიწმიდის ჭურჭელს, потир.
ბარჯისათევზაო გრძელი ჯოხი რკინის კავიანი, багор.
ბარხანანახე ბარგი.
ბასრიფოლადი, რკინა (ვეფხისტ. 433, 1358), сталь. ბასრი ხმალი, стальная сабля.
ბასრობა(ვბასრობ) გარდამეტებული კიცხევა, აგდება (ლუკ. 8,53; შავთ. 93), ругаться, издеваться.
ბასტანიმაღლიდამ ჩამოვარდნილის რბილის დაცემის ხმა, глухой стук.
ბატასინი(მფრ.) ზღვის იხვი, утка морская. თ. დენგის ორდაგ.
ბატი(მფრ.) ღერღეტი (ვეფხისტ. 14, 55), гусь. ს. ბად, [საგ], თ. ღაზ.
ბატკანი (ოთხფეხ.) ჩჩვილი კრავი (ნახე ცხოვარტან), барашек.
ბატკი(ოთხფეხ.) ჩჩვილი თიკანი.
ბატონიმეპატრონე, უფალი, господин.
ბაქანიშეჭრილის კედლის მცირე რამ ვაკე, уступ в стене.
ბაქი, ბაქებიზავთი, მუქარა, ანუ ტრაბახი, хвастовство.
ბაქმაზიმურაკი ნახე.
ბაღაკუს ბაკანი, გათლილი სავარცხლად, კილოფად და სხ., черепаховая кость.
ბაღანამცირე ტყვე.
ბაღვა(გაბაღვა და გაბაღლარავება) გლეჯა, გაგლეჯა.
ბაღი, ბაღჩა(ხე) სამოთხე, წალკოტი, ხილნარი, მტილი ხეხილთა (ვეფხისტ. 392, 402, 581, 1051 და შემდგომი), сад фруктовый, μπακτζές.
ბაღლინჯა(მწერ.) клоп.
ბაყაყი(ოთხფ.) მცირე გომბეშო ხმელისა, лягушка.
ბაყილო(ხე) მდაბიოთა ესრე წაუხდენიათ ლექსი ბაბილო.
ბაყლიშალალი წათხი, თხრიმლი, ჩირქი წყლულისა, материя, гной.
ბაცქინახე ბატკი.
ბაძისხვის საქმის მოქმედი.
ბაწარიმსხვილი ღაზლი შეგრეხილი (საბელთან ნახე) (ისაი. 5,27), ремень.
ბაჭია, ბაცაცი(ოთხფ.) კურდღლის შვილი, зайчёнок.
ბახალა(მფრ.) მართვე, ყორანთა, ჭილყავთა, კაჭკაჭთა და მისთანათა (ნახე მართვესთან).
ბახტა, ბახტაკი(თევზ.) палья.
ბახჩაბაღჩა, ბაღი (ვეფხისტ. 324 და შემდგომი).
ბაჟბაჟიჩანჩალი (სიარულში ნახე).
ბგერახმა უსულოთა ნივთთა, ვითარ ქარისა, წყალთა, ეტლთა სლჳსა ანუ საკრავთა და მისთანათა, шум, звук.
ბგოლვა, ბგოლვილინახე გბოლვა, გბოლვილი.
ბდვილი, ბღდვილი, ბრდღვილინახე დღვილი.
ბდვინა, ბდჳნარება(ბდჳნავს, ბდჳნვარებს) ბჟუტვა (მატ. 12,20), куриться.
ბდღნა(ვბდღნი) დაკლულთ მფრინველთ გაწიწკნა.
ბე, ბეიარამონი, задаток.
ბებერააბურცებული, აშუპებული ადგილი, прыщик.
ბებერიბერი დიაცი, დედაბერ, старуха.
ბებიამამისა ან დედის დედა, бабушка, баба, βαβά. // მეანი, დედათ მოურავი, ყრმის ამჭმელი, бабка повивальная.
ბებკიძონძი, ветошки, ბებკული ძონძის ნაკერები (იერემ. 38,11), ветхие порты.
ბებლიგრძნების მოქმედი, баальник.
ბეგარამებატონის სათხოვრისა და სამუშავოს აღსრულება, повинность, господская работа.
ბეგვა(ვბეგ, დავბეგ) გალახვა ჯოხით, прибить, приколотить. // მარცვალთა გამორჩევა ჯოხის ცემით ჩენჩოსა და თავთავთაგან, выбивать.
ბეგთარამორკინული ჩასაცმელი საომარი (ნახე ჯავშანთან), латы.
ბეგი, ბეგობიპატარა გორა.
ბედაური(ოთხფ.) ცხენი გარიანი, ანუ ჰუნე (ცხენთან ნახე), аргамак. თ. ბედაურ.
ბედეკიდარღვეული ნაპრალი (4 მეფ. 12,5 და შემდგომი), ведек, расселина.
ბედენაიმერულად სხაობა, თაფაუთი, разница.
ბედისვე, ხვედრი, მოსასვლელი ვისზედმე კეთილი ან ბოროტი (ვეფხისტ. 18), судьба, ბედისწერა (ვეფხისტ. 113, 893), удача, (ისაი. 65,11), счастье.
ბედითიცუდი, უხამსი, უგვანი (ვეფხისტ. 11, 13, 23, 239, და 372), подлый, низкий, ничтожный, негодный.
ბედისწერაგანჩინება ბედისა, рок.
ბედნიერიკეთილის ბედის მქონებელი, счастливый.
ბედნიერიმუწუკი ფრიად მანკიერი (ნახე ანთრაკი)
ბევრეულიმრავალრიცხჳ (ფსალ. 3,6), тма, тмочисленный.
ბევრიმრავალი (ნახე უმცირესი), много, многий. // წერილთა შინა ათიათასი (ნახე უშტი) (საქმ. 19,19), тма, 10/т.
ბევრჯერ, ბევრჯელმრავალგზის, მრავალჯერ (ვეფხისტ. 1276), много раз, многократно.
ბეზარი{ბეზარი - შემაწყენელი, გამაბეზრებელი, докучливый, несносный, ნახე აბეზარი, ბეზარს მოყვანი, докучливый - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
ბეზეკიელარე, ნათლიერი (ეზეკ. 1,14), везековый [светило].
ბეზირგანინახე დიდვაჭარი.
ბეზღება(ვაბეზღებ) დასმენა, შესმენა, наговаривать, доносить на кого.
ბეინახე ბე.
ბეითალინახე ბათალი.
ბელადიეტიკი, მატარებელი, გზის მცოდნე, путеводитель.
ბელეკონი(ხე) კალანოსი, თერევინთო, ჩათლაქუჩი, ხერკინა (იასი. 1,30), теревинт.
ბელზებულიმთავარი ეშმაქთა (მატ. 12,24 და შემდგომი), веельзевул, люцифер, βεελζεβοΰλ, βελζεβοΰλ. {bá al zebub ებრაულად "ცეცხლთა მბრძანებელი"}.
ბელი(ოთხფ.) დათვის ბოკვერი, медвежонок.
ბელიასიებრაულად ეშმაკი, ავი, მავნე (1 კორ. 6,15), велиар.
ბელტიკორდის მონაკვეთი, მიწა ბალახიანი, дерн, კუშა.
ბელდარიღარის ხიდი, ხეეზედ გადებული ღარი რუს გასატანად.
ბელდოჯიკედელში ფუღურო, промежуток в стене.
ბემი, ბემონი(ტჳკი ნახე). ს. ბუმ.
ბერადანიშნული ადგილი დასადგომელად გაჯუფთებულთა მორბენალთაგან და ეგევითართა მოთამაშეთა (ჰელა ნახე).
ბერვა(ვჰბერავ, ვუბერავ) სამშვინველით ან საბერველით ცეცხლის ანთება და გაძლიერება, дуть, раздувать. // ნესტთა და ორღანოთა შთაბერვით ხმის გამოღება და ძნობა (ნახე დაბერვა). // თხიერი ავსება ჰაერითა, надувать. // ქართ ქროლა.
ბერიმოხუცებული, ხანდაზმული, ბერი კაცი, старец. // მონაზონი, შავით მოსილი, монах, чернец. // უფროსი, ვითარ ხევის ბერი, старшина.
ბერიკაციმოხუცებული მდაბიურად, старик.
ბერილოსიბივრილი ნახე.
ბერტყა, ბღერტა(ვბერტყ, ვბღერტ) ქნევა საფენთა ანუ ტანისამოსთა, გინა ჯოხის ცემა მტვერის გასაცვნელად, трясти, вытряхивать.
ბერწიუზვი, მდედრი არა მშობელი (ფსალ. 112,9 და 36), неплодь, неплодная, яловая.
ბეღო და ბეღელისახლი საძნე ანუ საცავი მარცვალთა და ფქვილთა, ვითარ ამბარი, ორმო, ხარო, უმცირესს ეწოდება ხელამბარი და მის უფროსს - ჯიროლა (2 ნეშტ. 32:28,29), житница, амбар, магазин хлебный.
ბეჩი და ბეციცეტი< გასტერებული (ხშირად იხმარების წოდებითად ბეჩავ), зевака
ბეცება(ვებეცები) ცეცება (სიარულში ნახე).
ბეწვიერთი მკედი თმათა, ბალანთა და მისთანათა (ნახე თმა), волосок, волокно.
ბეწვი და ბეწვეულიმაღლის ფასის ტყავნი მხეცთა და ნადირთანი, გარდასაკრავნი ტანისამოსთა ზედა სითბოსთჳს, мех, мехи шубные.
ბეწვის კალამისამხატარო გამოსაწერი სახეთა, кисть живописная.
ბეჭედისამკაული თითთა (ლუკ. 15,22; ვეფხისტ. 380, 1101), перстень. // მოჭრილი ღერბსა ზედასახელი ვისიმე, რომელსაც დაასმენ სიგელთა ზედა და მოწმობათა, ხოლო მოწერილობათა დასტჳფრევნ მის მიერ გარედამ, печать, герб. // ნიშანი რომლისამე სულიერისა საიდუმლოსა, ვითარ ბეჭედი ნიჭისა სულისა წმიდისა, ე.ი. მჳრონი, печать дара духа св. т.е. миро. // ბეჭედი ეწოდების სტამბათა შინა გამოსრულთა წიგნთა, არა ხელნაწერთა, печать, т.е. нерукопись.
ბეჭდის მცველიმნე ბეჭდისა, хранитель печати.
ბეჭდვა(ვბეჭდავ) დატჳფრვა, печатать.
ბეჭვა(ვბეჭავ) ჩაბეჭვა, ქსოვაში ჩაკრა (ვეფხისტ. 789).
ბეჭტ საშუალიმხართა შორის ადგილი (ფსალ. 67,13), междурамие.
ბეჭი, ბეჭები ტანსა შინა ცხოველთასა ორნი ფიცარნი ძლისანი მხართა ქვეშა ზურგით კერძო (ფსალ. 65,10 და 128,3; ლუკ. 15,5), рамо, рамено, лопатка, хребет.
ბეჰემოტი(ოთხფ.) ზღჳს კამბეჩი, бегемот, behemotus.
ბზა(ხე) ბზის ხე (ისაი. 41,91) (ბაია ნახე), смерчие, пальма. ს. შიმშატა.
ბზაკუნი(ებზაკუნება, მიებზაკუნება) უშვერი სლა (ნახე სიარულში).
ბზარვადახეთქა (ნახე ბძარვა).
ბზარითოვლი ყინვისაგან დაბზარული (თოვლთან ნახე).
ბზენალეწი ძნათა პურისა და ქერისათა (მატ. 3,12), плева, полова, солома.
ბზეწვია(მფრ.) королек, покропивница.
ბზიკი(მწერ., გამოს. 23,28), шершень, (ლევიტ. 11,22), аттак.
ბზინვა(ბზინავს, ბზინვარებს) ელვარება ჭიქათა, მეტალლთა და მისთანათა (ბარუქ. 6,23), блистать.
ბზინვარება 
ბზობაბაიაობის კჳრა, რომელია დღესასწაული ქრისტეს შესლჳსა იერუსალიმად, вербное воскресенье.
ბზუვილიბუზთ ხმიანობა (ბუზი ბევრი ბზუვის, ფუტკართან ყველა ტყუვის), жужжать, жужжание.
ბიაგარეული წრილი კომში.
ბიბილოთავთა და ყბათა ქვეშე მფრინველთასა ამოსული ხორცი წითლად სავარცხელივით.
ბიბინი(ბიბინებს) ქარისაგან მოძრავობით ფერდფერადობა მდელოთა.
ბივრილი, ბივრიტი, ბერილოსი, ბერილიონი, ბერილჳონიცისფერი თალი ზღათა შინა პოვებული (გამოცხ. 21,20; შავთ. 40), вирилл, берилл, аквамарин, Βήρυλλος, Βερυλλιθς.
ბიზიმოკლე პალო მიწაში დასარჭობი სროლით სათამაშო ყრმათა.
ბიზოვანი(ბალ.) თივა აბრეშუმის მსგავსი.
ბილიკივიწრო გასავლელი (ნახე გზასთან), тропинка.
ბილწი, პილწიარაწმინდა, საძაგელი, საზიზღი (ვეფხისტ. 10, 130; შავთ. 82), нечистый, мерзкий.
ბინადანიშნული სადგომი ანუ სამყოფი ადგილი ვისიმე, пристанище, жилище, квартира. თ. ბინა, ს. ბუმ. // საფუძველი, ვითარ ამ საქმეს ბინა არა აქს.
ბინიანისაფუძვლიანი, основательный.
ბინდიშეღამება, დღის დასასრული და ღამის შემოსლვა (ვეფხისტ. 317), сумерки.
ბინძურინებსით მცონარი, неряха.
ბიჟიკი და ბიჟინაირმის ნუკრთ სახელი და ხადილი მათი.
ბირება(ვაბირებ) მოცთუნებით მონადირება, მოზიდვა გაძრახება (საქმ. 6,11; მატ. 14,8), подучать, навождать.
ბირილჳონიბიროლი (ნახე ბივრილი) (გამოს. 28,20), вирилл.
ბირთჳმრგალი ბურთი, ანუ ზარბაზნის გულა (გამოს. 25,35 და შემდეგი), круг, ядро.
ბირკიოქროს ღილი, ანუ ჭდე. თ. ბირკ (?).
ბისონიძველებურად ქსოვილი რამე ელვარე (ზეზი ნახე) (ლუკ. 16,19; ეზეკ. 27,16), виссон, Βύσσος. // სამღდელთმთავრო შესამოსელი გარედამ, саккос (Архиерейский).
ბისტიფიფანური (ნახე ფოლი), грош.
ბისტიალში ფრჩხილი, бельмо.
ბიციმლაშე მიწა უნაყოფო (ფსალ. 106,34; შავთ. 55), слановатый.
ბიძამამისა ანუ დედის ძმა (ვეფხისტ. 591), дядя.
ბიწიმანკიერება, ანუ ნაკლებობა (ქებ. 4,7; დან. 1,4), порок.
ბიჭიბოშვი, ბოვში, мальчик, ბიჭები, ребята.
ბიჯება(ვაბიჯებ) ბიჯის გარდადგმა, ნაბიჯით სიარული (ვეფხისტ. 1229), шагать (ისაი. 26,20), идти.
ბიჯიერთის ფეხის გარდადგმა და ნაბიჯი მეორის გარდანცლება რომელ ორივე ერთად შეიქმნას 5 ტერფი ფეხისა, ანუ ერტჳ მხარი, ხოლო ლაჯი ფეხების გაშორებით დგომა ერთს ნაბიჯზედ (ვეფხისტ. 77), шаг.
ბლაგვიბოკო, ჩლუნგი, გაულესავი, დალაბრა, тупой.
ბლანდვა(ვბლანდავ) ხლართვა, ჩმახვა, საჩქაროდ მიბმა-მობმა, шить на живую нитку. // უთავბოლო ლაპარაკი, врать, болтать, городить.
ბლანტიმოსქე სასმელი ანუ ღვინო, густой. // მფრინველი მძიმედ მფრინავი.
ბლარდნვა(ვბლარდნი) შებლარდნა, გახვევა, შეხვევა, обвертывать.
ბლარჯი ხმიადი (სომხურისაგან ბარაჭ), ბლარჯობა უცომოების კჳრა (გამოს. 12,15), опреснок
[ბლენცარანახე გვიმრა]
ბლიგვიბლაგვი, ჩლინგი.
ბლიკვიქისტი (ნახე მუჭი), ბლიკნა (ვბლიკნი), ქურჯუნა, ჯგულემა, толкать.
ბლისტისათავისთავო ანუ სახალხო აგარაკი, ხოდაბუნი და მისთანანი (ნახე ხასი), господская земля, пашня.
ბლუენაბორძიკი, ენაჩლინგი, заика.
ბმა(ვაბამ) კრვა, მიკრვა, შეკრვა, вязать, привязывать.
ბმოდიდი მუწუკი, болячка.
ბნდუბნელად საჩინარი ან მიუმხდარი უკუნი, темноватый, неясный.
ბნედა(ვბნდები) ჟამად გრძნობისა და ცნობის მიხდა (ვეფხისტ. 13), впадать в обморок. // სენია ჟამითი ჟამად მომსლველი, падучая болезнь.
ბნედიანიამავე სენით გვემული, одержимый падечею болезнию.
ბნევა(ვაბნევ) ფანტვა, დაბნევა, бросать, сыпать.
ბნელითიბნელი ადგილი (ნახე საპყრობილესთან), темница.
ბნელინათლის მოკლება (დაბად. 1,2 და შემდგომი; მატ. 6,23 და 8,12; ფსალ. 10,2), тьма, темна, мрак и темный.
ბობოლი(მძრ.) დიდი ჭია.
ბობღანიდაირა, დაფი, ტყავგადაკრული საკრავი (ფსალ. 80,2 და 149,3), тимпан. // სხვაგან უხმარიათ ნაცლად ქნარისა, ვითა ებანიცა (მუნვე 32,2 და 42,4), гусли.
ბობღვა, ბორდღვაოთხზედ სიარული (ნახე სიარულში), ползать.
ბოგამცირე ხიდი მიწადაყრილი, ბოგირი მოდიდო ხიდი ან საგუბარი, плотина.
ბოგანოუაგარაკო გლეხი, ეული, ტაბარუკი, бобыль.
ბოგანო(მწერ.) მოსავალთ მავნე მწერი.
ბოდიშისიტყჳთ და საქციელით კაცის სიამოვნება, ანუ დაურვება გულნაკლებობისა, извинение, учтивость.
ბოდვა(ვბოდავ) როტვა, ბლანდვა, უქმი ლაპარაკი, врать, враки. // უგზოდ სიარული, бродить, блуждать.
ბოვრი(მწერ.) დიდი ბუზი.
ბოზაფეტვის ბურახი, буза, μποζάς, თ. ბოზა.
ბოზიროსკიპი (ვეფხისტ. 566, 569), блядь. თ. კახბა [არაბ.], ს. ბუოზ.
ბოიკი(ოთხფ.) ორი წლის ხარი (ნახე ზროხასთან).
ბოკვერიბოხვერი (ოთხფ.) მოზდილი ლეკვო ლომთა, ვეფხთა და მისთანათა, львенок.
ბოკვი(ხე) კორაფი, ქორაფი.
ბოკილი და ბოკელიქორის ფეხსაბამი თასმა ან ზონარი ვითა ბორკილი.
ბოკლვამობოკლვა ოქროს თმათ შემოხვევა მკედთა ზედა, ანუსხუათა მეტალლის აშკთა, გინა ქადათა ზედა ცომისა და ეგევითართა.
ბოკოკიდურნაცვეთი იარაღი, тупой.
ბოლადბლომად, მრავლობით, სავსებით, оптом, гуртом.
ბოლიამლი, дым; ბოლება (ვაბოლებ) აკომლება, курить
ბოლოსაქმისა ანუ ჟამის დასასრული конец. // კუდი მფრინველთა, თევზთა, გველთა და მისთანათა, хвост птичий рыбий и т.п. // კიდური გრძელთა ნივთთა ვითარ თავი და ბოლო ჯოხისა, ძელისა და მისთანათა. // ქვემოთი მდებარეობა ადგილთა მთაბარობის მიხედვით, ვითარ სოფლის ბოლო ზედამდებარით მამულებითურთ, низменность.
ბოლობეჭედა(მფრ.) ранжа или соя.
ბოლოკარკაზი(მფრ.) მიმინოს უმცირეა, ფრთანი მისნი იხმარებიან მოსართავად. ომაინ.
ბოლოკი(ბალ.) редька.
ბოლონდელინაბოლოვარი, უკანასკნელი, последний, ბოლონდელი სიტყვა.
ბოლოს, ბოლოს დროსუკანასკნელ (ვეფხისტ. 790, 905), наконец, напоследок.
ბოლოს მოდება(ბოლოს მოვუდებ) დასრულება, გათავება, доканчивать.
ბოლუქიგუნდი (შავთ. 8) рота солдат, μπουλοΰκι.
ბოლუქბაშიგუნდისთავი, полководец.
ბოლქვი(ბალ.) ბალახი, ძირი ხახვისა ან ნივრის გარი, луковичные растения.
ბომონისვეტი კერფთა აღსამართავი (ისაი. 16,16), требище. // ანუ ტაძარი მათი (საქმ.17,23), капище.
ბონდიგაბმული ხიდი, живой или подвижной мост.
ბონძიტაპირმოტეხილი დერგი, ქილა და მისთანანი.
ბოჟიახალი პარკი ყაჭისა, кокона
ბორა(მფრ.) ძერას ჰგავს და უდიდესი მისია.
ბორა და ბორანიმაწონდასხმული საჭმელი.
ბორა და ბორაკინახე ბავრუკთან.
ბორბალიფრთებიანი გინა კბილებიანი საბრუნავი მაშინათა, ვითარ წისკჳლისა, საჟამნოსი და ეგევითართა (ვეფხისტ. 1299 და 1405), колесо. თ. ჩარხ, ჩარხუფალანგ. // ქარი გრიგალიანი (მარკ. 4,37; საქმ. 27,14), ветр, буран, буря.
ბორბოქი(ვბორბოქებ), სიანჩხლით მოუსვენრობა, დრტჳნვა და ლაპარაკი მდურვისა, беситься, ворчать.
ბორგა(ვჰბორგ) განრისხება და აღტაცება გულისწყრომითა (ოსე. 9,8; შავთ. 5), изумление, встревожение. // გაგიჟება, შეშლა გონებიდამ (საქმ. 12,15 და 26,24 და შემდგომი), беситься, бесноваться.
ბორდღვაползти.
ბორეასიქარი ჩრდილოეთისა (ვეფხისტ. 1446), борей, βορέας.
ბორი, ბური, ბურუსიხმელი ნისლი მტვერის მსგავსი (ნახე ნისლთან). თ. ბურუს. [სიცხის ბორი духота].
ბორიალი(ბორიალებს, აბორიალებს) ფრიალი, ფარფარი, веять, развеваться
ბორკილიფერხთ შესაკრავი ჯაჭვი რკინისა (ფსალ. 104,18), оковы, кандалы, ხელბორკილი არს შესაკრავი ხელთა (მარკ. 5,4; ფსალ 149,8), путы, ხოლო ქედისა დადიანური და სახივი.
ბორობანი(ხე) ხე მაღალი კეთილ ჩრდილოვანი, შობის წინა დღეს საკითხავში (რიცხ. 24,6), ხოლო სრულს დაბადებაში სწერია: მაგრილობელი, дубровы осеняющиеся.
ბოროტიავი, ძვირის შემამთხვეველი, ვნების მომცემი (ფსალ. 7,4 და 22,4; მატ. 5,11), зло и злой (კლად ფსალ. 77,49 და 143,10), лютый (მატ. 6,23 და 12,39), лукавый.
ბოროტის მოქმედიძვირის მოქმედი, злодей.
ბოროტსვიანიავის ბედისა, შავსვიანი, злополучный, несчастный.
ბორტვა, ბორდღვა, ბღოტვა, ბობღვასიარულში ნახე
ბორცვისერი, პატარა გორა (ნახე მთა) (ლუკ. 3,5; ფსალ. 64,12 და 71,3), холм.
ბორძიკი(ვბორძიკობ) ფეხის შებრკოლება, спотыкаться
ბორჯიბორჯალი (თათრულად ეწოდების ვალსა) ქართულად და იმერულად უხმობენ პაემანსა, ვადასა, срок.
ბორჯღლიხშირი კაპები ან როკები ხისა (გრჯღა ნახე), ბორჯღლედი ორკაპი (ისუ. 8,29), древо сугубое.
ბორჯღლიანი, ბორჯღლებიანიხე კაპებიანი.
ბოსელიგომი, საძროხე სახლი (რიცხ. 32,16), коровий хлев, буйлятник.
ბოსტანა(მძრ.) ობობას მსგავსი ჭია გესლიანი, სანეხვეთა შინა მძრომი.
ბოსტანიმტილი, огород, μποστάνι თ. ბოსტან [სპ].
ბოსტნეულიმხალი და რაჲცა მოსავალი არს ბოსტნისა, огород.
ბოტვა(აბოტებს, მიაბოტებს) დიდთა ცხოველთა სიარული, ვითარ სპილოსი და მისთანათა (ნახე სიარულში), валит, т.е. идёт.
ბოტი(ოთხფ.) თხის ერკემალი (ნახე თხასთან), козёл.
ბოტოტისქელი და დიდი წვინტლი (ხრასტი ნახე).
ბოქვენიპატარა მუცელი, დიდს მუცელს ქვეშეთი, подбрюшие.
ბოქონოტი, ბოქონოციარდაგი, წინ მისაფენი ფეშტამალი წელს ქვევით, передник, запон, ფეშტამალი.
ბოქოულიიასაული, ბოქოულთ უხუცესი, უფროსი მათი.
ბოღლამოხმელი თევზი მჟავით მგბარი.
ბოღლიწოღვინოში დამბალი პური საჭმელად.
ბოყვიხოკი, ხოკერი, ხის ქერქის ჭურჭელი, коробка.
[ბოყინიрыгать, roter].
ბოშვი, ბოშვიიმერულად, მარტვილი მესხურად, ყმაწვილი, ребенок, дитя.
ბოჩოლა(ოთხფ.) გამოზამთრული ხბო (ნახე ზროხა), зимовалый телёнок.
ბოცომკალი(მწერ.) დიდი მკალი, უფრო მოგრძე და ფეხმოკლე (ნაუმ. 3,15), мшица.
ბოძალიორპირი ისარი (ნახე ისართან).
ბოძებაუფროსისგან უმცირესისადმი მიცემა, ხოლო უმცროსისგან უაღრესთადმი ითქმის მირთმევა და ამად ვუბოძებ 1 პირსა შინა ძვირად იხმარების, თუ არა ფრიად უაღრესთაგან, жаловать, пожаловать.
ბოძიხის სვეტი, столбик из бревна.
ბოძკინტიპატარა ბოძი ძველთა შენობათა გვერდიდამ შედგმული დასამაგრებლად, подпора.
ბოჭკოჩენჩილი ბეწვი ქუდთა ღართთა.
ბოხვერინახე ბოკვერი
ბოხიმსხვილი და დაბალი ხმა, толстый голосю
ბოხოხიხცრის ტყავი მოქნილი ან მისგან შეკერილი ქუდი.
ბოხჩაჩალთა ბუდე მოთხვითი, большой платок, узел. თ. ბოხჩა
ბჟირი(ბალ.) უგულო ფეტვი და მისთანანი; კლად ბჟირი (ნახე ჟირი), ирха.
ბჟიტი(მფრ.) მართვე წეროსი, სავათისა და მისთანათა.
ბჟუვილინახე ჟუვილი.
ბჟუტვა(ბჟუტავს) ბნელად და უნათლოდ ბდვინვა სანთელთა, ბაზმაკთა და მისთანათა, темно горит.
[ბრაგაბრა, ბრაგვანი]
ბრაგასპონდიო, ზღაში ქვა უხილავად, подводный камень.
ბრაზიცოფი, ძნელი სიცოფე.
ბრაზიანიცოფიერი, ბორგნეული, მრისხანე, бешеный.
ბრალება(ვაბრალებ) შესმენა, ბრალის დადება (საქმ. 23,28 და შემდეგი; ვეფხისტ. 1334), обвинять, оговаривать. // (ვიბრალები) შესმენის ქვემდებარება (მუნვე 26,7), быть обвиняему, оклеветаему. // (ვებრალები, მებრალება) სიბრალულის ქონება (ვეფხისტ. 636), жалеть, жалиться, иметь жалость.
ბრალეულიბრალის მქონე, დამნაშავე, შემცოდე, виновный, виноватый, обвиняемый.
ბრალიდანაშაული, შეცოდება (მატ. 19:3,10; საქმ. 13,28), вина.
ბრანგჳდათჳ (1 მეფ. 17,27), медведица (ფსალ. 79,14) уединенный дивий, полевой зверь.
ბრანძიბებკი, ცუდი ძონძი, ветошки.
ბრაწი(ხე) გრაკლის ხე (დაბად. 30,37), стирокион.
ბრბოდუნდგო, ვითრა ბრბო ხალხი.
ბრგეკაცი ტანოვანი და წარმოსადეგი მშვენიერად, рослый, статный, взрачный.
ბრგჳლი და ბრყჳლიშავი ნიშანი пятно. თ. ხალი [არაბ.]
ბრგუ და ბრგვილინახე ენა ბრგნილი.
ბრდღჳნვა(ბრდღვინავს) ლომთ მუღრობა, ზახილი ანუ ტოტით მიწის გლეჯა მრისხანებისგან (რიცხ. 23,24; ჩახრუხ. 12), рыкать, реветь.
ბრდვინვანახე ბრდღჳნვა.
ბრდოვილინახე დოვილი/
ბრემტვერი ბზე ნარევი (ისაი. 29,5), прах.
ბრეცა(ვიბრიცები), ფრანჭვა, თავ-ტანის გრეხვა უხამსურად, жеманиться, кривляться.
ბრიალი(ვაბრიალებ) თალთ ზე და ქვე ბრუნება. // საჭურველთ ტრიალება ჰაერში.
ბრილიანტი 
ბრინჯაოორი წონა სპილენძი და ერთი წონა თუთია ერთად გარეული გაყვითლდების, რომელსა ოქრომჭედელნი უწოდებენ ბრინჯაოდ, მაფრახად და ტომბაკად, бронза, προΰντζος თ. ფირინჩ, ბირინჯ, ხოლო თითბერი არს ბუნებითად ყვითელი სპილენძი.
ბრინჯი(ბალ.) ქრთილი გარი თეთრი მარცალი, (2 მეფ. 17,28), рис, сарацинское пшено.
ბრინჯის ხე(ხე) აკაკი ნახე, акация, თ. დაღდაღაჯ.
ბრიყვიუწრთნელი, უზდელი, რეგვენი, невежа.
ბრკენა, პრკენა, ბრყენა(ხე) ოლე.
ბრკიალება, ბრკინალებაბრწყინვალება, ელვარება, ბზინვარება (ნაუმ. 3,3), блистание.
ბრკმა, ბრკოლა(ვუბრკმობ, მებრკმის) ფეხის შეცთენა, ბორძიკი (დაბად. 27,36) запинать (იოან. 11,10), споткнуться (ფსალ. 55,13 და 114,7), поползновение.
ბრმაუთალო, უსინათლო, ვერ მხედველი (მატ. 9,27 და 11,5), слепой, слепец. // გონება დახშული, დაბრმობილი გონებით (ვეფხისტ. 708).
ბროლიბიროლი, დამანი, ბუნებით თეთრი ქა გამჭვირვალე, ანუ ჭიქისგან შემზადებული (გამოცხ. 22,1), кристалл, хрусталь, ლექსი ესე წარმოებს ბერძულისაგან βήρυλλος, ლათინურად Beryllus (ნახე ბერილოსი, ბივრილი), ხოლო ბროლსა საქუთრად ეწოდება დამანი.
ბროწეული(ხე, ეზეკ. 19,10), гранат.
ბრპენიპრპენი, ტყვია ანუ კალა (გამოს. 15,10),олово (ეზეკ. 22,18), свинец.
ბრყვილიიხილე ბრგჳლი.
ბრუთავის ტრიალი და თალთ არევა (ნახე თავბრუ), головокружение, თავსბრუ დაესხა.
ბრუნება(ვაბრუინებ) ტრიალება, მიმოქცევა (ვეფხისტ. 941, 952), вертеть, ворочать.
ბრუნვა(ვბრუნავ) ტრიალი (მუნვე, 441), вертеть
ბრუნვაღრამმატიკულად ცალება სახელთა და სხ. падеж, склонение.
ბრუჟიძალა სასმელთა, хмель.
ბრუტიანი და ბრუციანიმარღი, თალით შორს ვერ გამრჩევი, косой, кривой, близорукий.
ბრძანება(ვბრძანებ) თქმა ან თქმული უაღრესისა (მატ. 1,24; ლუკ. 2,1; ფსალ. 2,7), повелевать, повеление.
ბრძანება(ჰბრძანდების) ითქმის უაღრესთათჳს ნაცლად არს, ჰგიეს, იმყოფება და სხ. ამის გამო იშვიათად იხმარების 1 პირსა შინა, ამას სხვადასხვად განავითარებენ ზედდადებულნი მარცვალნი ვითარ: მობრძანება, დაბრძანება, წაბრძანება და სხ. изволит быть, пребывать, пожаловать, ხოლო უმცროსთათჳს იხმარების ლექსი ხლება, ახლავს (ნახე მუნ).
ბრძენიფრიად გონიერი, ანუ მეცნიერი (მატ. 11,25; ფსალ. 25,2), мудрый, премудрый.
ბრძმედიმეტალლთ სადნობი ქურა (სიბრძ. სოლომ. 3,6; ფსალ. 25,2), горн, горнило.
ბრძოლადიდი შუღლი, ომიანობა, брань, война. (ვიბრძვი, ვებრძვი, ვჰბრძავ) შებმა (ფსალ. 34,1), побороть, воевать, сражаться.
ბრძვილიწყლული, ანუ დაკოდილობა, ჭრილობა, рана.
ბრწკალი, პრწკალითხლად ანახლეჩი მეტალლისა, ხისა და მისთანათა.
ბრწამლი, ბურწუმელი(ხე) ეკალი, ღიჭი (ნაუმ. 1,10), блющ.
ბრწყინვა(ჰბრწყინავს) ელუარება, ნათება (ბრკიალი ნახე) (მატ. 5,16), светить, сиять. [ბრკიალებისაგან მოდის ეს სიტყვა, ხოლო ბრკიალება - იალ-ციალისაგან.]
ბრწყინალეელარე, ბზინარე, ანუ ნათლის ფერი (ლუკ. 23,11), светлый.
ბრჭალიგაშლილი ხელის ნები მცირედ თითების მოკაკვით დასაჭერად რისამე, მაგალითად, რომელსა (ღმერთსა) გიპრყრიეს ქეყანა ბრჭალითა, სძლის პირის ხმა, გალობა 8 (ვეფხისტ. 832; შავთ. 35), длань. // ზოგგან ფეხის ჩონჩხი (დაბად 3,15; ფსალ. 55,6), пята. // ტოტი კლანჭიანთა ცხოველთა (ვეფხისტ. 901), лапы, когти.
ბრჭობა, ბრჭალი(ნავე ბჭობა) ბჭალი.
ბრჯადადგმული ზვინი ძნათა, ძნეული, скирда.
ბრჯგუგვიან მოქმედი, ანუ გონებით მძიმე, ленивый, тупой. // ნიშანი ასოსა პროსოდიასა შინა.
ბრჯენა(ვიბრჯენ, ვებრჯინები) სლაში არგანის ხმარება, ანუ დგომაში მას ზედა დანდობა, опираться на палку.
ბტყვნა(ვბტყვნი) щипать, ощипывать.
ბუ, ბუვითავდიდი მფრინველი ღამისა (ფსალ. 101,7; ლევიტ. 11,16; ვეფხისტ. 956), вран ночной, сова.
ბუბკაწყალში გაქნილი და მოდუღებული ფქვილისა ან სახამებლის ფაფა, ხმარებული წიგნის მკრელთაგან დასაკერებლად ქაღალდებისა და სხ.
ბუბუნიგუგუნი ნახე
ბუგვადაბუგვა ნახე
ბუგრიმომსრველი (ეზეკ. 32,12; ოსე. 7,5), губитель. // კარაბადინში ეწოდების მსხმოთა მუწუკთა, ვითარ კავილსა, წითელასა და სხ.
ბუდემფრინველთ ბუნაგი, ანუ ნადირთ ჩიბე (ფსალ. 83,3; ნაუმ. 2,12; ვეფხისტ. 215), гнездо. // შალითა წიგნთა, ანუ თვალთა პატიოსანთა და მისთანათა შთასადებელი (ვეფხისტ. 1359), футляр. // ხილთა და კერკთ ჩენჩო, ანუ წენგო (ისაი. 6,13), плюска. // ქუთუთო თალთა (ზაქარ. 14,12), обочие. // ქარქაში საჭურველთა (ეზეკ. 21,3), ножны.
ბუდეშურიყურძენი გრძელ მარცლიანი (ნახე ყურძენთან).
ბუერიბური (ნახე ბორი).
ბუზამკალი, ბუზანკალი, ბუზვი(მწერ.) ხვასტაგთ მკბენარი მწერი (ლევიტ. 11,22), врух.
ბუზი(მწერ.) ბოცომკალი, შავი მწერი (ფსალ. 104,34; იოილ. 1,4 და 2,25), мшица.
ბუზღუნი(ვბუზღუნებ) დრტჳნვა, მურმური, ჩუმად სამდურავის ლაპარაკი, ბუდბუდი, ბუტბუტი, роптать, ворчать, ворчание.
ბუკირქის ნაღარა, ნობათი, ტაბლაკი (ვეფხისტ. 46, 414,444), набат.
ბუკობაბუკით თემთ შემოკრება, ბუკტაბლაკობა.
ბუკიოტი, ბუკნაწო(მფრ.) პატარა ბუ (ლევიტ. 11,18).
ბუკტაბლაკობარა, ცემა ბუკთა და ტაბლაკთა (შავთ. 45), бить в набат, набатить.
ბულბული(მფრ.), ვარდის ჩიტი, ხმაშვენიერი, იადონი (ვეფხისტ. 83, 956, 1337), соловей.
ბულულიმაგოლი, თივის ხელეული, копна сена
ბუმბერაზი[მუბერაზი] გმირი. ძლიერი, თავისთავ მებრძოლი (ქართლის ცხოვრება, გორგასლანისთჳს), витязь, поединщик.
ბუმბულიგერმა, ფრინველთ ნაკრტენი, пух.
ბუნაგი, ბუნაკი ნადირთა, ანუ თევზთა სადგური ბუდე, берлога, гнездо.
ბუნებაძალი მოქმედებითი თჳთოეულისა არსისა (კოსმოლოღ. § 162), натура, природа. // წესი ბუნებისა დაცვული ყოველთავე ქმნილთა შორის, чин естества. // თჳსება, თჳთება, მოდგმა (იაკობ. 3,7; ვეფხისტ. 1099), естество, природа.
ბუნებითიგანთჳსებული, განკუთნვილი ბუნებისად (რომაელ. 2,14 და 11:21,22), натуральный, естественный, природный.
ბუნიტარიშუბისა ანუ იარაღთა ხელთსაქმარისათა, черенок, древко.
ბუნიკი და ბურნუკისათიხარი, ხმლის ქარქაშის ბოლო.
ბუნიობადღე-ღამის გასწორება მარტსა სეკდემბერსა შინა, равноденствие, მოიქცეს რა მზე ინისს საზამთროდ და დეკემბერს საზაფხულოდ, მას ჰქვიან ნაბუნიობი.
ბუჟი ან ბრუჟინახე დაბუჟება, დაბუშება.
ბუჟღენდიწითლის საღებავის ჭია, кошениль.
ბურანიმსუბუქი ძილი და მოლანდება საფიქრებელისა რისმე.
ბურაული(მფრ.) მწყაზარი ქორი, შავსა და წითელს საშუალი.
ბურახიბოზა ფეტჳსა, ქერისა და მისთანათა, брага.
ბურბურა(ბალ.) ნედლი ქარქვეტი.
ბურბუშელა(ბალ.) გოქშო, катипол, покатун.
ბურდოფეტვის ნალეწი, ანუ ბზის მტვერი (ვიეთნიმე ხმარობენ დურდოს მაგიერადაც).
[ბურენინახე ბუჯერი]
ბურეჯიცომის ვარცლი.
ბურვა(ვბურავ) დახურვა (ვეფხისტ. 514), крыть.
ბურვაკი(ოთხფ.) დიდი გოჭი, боров.
ბურვილიდახურვილი, დაფარებული, крытый, ბურვილი ტევრი, дремучий лес.
ბურთიბირთვი მეშისა სათამაშო, საასპარეზო (ვეფხისტ. 68), мяч, мячик.
ბურთაობა(ვბურთაობ) თამაშობა ბურთითა (მუნვე, 64), играть в мячик.
ბურიბურუსი (ნახე ბორი).
ბურნა, ბურნაკი(მწერ.) ღვინის ქინქლა (მატ. 23,24), комар.
ბურნუთი(ბურნაოთი თურქთ ენით ცხვირის ბალახი) დაფქული თამბაქო მოსაწევად, табак нюхательный.
ბურნუთი კოლოფიჭურჭელი ბურნუთისა, табакерка.
ბურნუკინახე ბუნიკი.
ბურღულიმოხარშული და დაცეხვილი ხორბალი საკორკოტე, крупа.
ბურციопухоль.
ბურძგნა(ვბურძგნი, გავბურძგნი) ცუდად გაწეწა თმათა, трепать, растрепать волосы.
ბურჯიგოდოლი, დიდი კოშკი (ვეფხისტ. 1385), башня. // ზოდიაქოს ნიშანი, ეტლი, ვარსკლავთ ბურჯი (ნახე ზოდიაქო).
ბურჯღულიდიდრონი ნაპერწკალი.
ბუსნარიკორდი მაღალბალახოსანი.
ბუტბუტი, ბუდბუდიბუზღუნი.
ბუტკიგამონასკული ხილი შემდგომად დაყვავილებისა.
ბუქიქარიანი თოვლი (ნახე თოვლთან) (ვეფხისტ. 56, 720), вьюга, метель.
ბუქნა(ვბუქნავ)მუხლზედ ჩაჯდომა ცეკვაში (ნახე თამაშობა).
ბუღა(ოთხფ.) კურო, დაუკოდავი მოზვერი მოსაშენებლად შენახული (ზროხასთან ნახე), молодой бык. თ. ბუღა.
ბუღაურისვეტისთავი, სამერხული, Архитрав, фриз.
ბუღრაობა, მუღურობახართაგან რქებით ჭიდილი და მიწის გლეჯა.
ბუშიშობილი არა სჯულიერითა მეუღლეობითა, побочный сын, дочь.
ბუშტალეღვი(ხე) ადრეული.
ბუშტი ქანთილი, პარკი ცხოველთ შარდისა, пузырь, φοΰσκα, φουσκαλιδα. // წყალთა ზედა წვიმისაგან ამომჯდარი ბუშტები, რომელიც მსწრაფლ გაჰქრებიან და მისთანანი, пузырьки.
ბუჩქი, ბუჩქნარი(ხე) დაბალი ფიჩხი (ნახე ტევრთან), куст, кустарник.
ბუცუცითუალთ ქუთუთოების დაბღნეძა.
ბურგი(ოთხფ.) პატარა ზღარბი.
ბუწუწიცუდი თმა, ბურძგლი, გაბურძგნული (ნახე თმა).
ბუჭონიდახალული ქერი, ხალი ქერისა.
ბუჭულაპატარა წისქვილი. // იმერულად პატარა ფაცხა.
ბუხარიკედელთა შინა სახლისათა დატანებული საცეცხლური, камин, камелёк. თ. ბუხერ.
ბუხუნი(ბუხუნებს) ლომისა ან ღორის ბრდღვინვის ხმა, დრუხუნი, хрюкать, рыкать, реветь.
ბუჯერიბურენი, ჭურჭელთ შესაწყობი ხის თარო.
ბღავილი(ბღავის) ცხვართ ხმიანობა, блеять.
ბღარტიბარტყი (მფრ.) მართვე მფრინველთა.
ბღვერა(ვუბღვერ) სიძულილით ან რისხვით შეხედვა, коситься на кого, смотреть косо.
ბღლარძუნი(ებღლარძუნება, ბღლარძუნობენ) უგვანის ჭიდილით თამაშობა.
ბღნეძა, ბღნეჯა(იბღნიძება, იბღნიჯება) ღმეჭა, ღრეჯა, უმსგავსოდ შეჭმუხნა პირის სახისა (ვეფხისტ. 940), морщиться.
ბღოტვა(ბღოტავს) ბორტვა, ბორდღვა, ოთხზედ სლვა (ნახე სიარულში), ходить ползком, ползать.
ბღარი, ბღორიჩრდილოეთი (დან. 11,15; ზაქარ. 6,8), север. სხვაგან სამხრეთად სწერია (ფსალ. 77,26 და 125,4), юг, მაგრამ ჩრდილოეთი უფრო მართალია, რადგან ბღორი მიღებულ არს ბერძული ლექსისაგან ბორეასი და სამხრეთის სახელი არს სხვა (ე.ი. თემანი ნახე).
ბღუვილი(ბღუვის) ხართ ხმიანობა реветь
ბღუნძვა(ვბღუნძავ, ვიბღუნძები) შეკუმშვა, მოკრება ზღარბთა, წურბელთა და მისთანათა, сжимать,сжаться
ბღრიალი(ბღრიალებს) ღავილი, ტირილი ცუდის ხმით (ნახე ტირილთან).
ბღუჯიმუჭი, პეშვი (ნახე მუჭი).
ბძანებანახე ბრძანება
ბძარვა(ვჰბძარავ) გაგლეჯა, დახეთქა, განბძარვა, მცირედ გატეხა, колоться, лопаться, или подмерзать.
ბჭე, ბჭენიშესავალი სასახლეთა, ტაძართა, გალავანთა, ქალაქთა და მისთანათა (ფსალ. 9,13 და შემდგომი; ლუკ. 7,12), врата, ворота.
ბჭე, ბრჭეშუაკაცი გამორჩეული მოჩივართაგან გასასინჯავად ცილობისა მათისა, მოსამართლე, მედიატორი (სამართ. ვახტ., ვეფხისტ. 949), медиатор, посредник.
ბჭობა(ვბჭობ) სამართლობა, გაბჭობა, суд третейский. // განსჯა ვითარ კაცი ბჭობდა, ღმერთი ეცინოდა.
ბჭოვანებაბჭენი, შესავალნი (სოფონ. 2,14), врата.
ბჭალი, პჭალი, ბრჭალიაგებულებისა შინა გათანგჳთ ტკივილი სხვადასხვას ადგილას, коль, колотье.
ბჯენა(ვიბჯენ, ვიბრჯენ) ნახე ბრჯენა.
ხ(ჴ) շ
ქარაგმიანნი ლექსნი: გხნ~ - გიხაროდენ; გ~ი - გიორგი და სხ. ასოსა ამას ზედა არიან ზედდადებულნი ესე ზმნათანი: გან, გა, გამო, გარდა, გადა, გარდამო, გარდმო, გადმო. მაგალითად, განვაღებ, გავაღებ, გამოვიღებ, გარდავიღებ, გადავიღებ, გარდამოვიღებ, გარდმოვიღებ, გადმოვიღებ. ეგრეთვე სახელზმნანი: განღება, გაღება, გამოღება და სხ. იხმარების მაპიროვნებელად ზმნათა მეორისა პირისათა, რომელთაცა პირველსა პირსა აქ, ვითარ მაქს, გაქს, მრწამს, გრწამს, მინდა, გინდა, მიქმნიეს, გიქმნიეს, მექმნა, გექმნა და სხ. [იხილე ასო ].ეგრეთვე ყოველთა ზმნათა პირნაკლთა, რაჟამს მოქმედება მიეჩემების მეორესა პირსა, ვითარ: გიშენებ, გიშენებს, გიწერ, გიწერს. ანუ გაშენებ, გაშენებს, გწერ, გწერს, გიკითხავ, გიკითხავს, გაქებ, გაქებს და სხ. იხმარების ზოგჯერ ნაცლად კ, ვითარ: გალატოზი - კალატოზი, გატა - კატა, გერკი - კერკი, გურკა - კურკა, გვიცა - კვიცა, გრკალი - კრკალი, გრჯღა - კრჩხა, გრწყილი - კრწყილი; ზოგჯერ ნაცლად ღ: გრძილი - ღრძილი, გრუტუნი - ღრუტუნი; ანუ ნაცლად ქ: გეზად - ქეშად, გვიმრა - ქრიმა, გუფთა - ქუფთა, ბრგვილი - ბრყვილი.
გააბეზრება(გავააბეზრებ) გაშფოთება, შეწუხება, обеспокоивать, наскучить, надоедать; ვნებიათად გაბეზრება ნახე.
გაადვილება(გავაადვილებ, გავიადვილებ) ადვილ საქმნელ ყოფა (ვეფხისტ. 814).
გააზატება(გავააზატებ) თავისუფლების მიცემა, освобождать, давать свободу, отпускать на волю.
[გაამაოება(იერ. 23.16].
გაანჩხლება(გავაანჩხლებ, გავანჩხლდები), გაკაპასება, გაგულისება, раздражать, рассердить, подзадорить.
გაარმება(გავაარმებ, გავიარმებ) დამწარება, გაუგემურება, უსიამოვნება (ვეფხისტ. 998).
გააფთრება(გავაფთრდები, გავააფთრებ) განძვინება აფთარივით, ожесточить, -ся, остервенеть.
გააფრაკება(გააფრაკდების) გამრუდება ნედლთა ფიცართა გახმობისაგან, коробиться, покоробиться.
გააშკარებაგამჟღავნება (ნახე გამოაშკარება).
გაახლებანახე განახლება.
გაბარებაотдавать кому на воспитание (ნახე ბარება)
გაბალთვადაბალთვა ნახე.
გაბასრულიშერცხვენილი, გაწბილებული (ნახე ბასრობა) (ვეფხისტ. 622, 852, 1065).
გაბაღვაგაბაღლარავება (ნახე ბაღვა)
გაბედვა(გავბედავ) ბედზედ მიგდებით შემართება (ვეფხისტ. 62), осмелиться, решиться.
გაბედითება(გავაბედიტებ) ბედითად შექმნა, გაცუდება (ვეფხისტ. 102), уничтожать, уничижать, -ся.
გაბეხრება(გავბეზრდები) მოწყენა, შეწუხება, соскучиться.
გაბზეკაგაშვერასავით.
გაბზარვა(გავბზარავ) გატეხა მოუშორებლად, ითქმის უფრორე ჭიქისათჳს გაბზარული, колотое стекло и т.п.
[გაბიაბრუება] 
გაბმა 
გაბოგინება(გავაბოგინებ) დამკვჳდრებასავით (ითქმის უკუთქმითად), არ გააბოგინა, не оставлять, потреблять.
გაბრა(გავუბრი, გავიბრი) ანგარიშში ჩაგდება, зачесть, расквитаться; გაბრექა, выпрямливать (ნ. ბრექა {გაბზეკა - საბას ლექსიკონი.}).
გაბრიყვება{ნახე ბრიყვი}
გაბრუჟვა(გავიბრუჟები) დათრობა, упиваться, похмелиться.
გაბურძგნვანახე ბურძგნვა.
გაბუტება(გავიბუტები) შემოწყრომა უმძრახობით.
გაბუცება(გავბუცდები) გაშტერებასავით.
გაბჭობაგასამართლება (ნახე განბჭობა) (ვეფხისტ. 227, 837, 845, 1353).
გაგდება(გავაგდებ) განდევნა, დათხოვით მოშორება, выгнать, выслать. // (გავაგდებ ე.ი. გამვარდება) ხელიდამ გაშვება, ронять, уронять.
გაგება(გავაგებ) განგება ნახე. (გავიგებ) გამოცნობა, მიხდომა, уразуметь, добиться толку.
გაგებება(გავეგებები) გასლვა შესამთხვევად, მიგებება, (ვეფხისტ. 664), выезжать на встречу.
გაგზავნა(გავგზავნი) წარვლინება, посылать.
გაგლეჯა(გავგლეჯ) გახეთქა, გახევა ან გაპება, раздирать, разрывать.
გაგლისპება(გავგლისპდები) გაჯიქება, ახირება, მიბრჯნა, упрямиться, остервенеть.
გაგონება(გავიგონებ) გონებად შეღება სმენისა მიერ, внимать, внять, გულხმება, გულის ხმა (ბარუქ. 1,22), разум.
გაგულისება(გავაგულისებ, გავგულისდები) აღძრვა რისხად გულზედ მოსლვა, გაგულპილწება (ვეფხისტ. 96, 111, 902), рассердить, раскапризить, -ся.
გადაბმა, გადაგორება, გადარგვა, გადარჩენადა სხ. (ნახე გრდაბმა, გარდაგორება, გარდარგა და სხ.)
გადაზიდვა(გადავზიდავ) გარდატანა მრავალთა, перетаскивать, переноситью
გადასავალიგზა მთათა ზედა, გორათა და მისთანათა, переход. // ამბავი, შემთხვეულება, ვისაც რა გარდახედია, приключение, похождение.
გადაფანტვა, გადაფარებადა სხ. (იხილე გარდაფანტვა, გარდაფარება).
გადაფითრება(გადავფითრდები) ფერის მიხდა, წასლვა, побледнеть.
გადენა(გასდის, გაედინების) გამოსლვა ნოტიოთა (ვეფხისტ. 49), вытекать, истекать, [протекатъ].
გადმოტანა, გადმოღებადა სხ. ნახე გარდმოტანა, გარდმოღება.
გადიადედაკაცი ყრმათა მზრდელი, გამდელი, нянька.
გადნობა(გავადნობ, გადნების) დნობა, დადნობა.
გადღლუვება ცუდად გათხუნვა, გაწყალება ნახარშთა, разжидеть.
გაერთება(გავაერთებ, გავერთდები) შემოკრებით ზიარყოფა განშორებულთა, соединять.
გავახვასტაგთა და უფრორე ცხენთა ზურგის დასასრული, თეძოს ძლებიდამკუდადმდე ორსავე მხარეს.
გავაზი(მფრ. ვეფხისტ. 212).
გავალაკისარეცელთ გარდასაფარი საჩრდილობელი (ქებ. 3,9), одр.
გავითარებანახე განვითარება.
გავლენა(გავუვლენ, გავივლენ სიტყასა, საჩივარსა) შესმენა, აღსრულება, внять, уважать.
გავსება(გავავსებ, გავივსები) ავსება, შესრულება (ვეფხისტ. 34), наполнять.
გაზა, გაზაკიწვივთ ნაკუთლის მსხვილის ძარღვის დასასრული ქუსლთან.
გაზაფხულიარე, წლის ნაოთხალი, საშუალო ზამთრისა და ზაფხულისა, რომელ არიან სამნი თთვენი: მარტი, აპრილი, მაისი (ნახე თთვე), весна.
გაზდა(გავზდი, გავიზდები) აღზრდა, აღორძინება (ვეფხისტ. 34), воспитывать, возрастать, -ся; თქმანი: შენს გაზდას, შენმა გაზდამ, რასაც ნიშნვენ, ნახე მამაშვილობასთან, пожалуйста.
გაზეპირება(გავიზეპირებ) ზეპირად დასწავლა, вытверживать, выучивать наизусть.
გაზიმარწუხი, клещи.
გაზი!ე.ი. გასწი, გასწივე, გზას შეუდეგ! შორისდებულად ხმარებელი, იძულება წარსლვისა, ანუ განდევნა, прочь! отойди! თ. ჰაიდე!
გაზომვანახე განზომა და სხ., გაზრდა (ნახე გაზდა), განზრდა.
გათავება(გავათავებ) გასრულება, სრულიად გაკეთება, დასრულება, доканчивать, доделывать.
გათანგვა(გასთანგავს) ბჭლისა და სენისაგან შეხუთვა.
გათეთრება(გავათეთრებ) განსპეტაკება, თეთრად შექმნა, выбеливать, побеливать.
გათენება(გათანდების) დილის სინათლის შემოსლვა (ვეფხისტ. 140, 223), рассветает, рассвет.
გათლა(გავსთლი) საჭრელის იარაღით გეკეთება სახმართა ნივთთა, ძელთა, ქათა და მისთანათა, тесать, выдалбливать, вырезывать.
გათხაპვა, გათითხნა, გათხუნვა(გავსთხაპნი, გავსთითხნი, გავსთხუნავ) ცუდად გასრა, испачкать, испакостить.
გათხელება(გავათხელებ) სისქის მოკლება ან გახალვათება (ვეფხისტ. 721).
გათხოვება(გავათხოვებ, გავსთხოვდები) ქალთ დანიშვნა, ანუ განქორწინება ქმართადმი, გათხოვილი (ვეფხისტ. 325), выдавать или выходить замуж.
გათხოვნა(გავითხოვ) გაწვევა ხმალში საბრძოლად, ანუ სარჯელად თამაშობათა შინა, შრომათა და მუშაკობათა, вызывать на поединок, на игры, в запуски, в работу с соперником и т.п.
გაიაფება(გავაიაფებ, გაიაფდების) გახშირება,ადვილად შოვნა (ვეფხისტ. 868).
გაისგავლილს ან მომავალს წელს, в прошедшем, или в будущем году.
გაკავება(გაკავებ) გაშლა, გაჭიმვა, растягивать.
გაკეთება(გავაკეთებ, გაკეთდების) ქმნა, შექმნა, ანუ გაახლება, сделать, обделать, отделать, похорошеть, починять, или составлять. // აშენება ან გამდიდრება, обогащать, -ся.
გაკეთებულიპოვნიერი, зажиточный.
გაკვალვა(გავჰკალავ) კალის გავლება, ანუ გზის დადება, проложить дорогу.
გაკვეთა(გავჰკვეთ) გაჭრა (განკვეთა ნახე). // (გავუკვეთ) მიცემა მოსწავლეთადმი საქმისა დასასწავლად, ანუ მუშაკთადმი სამუშავოსი, давать, задавать урок, работу.
გაკრა(გავაკრავ) გართხმა, ანუ ზედმიკერება. // (გავჰკრავ) შემოკრა, ანუ საჩქაროდ წასლა.
გაკიდება(გავჰკიდებ) გაფენა რისამე გასაშრობად, вывешивать, развешивать. // (გავეკიდები) გადევნება გამოკიდება მლტოლვარისა (ვეფხისტ. 899), гнаться, погоняться.
გაკითხვა(გავიკითხავ) განკითხვა, მოსმენა საჩივრისა, ანუ გასინჯვა საქმისა და გასამართლება (ვეფხისტ. 524, 855), судить, выслушивать, входить в разбирательство.
გაკილვა(გავჰკილავ) გატრიზავება, გაწბილება, გახიახება, осмеивать, охуждать.
გაკმარება(გავუკმარებ, ე.ი. კმარა, ნუღარ იტყჳ) სიტყჳს გაცუდება.
გაკმენდა(გავჰკმენდ ხმას) გაჩუმება, გარინდება, замолчать, не пикнуть.
გაკრეჭა(გავჰკრეჭ) გაპარსვა მაკრატლით, [о]стригать, стричь.
გალა(ბალ.) მხალი დაწნული გასხმობად.
გალავანიზღუდე გარემოვლებული ეკლესიათა, მონასტერთა, ქალაქთა, ციხეთა და მისთანათა (ნახე ზღუდესთან), ограда.
გალალვა(გავლალავ) განდევნა, გარეკა მრავალთა, отгонять, разгонять.
გალატოზიკალატოზი, მაშენებელი სახლთა, კედელთ მდგმელი (4 მეფ. 12,12), стеноделатель, каменщик.
გალაღებანახე განლაღება.
გალევანახე განლევა.
გალეულიმლევანი, ნალევა, ფრიად გათხელებული, დაწრილებული.
გალექება(გავლექდები) დიდად დათრობა, გაჭირვეულება.
გალექსვა(გავლექსავ) ლექსებად შეთხზვა, დაწერა (ვეფხისტ. 7), излагать стихами.
გალეწვა(გავლეწ) კალოზედ ძნათა მოთელვა მკევრებით გამოსარჩევად მარცვალთა ბზისაგან, молотить, обмолачивать.
გალია, გალიაკიმფრინველთა და მხეცთ შესაწყდევი კალათი, დაფანჯრული მართულებისგან, ანუ დაწნული წნელებისგან (ეზეკ. 19,9), клеть, клетка. თ. ყაფაზ, καφάσι.
გალობა(ვჰგალობ) საამო ხმა ლოცჳსა, ანუ ქებისა ღვთისადმი (ფსალ. 7.16 და 9,2; კალად 64,1), песнь, пение. // ავაჯით მოთქმა სადღესასწაუოლოთა და ღვთისადმი სამადლობელთა სტიხთა (გამოს. 14,32 და 15.1; მატ. 26,30), петь, воспевать.
გალოპრილიხე ქერქ შემოძრობილი [облупленный].
გალუმბვა(გავილუმბვი) ძრიელ დასველება, вымочиться от дождя.
გალხობა(გავალხობ, გალხვების) გაყინულის შედნობა, растоплять, -ся, растаять.
გამაგრება(გავამაგრებ) განმტკიცება, სიმტკიცის მიცემა, укреплять.
გამართება(გავემართები) წარმართება, გზას გასლვა, გადგომა წასასვლელად სადმე (ვეფხისტ. 140), отправляться.
გამართვა(გავმართავ) მრუდის გასწორება, ან გარიგება (ვეფხისტ. 399), поправлять, исправлять. // [выпрямить]. // მოშლილთა საკრავთა შეწყობა რიგზედ, настраивать, приводить в порядок. // გაწრთნა, გაგერშვა მფრინველთა, обучать ловчих птиц к охоте. // (გავიმართები, ხელს გავიმართავ) შოვნა საჭიროსა საფასისა, ссужаться.
გამარჯვება(გავიმარჯვებ) მორევნა, ძლევა მტერთა, победа, побеждать, одержать победу. // (განმემარჯვების) კეთილწარმატება, მარჯვედ ქმნა (რომაელ. 8,28; ვეფხისტ. 895), поспешествует, удастся. ესრეთ შემთხვევასა შინა ურთიერთისასა ითქმის: გამარჯვება შენი, ე.ი. მსურს შენდა კეთილწარმატება და პასუხად მიეგების: გაგიმარჯოს, ხოლო გამოთხოვასა ზედა ითქმის: მშვიდობით და გამარჯვებით.
გამასპინძლება(გავმასპინძლდები) სტიმართ დახვედრა პურობითა, угощать.
გამგეგანმგე, მნე, მოხელე კეთილმოურნე, управитель.
გამგონისაქმის მიმხდომი, толковый, сметливый. // დამჯერი, დაუზარებელი მოსმენისა, послушный, сговорчивый.
გამდელიმოახლეთ უფალა, უპირველესი შიმუნვართა ანუ მხევალთაგან (გამზდელი).
გამდიდრებანახე განმდიდრება (ვეფხისტ. 1057).
გამზითვა(გავმზითავ) მზითევის მიცემა გათხოვილი ქალისადმი, снабжать, удовлетворять невесту приданным.
გამზრდელიმზარდული, მამამძუძე, ლალა; ესე ითქმის კაცთათჳს, дедка, ხოლო ქალთათჳს გადია და წერილთ შინა დედამძუძე.
გამმარჯვეგამარჯვებისა, წარმატებისა ხელის მომმარტავი, споборник, споспешествователь.
გამოთანდებული ნათესავობითსა ბრუნვასა თანა ხმარებული (ფსალ. 17,13 და 19,2, კალად 49,2), из, от, с, со, ხოლო ზმნათა თანა იხმარების ზედდადებულად (იხილე შემდგომნი).
გამოაშკარავება(გამოვააშკარავებ) გამოჟღავნება, საქვეყნოდ თქმა, оглашать, оговаривать, [разглашать].
გამობრუნება(გამოვაბრუნებ, გამოვბრუნდები) უკმოქცევა, возвращать, поварачивать, -ся.
გამობრწყინვება(გამოვაბრწყინებ, გამობრწყინდების), გამოელვარება (ფსალ. 71,7), возсиять.
გამოგება(გამოვაგებ) გარჩევით, კაფიად, გასაგონად თქმა სიტყჳსა. // დახვანჯულის ძაფის გამოშლა, ანუ ძნელის საქმის გამორკვევა (ვეფხისტ. 213).
გამოგებება(გამოვაგებებ) გარეთ გამოტანა შესამთხვევად (ვეფხისტ. 279).
გამოდალაბრვა(გამოვდალაბრავ) გამოკვეთა (ისაი. 9,10), иссекать, выдалбливать.
გამოდენა(გამოვადენ) გამოშვება ნოტიოთა, истекать, выпускать, выливать. // (გამოსდის, გადენა ნახე).
გამოვლენა, გამოვლინება(გამოვავლენ, -ვლინებ) გამომგზავნა, მოფენა (ფსალ. 42,3 და 56,3, კალად 103,30; გალატ. 4,6), посылать.
გამოზამთრულიზამთარგამოვლილი ხვასტაგი ერთის წლისა, зимовалый
გამოზიდვა(გამოვზიდავ) გამოტანა, გამოღება ან გამოთრევა, выносить, вытаскивать.
გამოზოგება(გამოვიზოგებ) მცირედ-მცირედ ხარჯვა, გრძელჟამ საკმარებლად, бережливо расходовать.
გამოზრდა(გამოვზრდი) გამოკვება, შენახვა საზრდელითა (ფსალ. 22,2 და 30.3), воспитывать, пропитывать.
გამოთარგმანება(გამოვსთარგმანებ) ახსნა, განმარტება (მატ. 13,36 და 15,15), сказывать, изъяснять, толковать.
გამოთრევა(გამოვათრევ) გამოზიდვა, თრევით გამოტანა (იოან. 21:8,11), извлекать, вытаскивать.
გამოთქმა(გამოვსთქამ) გულის ზრახვჳსაზეპირ გამოღება ან შეთხზვა (ვეფხისტ. 6), изъясняться, выражать.
გამოთხოვა(გამოვითხოვ) გათხოვნა, вызывать. // თხოვნა, ვედრებით მიღება (მატ. 27:20,58), выпрашивать, испрашивать. // (გამოვეთხოვები) გამოსალმება წარმავალისა, прощаться, прощание.
გამოკვება(გამოვჰკვებ) გამოზრდა, დაოკება, прокармливать, продовольствовать.
გამოკვეთა(გამოვჰკვეთ) გამოჭრა, გამოთხრა (მატ. 27,60), высекать.
გამოკიდება(გამოვჰკიდებ, გამოვეკიდები) ნახე გაკიდება, погнаться.
გამოკრთომა(გამოჰკრთების) ელვარების გამოჩენა (ნახე კრთომა) (ვეფხისტ. 65).
გამოკლევა (გამოვიკლევ) გამოძიება, გამოძებნა კალთა მიერ (ფსალ. 118,2 და 138,3), испытывать, исследовать.
გამოლაპარაკება(გამოველაპარაკები) შესაუბრება, ხმის გაცემა, заводить с кем речь.
გამოლევა(გამოვლევ, გამოილევის) დაცლა, დაცარიელება, выпорожнивать, совсем издерживать.
გამომეტება{გამომეტება - (გამოვიმეტებ) არ დავზოგავ, არ დავრიდებ, не жалеть, не щадить - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
გამომჩვენებადიდებულად გამოსლვა, торжественный парадный выход.
გამომჭვირვალიგამჭვირვალი, ნათლის მაკრთომებელი (ვეფხისტ. 1282), прозрачный, сверкающий.
გამონასკ(გამოვნასკავ) გამოსკნა, შეკრა ნასკჳსა.
გამოპირვა(გამოვჰპირავ) საჭრელთ იარაღთ პირის გამართვა.
გამორეკა(გამოვრეკ) გარეთ განდევნა მრავალთა.
გამორეცხვა(გამოვრეცხ) რეცხით გამოყანა მწიკულისა, вымывать, выстирать.
გამორთმევა(გამოვართმევ) მიღება, ჩამორთმევა, брать, получать, принимать.
გამორკვევა(გამოვარკვევ) დარკვევა. // გამორჩევა, გამოშლა ხვანჯისა, выпутывать.
გამორიდება(გამოვრიდებ, გამოვერიდები) დარიდება, მოშორება, გაცლა (ვეფხისტ. 899).
გამორჩევა(გამოვარჩევ, გამოვირჩევ) უკეთესის მოძიება, აღრჩევა (ფსალ. 46,4 და 64,4), избирать.
გამორწყვა(გამოვრწყავ, გამოირწყვის) მუწუკის გაჭრა ან გახეთქა და შალალის გამოდენა.
გამოსადეგისახმარად ვარგისი, სასარგებლო, потребный, выгодный.
გამოსადინელიწყალთ გამოსავალი, სათავე (ფსალ. 106,33 და შემდეგი), исходище, исток.
გამოსავალიგამოსლჳს ადგილი (ფსალ. 67,20 და 73,5) исход, исходище. // ზოგჯერ ჰნიშნავს მოსავალს, урожай.
გამოსაღებიხარკი, ბეგარა, დებულება, подать, оброк, повинность.
გამოსახვა(გამოვსახავ) სახის დადება, გამოხატვა, изображать. // (გამოვისახავ პირჯვარს) პირზედ ჯვრის გამოწერა, დაწერა, перекреститься.
გამოსვენება(გამოვასვენებ) პატივით გამოტანა (ნახე მოსვენება).
გამოსლვა(გამოვალ) შიგნიდამ გარეთ განსლვა (ფსალ. 16,2 და 18,5 და შემდგომი; მატ. 2,6), исходить, выходить.
გამოსულიკარგად გამხმარი კომლში (ითქმის ლორთათჳს), копченный
გამოსურმვა(გამოვსურმავ, გამოვისურმავ) თალთ ოლა, сурмить глаза.
გამოსხმა(გამოვასხამ) გამორეკა, გამოლალვა, და სხ. (ნახე სხმა) (მატ. 21,12; მარკ. 11,15), изгонять.
გამოტანა(გამოვიტან) გარეთ გამოღება, износить, выносить.
გამოტაცება(გამოვიტაცებ) ძალით გამოტანა (ამოს. 3,12), исторгать.
გამოტკპოლვადაწყლულება, დაშაშრვა, დასკდომა ტანისა (2 სჯული. 8,4), язвиться.
გამოტკპოლვილი და გამოტკპოლვარებრძვილი დამწველი გამოხეთქითა შალალისათა (გამოს. 9,9), горящий струп.
გამოუკლეველინახე გამოკლევა
გამოუცდელისაქმეში გამოუვლელი, უნახავი, неопытный. // გამოუმწვარი ან გადაუმდნარი მეტალლი (ისაი. 1,22), неискушенный, неочищенный.
გამოფერდილიითქმის ორგარად; ფერდებჩაცვივნული შიმშილით ან ფერდებგატენილი სიმაძღრით (ხვასტაგი).
გამოფრდა(გამოვიფრდი) გამოცდა, მოხმარება (ეფეს. 5,16), испытывать, пользоваться.
გამოფრენა(გამოვაფრენ, გამოვფრინდები) მფრინველთ გამოშვება ან გამოსლვა ფრენით,[вылетать].
გამოფხიზლება(გამოვაფხიზლებ, გამოვიფხიზლებ) განფრთხობა, გამოღვიძება, вытрезвлять. -ся.
გამოქანდაკება(გამოვჰქანდაკებ) ჩამოსხმა მეტალლთაგან სახისა, лить, выливать виды из металлов и т.п. // გათლა ანუ გამოკვეთა მისი ქათაგან, ძელთა, ძალთა და მისთანათა, გინა გამოჭრა, ამოთხრა მეტალლთა ზედა ძელთა და სხ. სახისა (ზირაქ. 45,13), изваяние резьба. თ. ჩოქურთმა.
გამოქანდაკებულიამგარად გამოქმნილი (2 სჯული. 4,23; სიბრძ. 15,4), изваянный.
გამოქნა(გამოვჰქნი, გამოვიქმ) გაკეთება ტყავთა და მისთანათა, выделывать. // გაწრთნა მოზვერთა და ზაქთა უღელში.
გამოქცევა(გამოვაქცევ, გამოვიქცევი) დაქცევა საშუალში, выломать. // გარეკა, გალალვა (ვეფხისტ. 299 და შემდგომი), прогонять, обращать, -ся в бегство.
გამოღება(გამოვიღებ) გამოტანა ანუ გამოზიდვა, вынимать. // წარმოება, აღმოცენება (დაბად. 1:12,20 და შემდგომი; მატ. 7,17 და შემდგომი), производить, произносить, выводить.
გამოყანა(გამოვიყან, -ნებ) (ფსალ. 30,4 და 65,11), изводить, выводить.
გამოშიგნვა(გამოვშიგნავ) გამოწლვა, გამოღება შიგანურისა დაკლულთა წხოველთაგან, потрошить, выпотрошить.
გამოჩეკა(გამოსჩეკს, გამოიჩეკება) კრუხთაგან კვერცხთ გამოტეხა საწიწილედ, высиживать птенцов.
გამოჩენა(გამოვაჩენ) დანახვება, გამოტანა სანახავად, выказывать. // (გამოვსჩნდები, გამოვუჩნდები) გამოცხადება (მატ. 1,20 და 13,26); ფსალ. 4,6), являться, знаменаться.
გამოჩვენებაგამომჩვენება ნახე.
გამოჩინებააღმოჩინება, წარმოჩინება, доказательство, довод.
გამოცანაასახსნელი სიტყა (მაგალითად: ორნი არიან, ტოლნი არიან, დარბაზს ჩადიან, ჩაიმღერიან, ე.ი. ფეხსაცმელნი), загадка, шарада.
გამოცდა(გამოვსცდი, გამოვიცდები) განხილვა, გასინჯვა (ფსალ. 25,2 და 65,9; მატ. 22:18,35 და შემდგომი), искушать, испытывать.
გამოცდილიკაცი საქმეთა შინა გამოვლილი, ანუ მნახველი მრავალთა ადგილთა, опытный. // მეტალლი გასინჯული, პრობანაქნარი (ფსალ. 11,6), искушенный, пробованный.
გამოცემა(გამოვსცემ) გამოღება, გამოტანა ნაყოფისა (ფსალ. 1,3), давать, приносить (плоды). // ხმის გამოღება, გამოხმობა, издавать голос. // წიგნთ დაბეჭდვა, издавать книгу, издание.
გამოცეხვა(გამოვსცეხ) გამოძეგა ან გალეწვა (მსაჯულ. 6,11), молотить, обмолачивать.
გამოცლა(გამოვსცლი) ერთი მეორის მაგიერ დადგინება ან მიცემა, променять, переменять.
გამოცხადება(გამოვაცხადებ) გამოჩენა (ფსალ. 50,6; მატ. 11:25,27), являть, открывать. // საქმეზედ წერილის შეტანა სასამართლოში, объявлять, объявление. // აპოკალიპსი, წიგნი იოანე მახარებელისა, откровение, апокалипсис.
გამოცხობა(გამოვაცხობ) ნახე ცხობა-გამოცხობილი, გამომცხარი, ნამცხარი (ლევიტ. 2,4), печенный.
გამოძეგ(გამვსძეგ) გამოცეხა, ანუ გალეწა (მსაჯულ. 6,11), молотить.
გამოძიება(გამოვეძიებ) გამოძებნა, გამოკითხვა (ფსალ. 76,2; მარკ. 9,16), изыскивать, исследовать.
გამოწახნაგებულინახე წახნაგი, (ეზეკ. 41,17), изваянный.
გამოწევა 
გამოწერა 
გამოწირვა(გამოვსწირავ) წირვის შესრულება, отслужить обедню. // შეწირულის უკან წაღება, взять обратно пожертвованную
გამოწლვა(გამოვსწლავ) გამოშიგნვა, выпотрашивать.
გამოწმენდა 
გამოჭრა(გამოვსჭრი) შიგნიდამ მცირედის მოკვეთა, вырезывать, иссекать. // გათლა ანუ გამოქანდაკება (გამოს. 28,11), ваяние. // დაჭრა სამოსელთა და სხვათა ნაქსოვთა შესაკერავად ტანისამოსთა, выкраивать, скроить. // (გამოვიჭრები) საჩქაროდ გამოსლვა, выскочить, выбежать.
გამოჭრეთაამოჭრეთა ნახე
გამოჭჳრვა(გამოსჭჳრს) შიგნიდამ ბზინარება ან საშუალ ნათლის გამოსლვა, свету сквозь проходить.
გამოხდა(გამოვხდი) ზეთთა გამოწურვა თესლეულთა და ხილის გულთაგან, ანუ სასმელთა ორთქლით შეკრება ცეცხლზედ დუღილით, гнать, гонять, выгонять масло, водку и т.п.
გამოხდომა(გამოხდების) გამოსლვა (ლუკ. 2,1), изыти, выдти, последовать. // ანუ გამოჭრა.
გამოხვება(გამოვახვებ) გამოღება, გამოკლება, გამორიცხვა (საქმ. 5,2 და შემდგომი), утаивать, изъять.
გამოხვეწა(გამოვხვეწ) ხის ჭურჭელთ გამოთლა, გამოჭრა ხვეწით.
გამოხმა(გამოვიხმ) გამოტანა (იერემ. 50,25), износить, выносить. // გამორთმევა, ჩამორთმევა (ვეფხისტ. 338, და შემდგომი), отбирать.
გამოხრვა(გამოვხრავ) ძალთაგან ხორცის გლეჯა კბილით.
გამოხსნა(გამოვხსნი) დახვანჯულის გამოგება, выпутывать. // (გამოვიხსნი) ტყვეობიდამ განთავისუფლება, избавлять, искупать, выкупать.
გამოხურვება(გამოვახურვებ) გახურვება ან გარდახალისება მეტალლთა (ფსალ. 11,5 და 65,9), разжигать, раскаливать, -ся.
გამჟღავნება(გავამჟღავნებ) გამხილება, გამოაშკარება, (ნახე მჟღავნება) (ვეფხისტ. 438, 808), объявлять, оглашать. // (გავუმჟღავნებ) მითხრობა ბავთისა.
გამრავლებაგახშირება (ნახე განმრავლება), (ვეფხისტ. 10), умножать.
გამტყუნება(გავამტყუნებ) მტყუვარად გამოჩენა, опорочивать, изобличать, доказывать ложным.
გამჩენიდამბადებელი, შემოქმედი, творец, создатель.
გამცემელი(ნახე განმცემელი), გამცემი, უხვი.
გამძლემაგარი, არა მსწრაფლ გასაცვეთი ან წასახდენი, прочный, терпкий.
გამჭჳრვალირასაცა საშუალ განვლის სინათლე, ვითარ ჭიქა, ბროლი და მისთანანი (ვეფხისტ. 1177, 1185), прозрачный.
გამჭრიახითავიანი, საქმიანი, დაუცადებელი საქმეში, решительный, деятельный.
გამხდარიშექმნილი, გაკეთებული (ნახე გახდომა), сделапвшийся. // დამჭლევებული, ხორცდაცვივნული, похудевший
გამხელა, გამხილება(გავამხელ, გავამხილებ) გააშკარება, გამჟღავნება (მატ. 1,19), обличать, оглашать.
განთანდებული ნათესავობითსა და მოქმედებითსა ბრუნვასა თანა ხმარებული, ხოლო ზმნათა თანა ზედდადებულად (ფსალ. 2,3, 8,12), от. // გან იხმარება ზმნისზედათა თანაცა ადგილობითთა, ვითარ: ერთგან, ორგან, ათგან, ზოგგან, სხვაგან, ყოველგან და სხ.
განა?ზმნისზედა კითხჳთი, так ли, разве.
განაბვა(გავინაბვი) ჩაჯდომა და უზრავად გება ჟამრავდენმე შიშისაგან.
განავალისკორე, помет.
განათლება(განვანათლებ) ნათლის მოფენა (ფსალ. 12,3 და 17,28, კალად 33,5), просвещать, -ся.
განათხოვრება(გავანათხოვრებ) ნათხოვრის თხოვება.
განაპირება(გავინაპირებ), განკიდურება, განშორება, усторонять от себя, крайность (ნახე განკიდურება).
განასკვა(გავნასკავ) გამონასკვა, ნასკვის შეკრა.
განაღა, განაღამცაეგრეთ დიაღამც (ვეფხისტ. 22, 38, 905), так, конечно.
განაჩენიწერილით განსამართლებული საქმე (ვახტანგ მეფის სამართალი), მოს. 5, ნახე წერილთან), решение, определение, протокол.
განახლება(განვაახლებ) დაძველებულის გაკეთება, ახლად შექმნა (ფსალ. 38,2 და 50,10; კალად 102,5), обновлять, возобновлять, -ся.
განბანვა(განვჰბან, განვიბან) დაბანა ტანისა, განსპეტაკება (ფსალ. 50,7), омывать.
განბნევა(განვაბნევ, განვიბნევი) გაფანტვა, მიმოდაბნევა (ფსალ. 17,14 და 52,6, კალად 140,7), разгонять, рассыпать, -ся.
განბოროტება(განვაბოროტებ) განძვინება, ძვირის შემთხვევა, (ფსალ. 93,5 და 106,39), озлоблять.
განბრძნობა(განვაბრძნობ) ზეგარდამო სიბრძნის მოცემა კაცთადმი (ფსალ. 104,22 და 145,8), умудрять.
განბძარვა(განვჰბძარავ) დახეთქა, დაგლეჯა (იერემ. 15,3; ეზეკ. 13,11), растерзать (დან. 14:26,27), განიბძარა, рассеяться.
განბჭობა(განვაბჭობ) (ნახე გაბჭობა), გასამართლება, решение, приговор.
განგაშაღავღავი, ჩოჩქოლი, ხრიანცელი ან მიმოდათქმა მრავალთაგან, шум.
განგდება(განვაგდებ) განძება, განხვება (ფსალ. 2,3 და 50,11; მატ. 18,8 და შემდგომი), отвергать, изгонять.
განგებგაძრახ, საგანგებოდ, нарочно, с намерением.
განგება(განვაგებ) გარიგება, რიგის მიცემა (1 ტიმ. 3,5; მარკ. 1,19; ფსალ. 111,5; ვეფხისტ. 437, 786), править, строить, устраивать, приводить в порядок. // (განვიგებ) გაგება, ცნობა (ფილიპ. 2,23), уведать, узнавать.
განგება, განგებულებამზრუნველობა ღვთისა დაბადებულთათჳს (ვეფხისტ. 188, 432, 785), провидение, промысел божий.
განგებიანიგონებით შორს დამნახველი, დახელოვნებული განგებასა შინა (ვეფხისტ. 32), прозорливый, проницательный.
განგმერა(განვჰგმერ, განვჰგმირავ)) გმერა, მახვილის გაცმა, განწონა (გამოს. 19,13; საქმ. 16,27), устрелять, прободать, пронзать.
განგმობა(განვჰგმობ) გმობილად თქმა, განგდება, отвергать.
განგოზა(განვჰგოზ, -ზავ) გალესა, განსპეტაკება შენობათა, подбеливать, покрасить.
განგოზილიგალესილი, შეღებული (მატ. 23,27; საქმ. 23,3), повапленный, подбеленный, окрашенный.
განგრაგნა(განვჰგრაგნი) გახსნა, გაშლა შეგრაგნილისა (ეზეკ. 2,10), развивать, развертывать.
განგრძობა(განვაგრძობ) გაგრძელება საქმისა ანუ სიტყჳსა (საქმ. 20,7; ფსალ. 20,4 და 22,6), простирать, продолжать, долгота, продолжение.
განგურიოთხფერხთ გაცვივნული ბალანი (თმასთან ნახე).
განდგომა(განვსდგები, განვუდგები) უკუდგომა ანუ ღალატი, отступать, отпадать, отложить, -ся.
განდგომილიუკუმდგარი, უარის მყოფელი ანუ მგმობელი, отступник.
განდევნა(განვსდევნი) განძება, გაგდება (1 იოან. 4,18), изгонять, отгонять.
განდიდება(განვადიდებ) შესხმა, შემკობა ქებით, დიდებით (ფსალ. 14,51 და 19,5), величать, возвеличивать, -ся.
განდობა(გავენდობი) ხვაშიადის მითხრობა (ვეფხისტ. 153, 431), открываться. // ზოგჯერ იხმარების აღსარების თქმად, исповедываться.
განებიერება 
განვითარებასწავლაში გამოვლა, образование, განვითარებული, სწავლაში გამოვლილი, образованный.
განვლა(განვვლი) წარვლა, თანა წარსლვა, თანაწარხდომა (ფსალ. 41,5), проходить.
განვლთობა(განვევლთი) განდგომა, გაყრა, განლთოლვა (მატ. 12,25), разделяться.
განვრდომა(განვვარდები) განხვება, განდგომა (გალატ. 5,4), отпадать.
განვრცელება 
განვრცობა(განვავრცობ) განფართოება (მატ. 23,5; ფსალ. 4,1 და 34,21), распространять, расширять, -ся.
განზავება(განვაზავებ) აღზავება, აღრევა ნოტიოთა ზომიერად (ფსალ. 101,9), растворять.
განზოგება(განვაზოგებ) ზოგის მოკლება, განახევრება (ფსალ. 54,24), преполовить.
განზომა(განვზომ, -მავ) ზომის ცნობა (ფსალ. 59,7 და 107,7), размерять.
განზრახვა(განვიზრახავ) წინააღრჩევა, მინდომება, вознамериться, принять намерение. // გონების დაღრმობა განსჯასა შინა, ფიქრობა (მატ. 1,20; საქმ. 10,19), размышлять, размышление. // რჩევა, ჰაზრი, ჰაზრის დადება ან მიცემა (ფსალ. 65,4; ისაი. 5,19 და 14,26), совет.
გაზრდა(განვზრდი) გაზდა, აღზრდა ჩჩვილთა (საქმ. 7,21), воспитывать.
განზრქელება(განზრქნების) გამსხვილება, განფიცხება (მატ. 13,15), отолстеть, огрубеть.
განთესვა(განვსთეს) განბნევა (ფსალ. 43,11), рассеивать.
განთიადგათენებისას (ფსალ. 5,3 და 56,8), заутра, рано.
განთიადიდილის მოახლება, გათენება, გარიჟრაჟი (ნახე დილა) (დაბად. 1,5 და შემდგომი; მარკ. 13,35), утро.
განთჳსებულიგანსაკუთრებული, გაცალკევებული, განკუთნვილი (ზაქარ. 12,14), особенный, собственный.
განთქმა(განვსთქამ, განვითქმი) ხმის დაგდება ან დავარდნა, ამბვის გამოსლვა (მატ. 4,24), изыти, пронестись слуху.
განთქმულისახელოვანი, ქებული, прославленный.
განთხევა(განვსთხევ) განგდება, განძება, გალალვა (ფსალ. 59:1,10), отринуть.
განითანდებული ესე მოეკიდების ნათესავობითსა ბრუნვასა და თჳთცა იბრუნვის, ვითარ: კაცთაგანი, სახლისაგანი, კაცთაგანისა, სახლისაგანმან და სხ. окончание прилаг. им. - შინაგანი, -ნისა.
განისიგანი, ნიშანი ისართ სასროლი (გოდებ. 3,12), знамение на стреляние, цель.
განისიგანე, სივრცე, სიფართე, ширина; განიერი? ფართო, широкий.
განკაზმა(განვჰკაზმავ) მორთვა, მოკმაზვა, განშვენება.
განკანონება(განვჰკანონებ) კანონის დადება მერჯულეთაგან მოსანანებლად ცოდვისა, налагать эпитимью, κανονιζω.
განკარგვა(განვჰკარგავ) განგება, გარიგება, распоряжаться, располагать.
განკარგულებარიგი, რიგის მიცემა, распоряжение.
განკაფვა(განვჰკაფავ, განვჰკფდები) მოუძლურება, გახდომა (ფსალ. 118,139 და 138,2), истаевать, изнурять, -ся.
განკაფულიმოუძლურებული, ღონეგამოლეული, გამხდარი, изнуренный.
განკვართულიკვართ გახდილი.
განკვეთა(განვჰკვეთ) გაჭრა, გაპობა, рассекать. // დამხობა, ახდა სამღდელოს ხარისხისა მძიმეს შეცოდებისათჳს, низлагать, извергать, лишать сана.
განკიდვა(განვაკიდვებ) განაპირება, მიხდა (იერემ. 16,5), отымать.
განკიდურებაგანაპირება, კიდეგანობა, крайность.
განკითხვა(განვიკითხავ, განვიკითხვი) გასამართლება, სამართლისა, გინა სასჯელის გაჩენა ანუ მიცემა (ფსალ. 9:8,38; საქმ. 12,19 და 25,20), судить, осуждать, истязать. //გაკითხვა, გასინჯვა, გარჩევა (ფსალ. 7,9 და 10,5), испытывать. // დაძრახვა, გაკილვა (მატ. 7,1; რომაელ. 14,3), осуждать, охуждать. // სამართალი, განბჭობა (ფსალ. 35,6), суд, судьба.
განკიცხ(განვჰკიცხავ) გაქირდვა, აგდება (მატ. 27,31), поругаться, наругаться, осмеивать, порицать.
განკრთომა(განვაკრთობ, განვჰკრთები) ანაზდად განკჳრვება და შიში (მარკ. 16,5 და შემდგომი; ამბაკ. 3,2), ужасать, -ся.
განკრძალულითავშენახული, მორიდალი ცუდის საქმისა და შემთხვევისა, осторожный, скромный.
განკსუვებაგანძვინება, ანუ გაქსუვება (ეზეკ. 2,6), рассвирепеть.
განკუთნვა(განვიკუთნავ) სრულიად განსაკუთრება, დაჩემება, присваиваить, усваивать.
განკუთნვითგანსაკუთრებულად, განთჳსებულად (შავთ. 95), особенно, собственно.
განკურნება(განვჰკურნებ, განვიკურნები) გამრთელება, მორჩენა სენისაგან (მატ. 8,7 და შემდგომი; ფსალ. 6,2), исцелять, -ся, лечить.
განკჳრება(განვაკჳრვებ, განვჰკჳრდები) აღტაცებით გრძნობა უჩვეულოსა რისმე ხილჳსა, ანუ საოცრებისაგან (მატ. 12,23; საქმ. 8,9), удивлять, изумлять, -ся, дивиться.
განკფდომა(განვჰკფდები) განკაფვა ანუ დაძველება (2 სჯული. 8,4; ფსალ. 6,7 და 31,3), обветшать (კალად 71,7).
განლაღება(განვლაღნები) აღზავება), გაქეზება, возноситься.
განლევა(განვლევ, განვილევი) მოკლება, ანუ უჩინო ქმნა (ფსალ. 63,6; ზაქარ. 9:4,15), исчезать.
განლთოლვაგანვლთობა ნახე (მარკ. 3,24), разделяться.
განლიგება(განვლიგნები) გაშტერებით უხმობა, онеметь, остервенеть.
განლიგებულიუენო, ენამიხდილი, ენაჩავარდნილი (ბარუქ.), послание (იერემ. 40; შავთ. 83 და 102), немой, онемевший.
განმდიდრება(განვამდიდრებ, განვმდიდრდები) მდიდრად შექმნა სიმდიდრის შოვნა, შეძინება, მოგება (2 კორ. 6,10; ფსალ. 64,9), богатить, обогащать, -ся.
განლტოლვა(განვივლტვი) გაქცევა, გარიდება (ფსალ. 30,11), бежать.
განმართვა 
განმართლება(განვამართლებ, განვმართლდები) მართლად გამოჩენა (ფსალ. 50,4 და 72,13, კალად 81,3), оправдывать, -ся.
განმარტება(განვმარტებ, განვიმარტები) გაშლა, განვრცობა (ფსალ. 104,39; იგავ. 23,5), простирать, устремлять, -ся. // თარგმანება, აღხსნა, толковать, толкование, истолкование, изъяснение.
განმარტებულიუზაკველი, წრფელი (მატ. 6,22; საქმ. 2,46), простой, чистый, простосердечный.
განმგე, განმგებელიმმართებელი, მნე, გამარიგებელი, правитель, распорядитель.
განმზადება(განვამზადებ, განვემზადები) მზად შექმნა, შენახვა (ფსალ. 9,7 და 10,2; მარკ. 1,2 და შემდგომი), уготовать, приготовлять, -ся.
განმკაცრება(განგამკაცრებ, განვემკაცრები) განკრძალვა, გაფრთხილება, остерегать. -ся.
განმრავლება(განვამრავლებ, განვმრავლდები) რიცხვით მომატება (დაბად. 1,22; ფსალ.3,1 და 17,14), умножать, -ся. // არითმეტიკულად: ეგოდენ მოღება ერთისა რიცხჳსა, რაოდენიცა მეორესა აქს ერთეული, умножение (в арифметике).
გამსტრობა(განვიმსტრობ) დაზვერვა, გასინჯვა (გალ. 2,4), соглядать, подсматривать.
განმტკიცება(განვამტკიცებ, განვიმტკიცები) გამაგრება, განძლიერება, ძალისა შეძინება (ფსალ. 36,17 და 103,15), утверждать, укреплять, подкреплять.
განფრდველიმოფარდული, გამსყიდველი (ნაუმ. 3,4), продающий.
განმცემელიშინაგანმცემელი, предатель, изменник.
განმწარება(განვამწარებ, განვმწარდები) განრისხება, შეწუხება (ფსალ. 5,10 და 77:19,40), преогорчать, огорчать, -ся.
განმხილებანახე გამხელა.
განმხოლოება 
განმხნობა(განვამხნობ, გავმხნევდები) განძლიერება, სიმხნის მიცემა, поощрять, ободрять, -ся.
განპატიჟება(განვჰპატიჟებ) განკანონება, გარდახდევინება, осуждать, подвергать наказанию, взыскивать.
განპება, განპობა(განვაპებ, -პობ, განიპობის) შუაზედ გაჭრა, განკვეთა, გახეჩა, გახეთქა, ან გაგლეჯა (ფსალ. 17:13,15; კლად 140,7; მარკ. 15,38), разверзать, раздирать, рассекать, -ся, рассечь. // მფრინველთაგან ჰაერის განკვეთა ფრენითა, ანუ ნავთა და კაცთაგან წყლისა - ცურვითა.
განპოხება(განვაპოხებ, განვიპოხები) გასუქება ანუ დაშვენება (ფსალ. 64,12). // სუნნელის ზეთის ცხებით შემკობა, გასუნნელება (ფსალ. 22,4 და 140,5), умащивать.
განრემზომიერთი მეორისა ფრიად წინააღმდგომი, противный, противоположный.
განრემზომობასრულიად განსხვავებულება, противоположность, განრემზომ ამისა, напротив того.
განრეცხა(გავრეცხ) წყლით გასუფთავება ჭურჭელთა, სამოსელთა და მისთანათა, ხოლო ტანისათჳს ითქმის განბანა (მარკ. 7,4; ლუკ. 5,2), измывать, вымывать, стирать.
განრთხმა(განვართხამ) გაშლა, გაჭიმვა, გაკავება, (ფსალ. 139,5; მატ. 12,13; საქმ. 22,25), простирать, протягивать, растягивать.
განრიდება(განვარიდებ, განვერიდები) განრინება ანუ განრომა (ვეფხისტ. 801).
განრინება(განვარინებ) გამოხსნა, გამოყვანა საშისროებისაგან (ფსალ. 30,1 და 32,16 და შემდგომი), избавлять, изнимать, спасать.
განრისხება(განვარისხებ, განვრისხნები) ფრიადი გაწყრომა (ფსალ. 4,4 და 9:24,33), прогневлять, раздражать, -ся, гневаться. // დრტჳნვა, სამდურავი (მატ. 20,24 და 26,8), негодовать.
განრომა(განვერები) თავის დაღწევა, გადარჩენა, მორჩენა, მორიდება (ფსალ. 59,4), убегать, спасаться (1 მეფ. 19,17).
განრღვეულიდახუთვილი, კუტი (მატ. 4,24; მარკ. 2,3 და შემდგომი), раслаблённый.
განრყნა(განვრყნი, განვირყნები) განხრწნა, წახდენა, გაქსუვება (ფსალ. 13,1 და 79,15), растлить, испортить, развратить, -ся.
განრყნილიწამხდარი, ან გაქსუვებული, испорченный, развратный.
განრჩევა(განვარჩევ, განვირჩევი) გარკვევა, გაშორება ერთი მეორისაგან (მატ. 25,32), разлучать, разбирать.
განსაგებელისამნეო, სახელო, სამოურავო და მისთანანი (ფსალ. 108,8), управление.
განსაზავებელისაეკლესიოთა სიწმიდის ჭურჭელთაგანი, რომლითაცა განიზავების ღვინო და წყალი, ანუ მოიღების მდუღარება. Ковш для теплоты из церк. сосудов.
განსაზღრვა, -რება(განვსაზღრავ, -რებ) საზღრის დადება (ნახე საზღარი) (ისუ. 13,7), определять, полагать предел.
განსასვენებელიადგილი განსვენებისა (ფსალ. 114,6 და 131,14), покой.
განსაფარდველიგასასყიდი, продажное.
განსაცდელისაფრხე, შესაბრკოლებელი (ფსალ. 17,29), искушение.
განსაწმენდელისალხინებელი, чистилище.
განსახლვაგანსახლებულობა, გარდასახლება სამკჳდროს ადგილიდამ, სხვაგან დასხლება (იერემ. 30,3 და 29,22), переселение.
განსახრწნელიხრწნილება, დახსნა კავშირისა ნივთთასა (ფსალ. 29,9; საქმ. 2:27,31), тление, истление.
განსვენება(განვუსვენებ, განვისვენებ, ნახე შესვენება) (ფსალ. 54,6 და შემდგომი; მატ. 11,28 და შემდგომი), почивать, успокаивать, -ся.
განსივება(განსივნების) დაშუპება, გაბერვა სიმსივნით (რიცხ. 5,22; საქმ. 28,6), распухнуть.
განსლვა(განვალ) გარეთ გამოსლვა, ანუ გაღმა გასლვა (მარკ. 1,5; საქმ. 4,15), исходить, выходить.
განსპეტაკება(განვასპეტაკებ) გათეთრება, გასუფთავება (ისაი. 1,18; ფსალ. 50,7; მატ. 5,36, მარკ. 9,3), белить, убелить, -ся.
განსქდომა(გასქდების) განპება, გახეთქა, გაჩეხა (მატ. 27,51; საქმ. 1,18), распадать, рассесться, лопнуть
განსყიდვა(განვსყიდი, განვისყიდები) განფარდვა, გაცლა საფასეზედ (საქმ. 7,9; ფსალ. 104,17), продавать, -ся.
განსძეებულიძუძუგაშვებინებული (ისაი. 28,9), отдоенный, отнятый от млека.
განსწავლა(განვსწავლი, განვისწავლები) სწავლის მიცემა ან მიღება (ფსალ. 2,10 და 17,37, კალად 38,11), научать, наказывать, -ся.
განსხმა(განვასხამ) გარეკა, გალალვა, (ნახე გამოსხმა) (ფსალ. 17,55), изгонять. // (განმესხმის) გამოსხმა, დასხმა, შერჭობა (ფსალ. 31,4), пронзать.
განსჯა(განვსჯი, განვისჯები) გასამართლება (ფსალ. 66,4), судить, давать суд, рассудить. //მოქმედება გონებისა, რაჟამს დაამტკიცებდეს რასმე ანუ უკუსთქმიდეს, ე.ი. შეერთება ანუ განყოფა იდეათა (ლოგიკა ბაუმ., § 74), суждение, рассуждение. // გონება, ჭკუა, ძალი სულისა, პოვნად სრულთა იდეათა, суждение, рассудок. // წერილი, თხზულება რომლისამე საქმისათჳს გარდამოცემული, рассуждение, диссертация.
განტევება(განვუტევებ) გაშვება, თავის დანებება, ხელის აღება (მატ. 14:15,22 და შემდგომი, კალად 19,3 და შემდგომი), отпускать, пустить.
განტეხა(განვსტეხ) ორად გახეჩა, ან წრილად დამუსრვა (მატ. 12,20 და 14,190, преломлять, переломлять.
განტჳნვა(განვსტჳნავ) ტჳნის გამოდენა, размозжить. // დაქოლვა, მოკდინაბა ქჳსა დაკრებით (გამოს. 19,13), побить каменьями.
განტისნვაგავსება, გატენა, დაფარვა (იერემ. 43,12), покрыть.
განტფობაგათბობა (ნახე ტფობა).
განიკვეთელიგანუჭრელი, რაჲცა არა განიკვეთების, არა განიწალვის (ფსალ. 113,8), несекомый.
განუქმება(განვაუქმებ, განუქმდების) გაცუდება, უქმად შექმნა, уничтожать.
განფარდვა(განვჰფარდავ, განვჰფრდი, ლექსისგან ფარდი) განსყიდვა (ნაუმ. 3,4), продавать.
განფენა(განვჰფენ, განვიფინები), განვრცობა, განმარტება, გაშლა (ფსალ. 44,2 და 61,8, კალად 141,3), излиять, пролиять, -ся.
განფიცხება(განვაფიცხებ, განვჰფიცხნები) გაჯიქება, მიბრჯნა, ახირება (გამოს. 4,21; ფსალ. 94:8,1), ожесточать, -ся.
განფიწლვა(განვჰფიწლავ) ფიწლით განიავება (დან. 2,44), развевать.
განფრდანახე განფარდვა, განფრდილი ნებსით დამონებული ჟამად ან სრულიად (რომაელ. 7,14), продан.
განფრთობა(განვიფრთობ) გაშლა ფრთებისა (ეზეკ. 16,8), простирать крылья
განფრთხობა(განვიფრთხობ) გამოფხიზლება ძილისაგან ანუ ღვინისა, გინა გაფრთხილება (დაბად. 9,24; კალად 1 პეტ. 5,8), трезвиться, истрезвиться.
განქარვება(განვაქარვებ, განჰქარდების) განბნევა ქარივით, წარხდომა (ისაი. 8,9), разорять (ფსალ. 36,20; რომაელ. 3,31), исчезать.
განქიქება(განვაქიქებ) დიდად გაწბილება, გახიახება (ვეფხისტ. 26; შავთ. 15), осрамлять.
განქორწინება(განვჰქორწინდები) გათხოვება, ქმრის შერთვა (მატ. 22,30), посягать, замуж выходить.
განქრევა(განვანქრევ) წრილად დალეწა ან განიავება (სიბრძ. სოლ. 5,23; მატ. 21,44), сотрывать, раздавлять, рассыпать.
განქსუვებანახე განკსუვება, გაქსუვება.
განღვიძება(განვაღვიძებ), განვიღვიძებ) გამოფხიზლება ძილისაგან, разбуживать, -ся (ფსალ. 56,8), пробудиться. // აღძრვა, იძულება, побуждать, убеждать.
განყოფა(განვჰყოფ) განაწილება, განახევრება (ფსალ. 59,7), разделять.
განშვება(განვიშვებ) გამხიარულება (გოდებ. 2,17), возвеселиться.
განშვენება(განვაშვენებ) შნოს მიცემა, შემკობა (ფსალ. 143,12), украшать, -ся.
განშორება(განვაშორებ, განვეშორები) შორად დადგინება, ანუ გაყრა, გაცალკევება (ფსალ. 21:11,19; მატ. 19,6), удалять, разлучать, -ся, отступать.
განჩემებაგანწილვა, გაცალკევება, განწალვა (ეზეკ. 45:1,4), отлучать, отделять.
განჩინებაგანბჭობა, ფასკნა სამართლისა, ანუ განაჩენი, приговор, решение (2 კორ. 1,9). // წინა განსაზღრება, предопределение, произвол.
განჩინებულიგანსაზღრებული, განბჭობილი, предопределенный.
განცდა(განვსცდი, განვიცდები) გამოცდა, გასინჯვა (ფსალ. 34,16 და 25,2; მატ. 4,1 და შემდგომი), искушать, -ся. // (განვიცდი) დანახვა, განხილვა, გასინჯვა (მატ. 7,3; ფსალ. 118:15,18), испытывать, усматривать, уразумевать.
განცემა(განვსცემ) არ დანდობა, ღალატი (იერემ. 38,16; მატ. 24,10), предавать, выдывать, изменять.
განცოფება(განვსცოფდები) გაბრაზება, აღბორგება, გახელება (რომაელ. 1,22), обезуметь.
განცჳფრება(განვსცჳფრდები) ფრიადი განკჳრვება, изумляться.
განცხადება(განვაცხადებ, განვსცხადნები) ცხადად გამოჩენა, გამოცხადება (ფსალ. 28,9 და 36,5, კალად 79,1), открывать, объявлять, являть, -ся.
განცხადებულად 
განცხრომა(განვსცხრები) ლხინობა, მხიარულება სახიობითა (ფსალ. 67,3 და 118,14; ლუკ. 15,25) наслаждаться, веселиться, ликовать. // წარმგებლობა, роскошь.
განძარცვა(განვსძარცვავ) გახდა ტანისამოსისა (მატ. 27:28,31; ლუკ. 10,30), совлекать, раздевать, снимать одежду.
განძება(განვაძებ) განდევნა, განხვება, გაგდება (ლუკ. 4,29; იოან. 6,37; გალატ. 4,30), изженить, изгонять.
განძვინება(განვაძვინებ, განვსძვინდები) განმწარება, განრისხება, განფიცხება, გაკაპასება, рассердить, -ся, рассвирепеть.
განძვინებულიგაანჩხლებული, გააფთრებული (ჩახრუხა. 12), разъяренный, рассвирепевший.
განძიუნჯი, საუნჯე, საგანძური, ხაზინა დამალული, клад.
განძირვა(განიძირვის) ძირის გადგმა (ისაი. 40,24), вкореняться.
განძლიერება(განვასძლიერებ, განვსძლიერდები) ძალის მიცემა (ფსალ. 67,28 და 68,4), укреплять, -ся.
განძღება(განვაძებ) საზრდელის მიცემა საკმაოდ, დაოკება (მარკ. 8,3; ფსალ. 80,16), насыщать, накормить.
განძღომა(განვსძღები) საკმაოდ მიღება საზრდელისა (ფსალ. 77,29), насыщаться, напитаться.
განწესება(განვაწესებ) გარიგება, წესის დადება, учреждать, постановлять, постановление.
განწირვა(განვსწირავ, გაწირვა ნახე) отчаивать.
განწირულებასასოწარკვეთილება, უიმედობა, იმედის მოკლება, отчаяние.
განწმენდა(განვსწმენდ) წმინდა ყოფა (ფსალ. 18,12 და შემდგომი; საქმ. 21,26), очищать. -ся, очищение.
განწონა, განწონება(განვაწონ, -ნებ) გმერა, საშუალ გატარება (ფსალ. 36,15 და 37,2), пронзать, вонзать.
განწალება(განვსწალებ) განყოფა, განშორება (დაბად. 1:4,18); გამოს. 26,33), разлучать, разделять. // განკვეთა ყოვლადისა კერძოთა ზედა თჳსთა (ლოღიკა ბაუმ., § 71).
განხდა(განვხდი) გარე განძება, გაგდება (ფსალ. 51,5; იოან. 9:22,34), отлучать, изгонять.
განხდომა(განვხდები) გაღმა გასლვა (1 კორ. 10,1; ფსალ. 123,4), преходить, переходить, проходить. განხდების ჰამბავი (ნახე განთქმა), ხმის გასლვა (მარკ. 1,28; ფსალ. 18,4), разносится, пронесется слух.
განხეთქა(განვხეთქ) გაგლეჯა, გახეჩა, დახევა (ფსალ. 2,3 და 29,11; მარკ. 5,4), расторгать, разрывать, растерзать. (ამისი ვნებითი ნახე განსქდომა), გახეთქა ქეყანისა, распадение (ვახუშტ. ისტ.).
განხერხა(განვხერხ) ხერხით გაჭრა (ამოს. 1,3), распиливать.
განხმა(განვახვებ, განვხმის) გაღება, გახსნა, გაშლა (მატ. 3,16), отверзать, отворять, -ся.
განხმობა(განვახმობ, განხმების) ხმელად შექმნა, ანუ გაშრობა (ფსალ. 73,15 და 101:3,4,12), иссушать, иссыхать.
განხრწნა(განვხრწნი, განვიხრწნები), წახდენა, გარყნა (1 კორ. 15,33; ფსალ. 77:38,45), растлить, -ся.
განხსნა(განვხსნი, განვიხსნები) შეკრულის განთავისუფლება, აშვება, ახსნა (ფსალ. 104,20; მარკ. 1,7), разрешать, развязывать.
განხრეტა(განვხრეტ) სადგისისა ან ლურსმის გატარება (2 სჯული. 15,17; ფსალ. 21,16), провертывать, просверливать, пронзать.
განხურვება(განვახურვებ, განხურდების) გაცხელება მეტალლთა წითლად, раскаливать, разгорячать. // განხურვება გულისა, ადუღება, აღტაცება მწუხარებისა ან სიხარულისგან (ფსალ. 38,3; ლუკ. 24,32), гореть сердцем.
განჯაფაერთგარი სათამაშოა.
განჯინახის თარო კარებიანი მისახურავად, шкап в стене неподвижный.
გაოცება(გავოცდები, გავიოცებ) განცჳფრება, განკრთომა საოცრებისგან.
გაპარება(გავაპარებ) მალვით წაღება ან წაყანა, уносить, отводить украдкою.
გაპარვა(გავიპარვი, -რები) მალვით წასლვა, уходить украдкою.
გაპარსვა(გავჰპარსავ, გავიპარსვი) თმათ მოკრეჭა მაკრატლით ან მოპარსვა სამართებლით, обривать, выбривать, выстригать.
გაპატიოსნება(გავაპატიოსნებ) პატივის მიცემა, პატიოსნად გამოჩენა, чествовать, почитать, отдавать честь.
გაპენტვა(გავჰპენტ, -ტავ) ბამბისა, ღაზლისა და მისთანათა გაფურჩნვა მშვილდის ლარზედ კინტის ცემით დასასთავად, взбивать бумагу, шерсть и т.п.
გაპლუტება(გავაპლუტებ) გამტყუვნება, გაცრუვება, опорочивать.
გაპობა(გავაპობ) ნახე განპება/
გაპურადება(გავპურადდები) გამასპინძლება, ანუ გაცემა საჩუქრისა გამხიარულებისგან, расщедриться.
გაჟონვა(გაჟონავს) მცირედ გადენა ნოტიოსი, უფრორე ხის ჭურჭელთაგან, вытекать.
გაჟღინთვა(გაიჟღინთება) ცრის აღება ნაბდისაგან, რბილთა ხეთა და მისთანათა, размачиваться.
გარგარი 
გარდა, გარდაისადგარეშე, კიდეგან, მისგან კიდე (ფსალ. 17,31), разве, кроме, опричь.
გარდაბირვა(გარდავჰბირავ) ერთმანეთში მტერობის ჩამოგდება, посеять между кем вражду.
გარდაბიჯება(გარდავაბიჯებ) ნაბიჯის გარდანაცლება, перешагивать.
გარდაბმა(გარდავაბამ) წვერთ მობმა ერთმანეთზედ, განასკვა, перевязывать, связывать.
გარდაბნევა(გარდავაბნევ) გაფანტვა, გაბნევა, перебрасывать, разбрасывать.
გარდაგდება(გარდავაგდებ) გაქნევით გასროლა, ანუ ზეიდამ ქვედამხობა (ლუკ. 4,29), низринуть, свергать. // (გარდავუგდებ) მდინარის გარდატანა სხგნით, отводить реку в канаву.
გარდაგება(გარდავაგებ) გარდაფენა, постилать, расстилать сверху. // წარგება, გაფლანგვა, გალევა, истощать, исстрачивать.
გარდაგვარება(გარდაგვარდების) შეცვალება თჳსის მოდგმისა, перерождаться.
გარდაგორვება(გარდავაგორვებ) გორვებით წაღება ან გარდაბრუნება (მატ. 28,2), отваливать, переваливать.
გარდაგრეხა(გარდავგრეხ) ერთი მეორეზედ შეგრეხა, ссучивать. // (გარდავუგრეხ) თავის გარდაკავება, მოკაკვა.
გარდაგლვანახე გალე.
გარდადგინება(გარდავადგენ, -დგინებ) ერთის ადგილიდამ მეორეზედ დადგენა, переставлять. // სახელოდამ დათხოვა, გარდაყენება, отставлять.
გარდადგმა(გარდავსდგამ) სხვაგან დადგმა, переставливать.
გარდადება(გარდავსდებ) ერთის ადგილიდამ მეორეზედ დადება, перекладывать, переложить. // საქმის დატევება ჟამადმდე откладывать, отложить дело далее. // გარდახვევა ხელთა ურთიერთისადმი მხართა ზედა. // გარდაკვეთა ვისთჳსმე ნიჭისა, ანუ მისის კერძისა, уделять, назначать. // გარდაედების) სნების შეყრა სხჳსაგან, заражаться.
გარდავლანახე გარდასლვა.
გარდაზიდვანახე გარდაზიდვა.
გარდათხრა(გარდავსთხრი) სრულებით დათხრა, მოთხრა, перекапывать.
გარდათქმა(გარდავსთქამ) თქმა გალობისა თავიდამ ბოლომდინ.
გარდაისადნახე გარდა.
გარდაკვეთა(გარდავჰკვეთ) მოჭრა, გადაჭრა, отрезать (ვეფხისტ. 1299 და შემდგომი). // (გარდავუკვეთ) შერიგება, დანიშნვა სამუშაოსი ან ხელფასისა, рядиться, порядиться.
გარდაკიდება(გარდავჰკიდებ) აკიდება საშუალზედ ხურჯინისა და მისთანათა. // (გარდავეკიდები) აკვიატება, навязываться, привязываться.
გარდაკრა(გარდავჰკრავ) ჯორის შემოკრა ზურგზედ, приударять палкою. // (გარდავაკრავ) შეშარტვა, შემოჭირება, გარდაბმა, перевязывать. // სარჩულისა ან ბეწვეულის დადება სამოსელთა ზედა, საფენთა და მისთანათა, подбивать подкладку или мех.
გარდამავალიდამარღვეველი სჯულისა, შემცოდე (რომაელ. 2,25), преступник.
გარდამდებისხვისაგან შესაყარი სნება, заразительный, прилипчивый.
გარდამოსლვა(გარდამოვალ) მაღლიდამ ქვე შთამოსლვა (მატ. 8,1 და 24,17), сходить.
გარდამოცემა(გარდამოვსცემ) მოცემა მაღლიდამ, ანუ სწავლის განმარტება, преподавать.
გარდამოხდომა(გარდამოვხდები) დაბლა ჩამოსლვა, (ფსალ. 17,9; მატ. 28,2), снисходить.
გარდამოხსნა(გარდამოვხსნი) ჩამოხსნა მიკრულისა, ჩამოშვება, ჩამოსვენება (მარკ. 15:36,46), снимать. // ხატი შთამოსვენებისა ქრისტესისა ჯვრიდამ და დასვენებისა მისისა საფლავად, რომელიცა დიდსა პარასკევსა წინადაიდების სამთხვევნელად ერისა, плащаница.
გარდარგ(გარდავრგავ) მხალთა და ნერგთა სხაგან დარგა სიხშოს მიზეზით, ანუ ადგილის ცლისათჳს, пересаживать, рассаживать.
გარდარევა(გარდავურევ) ერთი მეორესთან აღრევა, перемешивать, смешивать. // (გარდვირევი) ჭკუიდამ შეშლა ან გასტერება მრავლის საქმისგან, смешиваться, помешаться. // (გარდაერევის) გარდამატება, მეტობით ქონება (ფსალ. 61,10; ფილიპ. 4,18), преизбыточествовать, иметь с избытком (იგავ. 31,30), предуспевать.
გარდარეულიარეული, აშლილი, перемешанный. // შეშლილი ჭკუვიდამ, помешанный, сумасбродный. // გარდამეტებული (2 კორ. 2,4 და 12,7), обильный, имеющийся в избытке, чрезвычайный (იუდა, [1,]16).
გარდართხმა(გარდავართხამ) გარდაფენა, გარდაშლა, გაჭიმვა (ფსალ. 103,2), простирать.
გარდარჩენა(გარდავრჩები) ჭირისა ან დევნისგან მორჩენა, избавляться, спасаться. // ნამეტანის დარჩენა, оставаться, быть в остатке.
გარდასავალინახე გადასავალი.
გარდასახლება(გარდავასახლებ) სხაგან დასახლება (ნახე განსახლვა) (იერემ. 9,11), переселение.
გარდასლვა(გარდავალ) მეორეს მხარეს გარდაბიჯება, переходить. // გარდახდომა სჯულისა, преступать, делать преступление.
გარდასხმა(გარდავასხამ) გარდაღრა, გარდაქცევა, выливать. // გარდაღება ნოტიოთა სხვას ჭურჭელში, переливать. // (გარდავასხამ) დაჯდინება მრავალთა ერთის ადგილიდამ მეორეში (ნახე სხმა), пересаживать.
გარდატანა(გარდავიტან) წაღება ერთის ადგილიდამ მეორედ, გარდაღება, перенашивать.
გარდატევება(გარდავუტევებ) გარდაშვება (მარკ. 2,4; საქმ. 9,25), спускать, опускать.
გარდატჳრთვა(გარდავსტჳრთავ) ტჳრთის ჩამოხდა, ანუ გარდადება სხაგან, перегруживать.
გარდაფანტვა(გარდავჰფანტავ) გარდაბნევა, გაფანტვა, перебрасывать, разбрасывать.
გარდაფარება(გარდავაფარებ) დაფარება სიგრძეზედ ან სიგანეზედ, перекрывать, накрывать
გარდაფენა(გარდავჰფენ) გარდაშლა, დაფენა, перестилать.
გარდაფრენა(გარდავჰფრინდები) ფრენით გარდასლვა, перелетать.
გარდაქმნა(გარდავიქმ) სხარიგად გაკეთება, переделывать.
გარდაქცევა(გარდავაქცევ, გარდავიქცევი) ძირს ჩამოგდება, დაცემა, დარღვევა, опрокидывать, испровергать, разрушать. // გარდაქმნა, გარდაცლა (ფსალ. 66,5 და 77,44), преложить, превращать, претворять. // გარდაბირვა, გულის გამოცლა (საქმ. 13,18), развращать, отвращать.
გარდაღება(გარდავიღებ, გარდაიღების) გარდატანა, переносить. // გარდასხმა (ნოტიოთა), переливать. // გარდათარგმნა (ვეფხისტ. 16), переводить, перелагать, переложить; [წვიმამ გარდაიღო, дождик перестал].
გარდაღებარიტორული ნაკვეთი, მეტაფორა, перенос, метафора.
გარდაღეღა(გარდავიღეღ გულს) გარდაშლა, раскрывать грудь.
გარდაშენება(გარდაშენდების) ამოვარდნა, ამოწყვეტა, переводиться, пересекаться.
გარდაშვება(გარდავუშვებ) დაბლა ჩამოშვება, გარდატევება, опускать
გარდაცემა(გარდავსცემ) გარდადება ერთისაგან მეორეზედ, передавать, отражать (от себя)
გარდაცვალებამიცვალება (სიბრძ. სოლომ. 4,10), преставление.
გარდაცმა(გარდავაცვამ) მშვილდის საბელში ისრის ჩაგდება და გაჭიმვა (ფსალ. 7,11 და 10,2), напрягать. // ღილის ჩაგდება კილოში, застегивать, вздевать.
გარდაწერა(გარდავსწერ) ნაწერიდამ გარდაღება პირისა სხვას ქაღალდზედ, переписывать, списывать.
გარდაწყვეტა(გარდავსწყვეტ) საქმის გადაჭრა, გასამართლება, решать.
გარდაჭდობანაჭდობთა ურთიერთარს შეწყობა.
გარდაჭედა(გარდავსჭედ) მოკრა გარშემო რკინისა და მისთანათა.
გარდაჭრა(გარდავსჭრი) შუაზედ გაჭრა, перерезывать. // გარდაწყვეტა, решать, решение.
გარდახდა(გარდავიხდი) ვალის მიცემა, უკუზღვა (მატ. 18,25 და შემდგომი), воздавать, заплатить. // აღსრულება დღეობისა, შექცევისა, ლხინისა და ეგევითართა, отправлять, праздновать.
გარდახდევინება(გარდავახდევინებ) პატიჟის მიხდა დანაშაულისა წილ, взыскивать, наказывать.
გარდახდომა(გარდავხდები) გარდახლტომა, გადარბენა (ფსალ. 17,29 და 103,9), преходить, перескакивать. // ცხენიდამ ჩამოხდომა (ვეფხისტ. 581), слезать с лошади. // სჯულის გარდასლვა (ლუკ. 15,29), преступать, делать преступление. // განვლა, თანა წარხდომა (მარკ. 16,1), миновать, проходить. // (გარდამხდების, თავს გარდამხდომია) შემთხვევა, გარდასავალი, приключиться.
გარდახვევა(გარდავახვევ) ზევიდამ დახვევა, навертывать. // (გარდავუხვევ) გაბრუნება გზიდამ, поворачивать.
გარდახვეწა(გარდავიხვეწები) გაქცევა, გარიდება, გასწრობა (ვეფხისტ. 617), избегать, уклоняться.
გარდიგარდმოგანზედ ანუ განრემზომ, поперек.
გარდმოდენა 
გარდმოზიდვა(გარდმოვზიდავ) გარდმოტანა მრავალთა ერთის ადგილიდამ მეორემდე, переносить, перетаскивать.
გარდმოტანაприносить.
გარდმოღება(გარდმოვიღებ) გარდმოდგმა, გარდაღება, ჩამოღება, отставлять, снимать.
გარდმოჩქერვა(გარდმოსჩქერს) მაღალთა კლდეთაგან წყალთ გარმოდენა.
გარეგარეთ, შინასგამო, შიგნიდამ (იოან. 11,43; ფსალ. 30,12), вон.
გარეგანგარედგან, გარედამ, გარეშე, вне, извне.
გარეგანიგარეთის პირისა, გარეთი კერძო (მატ. 23,25 და შემდგომი), внешний, внешность.
გარევა(გავრევ, გავურევ) აღრევა, შერევა ერთი მეორეში (ვეფხისტ. 9, 342), смешивать.
გარეთკარზედ, გარეგან სახლისა (ვეფხისტ. 339 და შემდგომი), на дворе.
გარეთუბანიქალაქის გარეთ შენობა, предместие, фурштат. ს. ტაფითაღ.
გარეთხა(ოთხფ.) ქურციკი, არჩვი, ჯიხვი, ჯერანი, ნიამორი და მისთანანი, дикая коза.
გარეკა(გავრეკ) განდევნა მრავალთა, გალალვა, прогонять, разгонять.
გარემიქცევა(გარემივაქცევ, გარემივიქცევი), გაბრუნება (ფსალ. 9,31 და 12,1), отвращать, -ся.
გარემოდგომა(გარემოვადგები) გარშემოვლა, ანუ გარედამ დადგომა (ფსალ. 17,23 და 25,6), обходить, обступать, обдерживать.
გარემოზღუდვა(გარემოვზღუდავ) ზღუდის მოვლება გარეშემო, ограждать, огораживать
გარემოსგარეშემო, გარედამ მრგლივ (ფსალ. 11,7 და 30,13; იობ. 1,10), окрест, около
გარემოქცევაგარემიქცევა, გამოტრიალება, обращение / გარემოქცევით წინაუკმო, обратно.
გარემოცვა(გარემოვიცავ) გარემოდგომა, გარეშემოხვევა (ფსალ. 21:12,16), обходить, окружать.
გარესკნელიგარეთი, გარეგანი (მატ. 8,12 და 22,13), кромешный.
გარეტება(გავარეტებ, გავრეტდები) ჟამად გონების დაკარგვა (ვეფხისტ. 91), ошеломить, -ся.
გარეულიველური, მინდრისა, дикий; გაგარეულებული, გარეულად შექმნილი, одичалый. // სხვაგნიდამ შემორეული შინაურებთან, ვითარ გარეული მამალი და სხ. чужой.
გარეშეზმნისზედა, გარეთ, გარედამ, გარეგან (მარკ. 7:15,18; ლუკ. 1,10; ებრაელ. 13,11 და შემდგომი), вне, извне. // გარდა, კიდეგან (1 კორ. 3,11; ფსალ. 17,31), паче, разве, кроме.
გარეშეზედშესრული, მსოფლიო და არა საეკლესიო, ე.ი. არა შეწყნარებული ეკლესიისაგან, ვითარ წერილი ანუ მწერალი, мирской, посторонний (მარკ. 4,11), внешний. // არა საზოგადო, კერძოობითი частный.
გარეშემოგარემო, გარემოს, გარემოსი (ვეფხისტ. 1239), окрест, около.
გარეშემოუწერელიუსაზღრო, საზღარდაუდებელი, неописанный
გარეშერტყმა(გარეშევარტყამ) შემოკრა, შემოსა, შემოხვევა გარემო (ფსალ. 29,11), препоясывать.
გარეშეცვა 
გარეცხა(გავრეცხ) განბანა, ჭურჭელთა, სამოსელთა და სხ., вымывать.
გარეწარიმცონარი, წარმდები, უთაურად მოქმედი, нерадивый.
გარეწრობა 
გართვა(გავრთავ, გავერთვი) საქმის გამოკიდება, упражнять, занимать, -ся.
გართმევა(გავართმევ, გავირთმევ სისლხსა) გამოშვება (ნახე გახსნა).
გართხმა(გავართხამ, გავირთხამ) (ნახე განრთხმა). // (გაერთხმის) შიგ გაჯდომა, გავარდნა, проходить, проникать, расплываться.
გარიგარეგანი, გარეშე (დან. 4,12), внешний
გარიგება(გავარიგებ) განგება, რიგის მიცემა, распоряжать. // საქმის გარიგება, აღსრულება.
გარიელი(მფრ.) аулык, совка.
გარინდებულიტკივილთა და სენთაგან მოუძლურებული ან გასტერებული.
გარიჟრაჟიგანთიადი (ნახე დილასთან).
გარკვევა(გავარკვევ) გარჩევა, გაგება, გამოცნობა, разбирать, добиваться толку.
გარნა(კავშირი) მაგრამ (ფსალ. 38:6,11), обаче, однако. // (ზმნისზედა) გარდა, გარეშე (ფსალ. 14,31), разве, кроме.
გარსიაფსკა, თხელი კანი, ვითა კვერცხის ნაჭუჭსა და ცილას შუა, ანუ ხახვსა შინა, ნიორსა და მისთანათა (ნახე ქერქი), скорлупа, [оболочка, თალის გარსი].
გარუჯვა(გავრუჯავ, გაირიჯვის) ცეცხლზედ შეტუსვა (ნახე რუჯვა),обжигать.
გარღვევა(გავარღვევ, გაირღვევის) ნაკერთა ძაფების დაჭრა და გაშორება, пороть, распарывать. // შენობაში მცირედ გამოქცევა, выламывать, выломать.
გარჩევა(გავარჩევ, გავირჩევი) გარკვევა, განრჩევა, დარჩევა, разбирать, перебирать, различать.
გარჯა(გავრჯი, გავირჯები) თავდადებით შრომა (ვეფხისტ. 294), трудить, утруждать, -ся; (ნუ გაირჯებით) не беспокойтесь.
გასაგნვა(გავსაგნავ) ვარჯისი საგანსა ზედა სროლითა (ვეფხისტ. 363), стрелять в цель.
გასავალინახე გავლა/
გასათხოვარი ქალიმოსწრებული საქმროდ, невеста.
გასამართავიგამართვის მოქენე, требующий поправки, следующий к исправлению.
გასამართლება 
გასამრჯელოშრომის ფასი, плата, благодарность за труды.
გასანთლვა(გავსანთლავ) სანთლის წასმა, наващивать, натирать воском.
გასატეხირაჲცა შესაძლო არს გატეხად, ломкий.
გასაღებიმოკლონთა კლიტე, რომლითაც გაიღება დაკეტილი, ანუ მოსამართავი საჟამოთა და მისთანათა, ключ, ключик.
გასაყარიჭერის საშუალ დიდი ძელი, რომელზედაც დანდობილი არიან კოჭები, перекладина.
გასესხება(გავასესხებ) გავალება, გაცემა თეთრისა სარგებლით, отдавать в займы, на проценты.
გასვენება(გავასვენებ) პატივით გატანა (ნახე გამოსვენება და მოსვენება).
გასინჯვა, გაშინჯვა(გავსინჯავ) განხილვა, გაჩხრეკა, გამოძებნა, рассматривать, разбирать.
გასრესა(გავსრეს) დაჟღლემა, დათრგუნვა, დალეწა, раздавливать, растаптывать.
გასტუმრება(გავისტუმრებ) გაგზავნა, წარვლინება, отправлять, отсылать.
გასუქება(გავასუქებ, გავსუქდბი) ხორცის მომატება კარგად შენახვით, откармливать, -ся.
გასწავლება(გავასწავლებ) გამოცდა, გაწრთნა (ვეფხისტ. 905).
გასწორება(გავასწორებ, გავსწორდები) თანასწორად შექმნა (მუნვე, 790), поровнять
გასხლვა(გავსხლავ) მოკვეთა ურგებთა რტოთა ვაზთაგან (ნახე სხლვა) (შავთ. 87), очищать, обрезывать лозы виноградные.
გატანა(გავიტან, გაიტან) შიგნიდამ გარეთ გაღება, выносить. // გაღმა წაღება, перевозить, переносить. // კაცის დანდობა, устоять кому в слове, не изменять.
გატანება(გავატან) თან გაგზავნა, посылать что с кем.
[გატარებაпроводить время].
გატეხაგანტეხა (ვეფხისტ. 5). // დარღვევა, დახსნა პირისა ან ფიცისა (მუნვე, 518, 525), нарушить клятву, слово.
გატიტლება(გავატიტლებ, გავსტიტლდები) განშიშშლება, განძრცვა, გახდა სამოსელთა ტანისაგან (ითქმის ნივთთჳსცა, обнажать.
გატლიკულიგაშიშვლებული (ნახე ტლიკვი), облупленный.
გატოპვა(გავსტოპავ) ფეხით წყალში გასლვა (ნახე ტოპვა და სიარული).
გატრიზავება(გავატრიზავებ) გაკმარება, გაწბილება, გაკილვა, აგდება, осмеивать.
გატუსვა(გავტუსავ) დაკლულის ღორის ბალანთ ცეცხლზედ გარუჯვა და გასუფთავება ტყავისა.
გაუბედავიзастенчивый
გაუბედურება(გავაუბედურებ) უბედურად შექმნა, сделать несчастным.
გაუმაძღარიგაუძღომელი, დამშეული ან ხარბი (ვეფხისტ. 708), ненасытный, жадный.
გაუტანელიდაუნდობელი, შეურჩენელი, ненадежный, изменчивый.
გაუქმებანახე განუქმება.
[გაუჯანჯლებლად] 
გაფანტვა(გავჰფანტავ) გაბნევა, დაბნევა, разбрасывать.
გაფეთქება გულისასიხარულით შეკრთომა (ვეფხისტ. 857), сердце забьет.
გაფლანგვა(გავჰფლანგავ) უბრალოდ დახარჯვა, წარგება, გაფანტვა, растрачивать, проматывать.
გაფრენა(გავაფრენ, გავჰფრინდები) გაშვება ან წასვლა ფრენით (ვეფხისტ. 212), пускать лететь, или полететь.
გაფრთხილება(გავაფრთხილებ, გავჰფრთხილდები), დარიდება, მორიდება საშიშისაგან, предостерегать, -ся.
გაფუვება(გავაფუვებ) აღფუვება, გაღვივება ცომისა, подквашивать тесто.
გაფურთხვაвыплюнуть.
გაფურჩნვა(გავფურჩნი) ფურცლების დაგლეჯა, დასხვეპა ყვავილთა და შტოთაგან, щипать, общипывать цветы и т.п.
გაფუფქვა(გავფუფქავ) მდუღარეში ჩადება დაკლულის ქათმისა, გოჭისა და მისთანათა ადჳლ გასაგლეჯად ბუმბულთა და ბალანთა.
გაფშიკულიცუდად გამხმარი, გამრუდებული, გააფრაკებული; [გაფშეკა, покоробить].
[გაფცქნაлупить, გაფცქნა კვერცხისა, лупить яйцо, გაფცქნა ნუშისა, лупить, очистить миндаль].
გაფხაჭნა(გავჰფხაჭნი) ფრჩხილით ან დანის წვერით გაკაწრვა, ხაზის დაჩნევა, исцарапать.
გაქანება(გავაქანებ, გავექანები) საქანელაზედ რწევა შესაქცევად, качать, -ся. // სწრაფად გაქცევა, გაჭრა მიტანება, устремлять, -ся.
გაქარვებანახე განქარვება (ვეფხისტ. 107), рассеять.
გაქეზება 
გაქექა(გავჰქექ) გაჩხრეკა, გადაბრუნება, расшевеливать.
გაქირდვა(გავჰქირდავ) განკიცხვა, აგდება, გაწბილება.
[გაქნაсмешивать (ნახე აღთქვეფა)]
გაქნილიგამოცდილი, გაოსტატებული, прошлец, проидоха, плут.
გაქოფიტება(გავაქოფიტებ) ტლანქად შექმნა, სახის მიცემა გაუსუფთავებლად, оболванить, сделать в черне.
გაქრობა(გავაქრობ, გაქრების) დავსება ანუ უჩინო ქმნა, поглощать, -ся, исчезать.
გაქსუვება(გავქსუვდები) ქსუდ შექმნა, одичать, дичиться.
გაქუსლვა(გავჰქუსლავ) დაზის კურა ცხენისა, აჩქარება (ვეფხისტ. 212, 618), пришпоривать лошадь.
გაქცევა(გავაქცევ, გავიქცევი) გაგდება, გარეკა, прогонять, обращать в бегство. // საჩქაროდ წასლვა ან გაპარვა, бежать.
გაღანამცაგანაღამცა, დიაღამც (ვეფხისტ. 498, 1295), конечно.
გაღვივება(გავაღვივებ, გაღვივდების) ნახშირთ ცეცხლის მოკიდება და ნაკვერცხლად შექმნა, разводить огонь, раздувать. // ცომის გაფუვება, მოდედება, всквашивать тесто.
გაღვიძებანახე განღვიძება.
გაღიმვა, გაღიმება(გავიღიმებ) გაცინება უხმოდ ბაგეთა მიერ (ნახე სიცილში) (ვეფხისტ. 65), улыбаться.
გაღმა, გაღმართზმნისზედა, იმიერ, წიაღ, მეორეს მხარეს, по ту сторону.
გაღმრთობა(განვამღრთობ) უკდავად შექმნა.
[გაყენება(გავუყენებ) послать в погоню, გავაყენებ, отстранять, განყრა, გაყრა (გავუყრი), продевать].
გაშავება(გავაშავებ, გავშავდები) შავად შექმნა, чернить, очернить, -ся.
გაშვება(გავუშვებ) განტევება, отпускать.
გაშველება(გავაშველებ, გავშველდები) მოშუღლეთ გაშორება, разнимать ссору.
გაშვერა(გაშვერილა) წინ წამოწეული რამე, торчать.
[გაშინჯვა] 
გაშიშლება(გავაშიშლებ) გატიტლება, обнажать.
გაშლა(გავშლი, გავიშლები) გაფენა ან განმარტება, გახსნა შეკეცილისა, расстилать, растягивать руку, раздвигать.
გაშმაგება(გავაშმაგებ, გავშმაგდები) გახელება, განძვინება (ვეფხისტ. 213), встревожить, -ся.
გაშორებანახე განშორება.
გაშოტვა(გავშოტავ, გავიშოტები) ცუდად გაჭიმვა, გაშვერა, растягивать.
გაშრობა(გავაშრობ, გავშრები) გახმობა, სისველის უჩინო ქმნა, высушивать, -ся.
გაშტერება(გავაშტერებ, გავშტერდები) გაჩერება, უგრძნობლად გება მცირეს ჟამს გაკვირვებისაგან, зазевать, -ся.
[გაშფოტება] 
გაშხლართვა(გავიშხლართები) გაშოტვა, უშვერად წამოწოლა.
გაჩანაგება(გავაჩანაგებ) წრილად გაზიდვა ცხადად ან მალვით, გამოლევა, щечить
გაჩენა(გავაჩენ) ნახე განჩინება (ვაფხისტ. 70), определять, решать. // დაბადება, შექმნა, წარმოება, творить, производить, образовать. // (გავიჩენ, გაჩნდების) გაშენება ცხოველთა, მცენარეთა და სხ., заводить, -ся
გაჩეჩა(გავსჩეჩ) გაწეწა მატყლის საჩეჩლით, теребить.
გაჩრა, გაჩხირვა(გავსჩრი, გავსჩხირავ) დაუდევნელად გარჩმა, შეტენა, засовывать.
გაჩხრეკა(გავსჩხრეკ) გაქექა, არევა ცეცხლისა, размешивать огонь. // წრილად გასინჯვა, გამოძებნა, разбирать, рассматривать.
გაჩხუპვა(გავსჩხუპავ) წყალში გასლვა ფეხით (ნახე ჩხუპვა და სიარული).
გაცარცვა(გავსცარცვავ) განძარცვა, ძარცვა, წართმევა სამოსელთა და სხვათა, грабить, ограблять.
გაცბუნებაშეშლა, გაშტერება (შავთ. 75).
გაცემა(გავსცემ, გავეცი, გაეც, გასცემდი) მრავალთ მიცემა, დარიგება (ვეფხისტ. 49 და შემდგომი), раздавать. // განცემა, ღალატი, выдавать, предавать, изменять.
გაცვეთა(გავსცვეთ, გაცდების) ტანისა და ფეხის საცმელთ დაძველება, დაგლეჯა, изнашивать
გაცილება 
გაცინება(გავაცინებ) მიზეზის მიცემა სიცილად, смешить. // (გავიცინებ) ქმნა სიცილისა, (ვეფხისტ. 65), смеяться. // (გავსცინებ) დაცინება, აგდება, насмехаться.
გაცისკრებაგარიჟრაჟი (ნახე დილასთან).
გაცნობა 
გაცრა(გავსცრი) საცერში გატარება ფქვილისა, сеять, просеивать.
გაცრუვება(გავაცრუვებ, გავსცრუვდები) ცრუდ გამოჩენა, გამტყუვნება.
გაცუდება(გავაცუდებ) გაუქმება, წახდენა (ვეფხისტ. 1406), уничтожать. [браковать, неодобрять, охуждать].
გაძაბვა, გაძგიბვა(გაიძაბვის, გაიძგიბვის) მცირედ გაჭიმვა ან გაყინვა.
გაძევება(გავაძევებ) განძება, სხვანაირად გამოხვება.
გაძლება(გავუძლებ) ძნელის მოჭირვება, (ვეფხისტ. 273, 288), переносить, выдерживать, претерпевать, устоять. // (გასძლებს) გვიან დაძველება ან გაცვეთა, долго держаться, носиться.
გაძნელება(გავაძნელებ, გაძნელდების) საჭიროდ ან მრავალსაშრომელად შექმნა (ვეფხისტ. 636, 1334), затруднять, -ся.
გაძრახგანგებ, განზრახვით, нарочно.
გაძრახება(გავაძრახებ) დარიგება, სწავლება მობირებით, подучать.
გაძრვა(გავსძრავ, გავიძრვი) მცირედ შერხევა (ვეფხისტ. 822), двигать, шевелить, -ся.
გაძღოლა(გავუძღვები) ტარება სხჳსა წინა წარსლჳთ, ან გარიგება, водить.
გაძღობა(გავაძღობ) ნახე განძღება.
გაძღომა(გავსძღები) ნახე განძღომა.
გაწარიგრძლად დასაგები ბადე მფრინველთ სანადირო (მახესთან ნახე).
გაწბილება(გავაწბილებ) უკუწბილება, გაცუდება, შერცხვენა (ვეფხისტ. 59, 252; შავთ. 75), сконфузить.
გაწევა(გავსწევ, გავიწევ) გაჭიმვა, გაფართოვება, тянуть, ратягивать. // გაწევა, გასწი (ნახე გაზი!).
გაწითლება 
გაწრთნა(გავსწრთნი) გასწავლება, გაგერშვა, приучивать.
გაწირვა(გავსწირავ) გამომეტება, ხელის აღება (ვეფხისტ. 294, 579, 636, 941 და სხ.), отчаивать.
გაწიწკნვა 
გაჭედა(გავსჭედ, -დავ) გამაგრება ლურსმით ანუ სოლით, заколачивать.
გაჭიმვა(გავსჭიმავ) ძლიერად გაწევა, растягивать.
გაჭრა(გავსჭრი) განკვეთა მახვილითა, разрезывать. // (გავიჭრები) საჩქაროდ გავარდნა (ვეფხისტ. 31, 576), выбежать, побежать, полететь.
გახალვათება 
გახამება(გავიხამებ) სახამებლის წასმა, ანუ გავლება მას შინა, накрахмаливать.
გახანხლვა(გავხანხლავ) ალანძვა მწვადისა.
გახარება(გავახარებ, გავიხარებ) სიხარულის მიცემა, გამხიარულება (ვეფხისტ. 906, 1444), обрадовать, -ся.
გახდა(გავხდი, გავიხდი) ტანისამოსის აცლა, მოშორება, раздевать, -ся.
გახდომა(გავხდი, გავიხდი) შექმნა, გაკეთება, сделать, -ся. // დამჭლევება, похудеть.
გახედნა(გავხედნი, -ნავ) გაწრთნა საჯდომთა ხვასტაგთა, выезжать, приучать лошадь к упряжи.
გახევა(გავხევ, გაიხევის) ნაქსოვთა, ანუ ქარტის გაგლეჯა, გაფრეწა, раздирать, разрывать.
გახეთქა(გავხეთქ) გაპობა. გულის გახეთქა ელდითა და მწუხარებით გულის გადაბრუნება (ვეფხისტ. 1426).
გახელება(გავახელებ, გავხელდები) გააბეზრება, გაშფოთება, смущать, тревожить, -ся.
გახერხა(გავხერხ) განხერხა ნახე.
გახეშვა(გავხეშავ) გაჯრა.
გახეჩა(გავხეჩ) გაპობა გრძლად, გაგლეჯა ხელით ან მახვილით.
გახვრეტანახე განხრუეტა.
გახიახება(გავახიახებ) განქიქება, უბადოდ და ავსახელად განთქმა, ошельмовать.
გახიზვა(გავხიზავ) ხიზის წასმა (ნაცე ხიზვა).
გახირვა(გავხირავ) გაჩხირვა, უადგილოდ დადება რისამე, засовывать.
გახლათვა(გავხლათავ) მიბმა-მობმა არევით, დახლათვა.
გახლეჩა(გავხლეჩ, -ჩავ) ხელით განპება ხილისა, პურისა და მისთანათა (ნახე ხლეჩა) (ვეფხისტ. 90).
გახმობა(გავახმობ, გავხმები) განხმობა, სხვანაირად მოკლება სინოტიოსი (ვეფხისტ. 1337), иссушать, иссыхатьб засохнуть.
გახსენება(გავახსენებ) სახელის თქმა მოხსენება, поминать, упоминать. // ანუ სხვისადმი მოგონება, напоминать. // (გავიხსენებ) გამახსენდების თჳსდამი მოგონება, вспоминать, вспомнить.
გახსნა(გავხსნი, გავიხსნები) ნახე განხსნა. // (გავიხსნი, გავუხსნი სისხლსა, ხელსა) გართმევა, გამოშვება (ვეფხისტ. 358, 362), пускать, отворять, открыть кровь.
გახუზვა(გავხუზავ) გაპარსვა, გაკრეჭა, расстригать.
გახურვება(გავახურვებ) ნახე განხურვება.
გახშირება(გავახშირებ, გახშირდების) ხშირად ქმნა, გამრავლება, учащать, умножать, -ся.
გაჯავრება(გავაჯავრებ, გავსჯავრდები) გაგულისება, рассердить, -ся.
გაჯიდამწვარი მიწა კირივით გასალესად კედელთა და მისთანათა, известь из жженной земли.
გაჯირვებაძლიერად დასივება, распухнуть.
გაჯიქება(გავსჯიქდები) ფრიად გაგლისპება, ახირება, упрямиться, остервенеть.
გაჯრა(გავსჯრი) გაჭრა, გაჭედა.
გაჯუფთება(გავსჯუფდები) გათხოვა, შებმა სირბილში, მუშაობაში და სხ., вызывать или выходить в запуски.
გბობა, გბოლვა(ვაგბობ) ხარშვა, варить.
გბობილი, გბოლვილინიანი შეჭამადი (დაბად. 25,30; დან. 14,33; ანგია 2,13), вареный, варево.
გდება(გდია) ერთს ადგილს დება ან წოლა (მრავალთათჳს ითქმის ყრა, ჰყრია), валяться. // (ვუგდებ ბადეს) სროლა метать, закидывать мрежу, невод бросать. // ვუგდებ ყურს (ნახე ყურის გდება; გდება (ვაგდებ). ვნებითად: ვრდომა (ვვარდები) მისის რთულებითურთ (ნახე თჳსთა ადგილთა).
გება(ვაგებ) გაშლა, დაფენა, დაგება, стлать, постилать.
გება(ვაგებ) შენება, აღშენება, აღგება, строить. // კალად გება (კალად ვაგებ), გარიგება, განკარგვა, განგება (მატ. 17,11), устраивать.
გება(ვიგებ) მოგება ანუ (ვაგებ) წარგება (იხილენ თჳსთა ადგილთა ლექსნი ესე).
გება(ვუგებ, მივუგებ), პასუხისგება ნახე.
გება(ვჰგიე, ვჰგებ, ვეგები) ყოფა, დადგრომა (ფსალ. 9,7 და 36,19, კალად 71:5,17), пребывать და სხ. (ნახე ეგების).
გეგმიაღსაშენებელის ადგილის პირველ მოხაზული სახე, план, фасад
გეენიაადგილი ჯოჯოხეტისა ცეცხლით სატანჯველი ცოდვილთა, (მატ. 5:22,29 და 10,28, კალად 18,9), Геена, γέεννα. [დედანში სწერია γέενα. რედ. ალ. ღლონტი]
გეზელი(მფრ.) მამალი ქორი, მიმინო და მისთანანი.
გეზიუფრთო ისარი (ნახე ისართან), გეზად, პირდაპირ, სწორედ (ნახე ქეშად) {გეზად - ირიბად, ალმაცერად - ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი არ. ჩიქობავას რედაქციით}, параллельно, горизонтально.
გელათორნის საჩხრეკი კეტი.
გელაზიზეთის სახდელთა შინა დიდი მრგალი ქა გვერდზედ სატრიალებელი დასაღერღად გამოსახდელთა მარცალთა, жернов маслобойный.
გელაქნური(თავზ.) თევზი პოვებული გელაქუნისა ან სევანის ტბასა შინა, род форели.
გემება(ვიგემებ) გასინჯვა გემოსი, ნახვა გემოდ (დან. 5,1; იოან. 3,7), вкушать, пробовать, отведывать на вкус.
გემებაერთი ხუთთა გრძნობათაგანი, რომლისაცა ქვემდებარე არიან გემონი (ნახე საგრძნობელთან), вкус, вкушение (из 5 чувств).
გემოვითარება საჭმელთა, ანუ სასმელთა, ქვემდებარე გემებისა, вкус относительно к предметам, უპირველესნი სახენი გემოსანი არიან 4: სიტკბო, სიმწარე, სიმლაშე, სიმჟავე. ესენი რა შეიზავებიან ურთიერთარს, მეტნაკლებობით მისგან შეიქმნებიან მრავალგარნი გემონი, რომელნიცა თჳსთა ადგილთა აღწერილ არიან.
გემოვანი, გემოიანი, გემიერი, გემრიელიგემოკეთილი, вкусный.
გემსი, გვიმსიოფლისგან უწმინდურება (ნახე მწიკლი).
გენიანახე გეენია.
გეონიხელშუბა (ნახე ლახვართან) (ისუ. 8,18), გეონითა ლახრითა, ჰოროლითა, с копием и проч.
გერგილისიმარჯვე, ხერხიანობა, ნიჭი საქმისა.
გერგილიანიმარჯვე, ხერხიანი, способный, проворный, сметливый.
გერითან მიყოლილი შვილი, უკეთუ შვილიანმან ქრივმან კაცმან, ანუ ქალმან იქორწინოს მეორედ, მაშინ შვილნი იგი ახალთა მეუღლეთათჳს იქმნებიან გერნი, пасынок, падчерица, ხოლო ესენი ურთიერთისა იქმნებიან ნახევარძმანი, ანუ ნახევარდანი, сводные братья, или сестры.
გერილი(უგერილებს) ითქმის წვიმისათჳს, რაჟამს ერთიანად წამოუშენს და კალად გარდიღებს.
გერკი, კერკიგამხმარი ხილი კურკიანი და საკუთრად შინდი.
გერმამფრინველთ თივთიკი, пух.
გერშიმცირედი ჭრილობა, გაკენწლვა სისხლადმდე (ლევიტ. 24,19), порок, контузия.
გესლიშხამო გველთა და მისთანათა (ფსალ. 139,3), яд. // ჟანგი მეტალლთა (ფსალ. 77,46; იაკობ. 5,3), ржа, ржавчина.
გესლიანიშხამიანი, შხამის მქონებელი, ядовитый. // ფრიად საწყენი სიტყვა.
გეჯადიდი გობა ხისა, ნავის მსგავსად ამოჭრილი (ნახე ნავი), бук, кадка, судно.
გვა(ვჰგჳ) მოცოცხვა, ცოცხით გახვეტა ნაგვისა, мету, мести, выметывать.
გვადრაკი, გვალაგიადრუცი (ნახე გუდარაკი).
გვალვანახე გალვა, [გვალვა засуха].
გვარილინახე გორილი.
გვაჯინახე გაჯი.
გველაშაპი, გველვეშაპიფრთებიანი და ფეხებიანი გველი (მძრ.), дракон, чудовище.
გველაძუა(მძრ.) გრძელი ჭია მძრომი. // მსოფლიურად მოუსვენარი, ჩხუბიანი ბოშვი, шалун, зверек.
გველთევზა(თევზ.) угрь.
გველი(მძრ.) გესლიანი მძრომი (მარკ. 16,18; ვეფხისტ. 891), змий, змея.
გველის მბრძოლი(მძრ.) ანკარის მსგავსია, თავი მოშორებით აბია წვრილ კისერზედ (ლევით. 11,22), офиомах.
გველის წიწილი(მძრ.) მართვე გველისა.
გველხოკერა(მძრ.) ანკარა, уж.
გვემა(ვჰგვემ) ცემა ანუ ტანჯვა (საქმ. 16,37), бить, наказывать. // იგვემების, სნეულებს (მატ. 8,6 და 17,15), страдать.
გვემა, გვემულებასენი, სნეულება (მატ. 4,24; მარკ. 5,25, 29,34), болезнь, страсть, припадок. // ბრძვილი, დაჭრილობა, დაკოდილება (ფსალ. 34,15), рана.
გვერდაპატარა გორის გვერდობი (მთა ნახე), косогор.
გვერდიკაცის წიბო (დაბად. 2,21), ребро. // რომელიმე მხარე ადგილისა, ანუ ნივთისა (ფსალ. 47,2), ребро, бок, сторона (დაბად. 2,23). // წერილთ კაბადონი, страница.
გვერდისაწყაო ჩაფი (ნახე კოკა და საწყაო).
გვერდობი, გვერდის ძირისადაც მთის გვერდა მცირედ გავაკდება (ნახე მთა), косогогор.
გვიანზმნისზედა, ხანდაზმით.
გვიმრა(ბალ.) ჩადუნა, ფეტვი, ბლენცარა (ნახე კრიმა).
გვინი და გუნისიყვითლის სენი (2 სჯული. 28,22; ამოს. 4,9), бледность, златеница, желтуха (болезнь).
გვირაბიკლდეთა შინა შეკაფული ვიწრო გზა, მაღლა ასასლველი (ვეფხისტ. 1232 და შემდგომი).
გვირგვინინახე გჳრგჳნი
გვირილა(ბალ.) ромашка.
გვირისტიუკუგდებით კერვა ან ნაკერი.
გვიცა და არაგვიცაე.ი. გჳძს და არაგჳძს, ანუ გვიძევს, გინა გაქს და არა გაქს. საახალწლოდ გლეხთ დიაცნი გამოცხობენ ორს კვერს სხვადასხვა ნიშნებით, ერთს დაარქმევენ გვიცა და მეორეს არაგვიცა, სახლის ბედს იმაზედ დასცდიან, თუ პირველი ჩავარდა კუტად, ის იქნება უბედობა, ანუ უქონლობა და თუ დადგა, ის იქნება საბედნიერო, ამის გამო იმერნი პატარა ლავაშებს უხმობენ კვიცად.
გვიძინი(მფრ.) გარეული ტრედი, дикий голубь. თ. იაზგოგაჩინ, ს. ვერაღუნაკ [ვაჲრი აღუნაკ].
გვრინვა, გრინვაგრგვინვა, ხმა საგლოველი (იერემ. 9,20), рыдание.
გზაზოგად სავალი კაცთა (ფსალ. 1,1; მატ. 13,4), путь, дорога. თ. იოლ, ს. ჭანაპარ, ჭამფა. ვრცელს საურმეს გზას ეწოდების შარა და შარას აქეთ და იქით საქვეითოს ბილიკებს თანთანა; ცალკე ვიწროს გზას, ერთი კაცის სავალს - ბილიკი; გატკეპნილ თოვლთა, ანუ შამბთა ზედა - ქაშანი; კლდეთა ზედა ვიწროსა მიხვეულად სავალსა - წავარნა, გინა ჭარკვანა; ჯვარედინსა - მებოძირი.
გზავნა(ვგზავნი)გასტუმრება, წარვლენა, გაგზავნა, посылать.
გზება, გზნება(ვაგზებ, ვაგზნებ, ვაგზნები) ძლიერის ცეცხლის ანთება (ვეფხისტ. 266), разводить огонь, гореть.
გზირიშულტი, სოფელსა შინა ქევხათ შემდეგნი კაცნი, რომელნიც ხმამაღლა ზახილით აცნობებენ და გამოუცხადებენ რასმე მოსახლეთა (ვეფხისტ. 1186), кличей, десятник сельский.
გზის და გზობასარა იხმარებიან მარტივად, არამედ რთულად რიცხჳთთა სახელთა თანა: ერთგზის, ორგზის, სამგზის და სხ. (იხილენ თჳსთა ადგილთა), ვითა ხელობა.
გია(ხე) ტვია (ვეფხისტ. 87, 13, 14), лиственница (და 1027).
გიდელაჩალისა ან წრილი წნელისგან დაწნული სკივრი (ნახე შარაგულთან), корзинка соломенная.
გინგილასადიაკონო ოლარი მხარზედ გარდასაკიდები გრძლად წინ და უკან, орарий диаконского облачения.
გინგლიბუსუსი თმა ჩჩვილთა (ნახე თმასთან).
გინდაზმნა 2 პირისა, დაერთვის ნაცვალსახელთა, ვინგინდავინ, რაგინდარა.
გინება(ვაგინებ, ვიგინები) ურიგოდ ხსენება, შეურაცხება, გაუპატიურება (მატ. 22,6; ლუკ. 11,45), досаждать, обижать (1 პეტრ. 2,23; ფსალ. 82,16; ისაი. 16,6; ეზეკ. 32,12), укорять, злословить, ругать, бесчестить.
გიობაგინება, გმობა, ძაგება (იერემ. 20,10), досадительство, хула.
გიორგობისთვეტირსიკონი, ნოემბერი (ნახე ზოდიაქო), ноябрь.
გიჟიგონებანაკლები ან ჭკუაშეშლილი, сумасшедший, дурак, ამისნი სახენი 12 დაუდვიათ:
1. შმაგირომელი სიგიჟით ავნებდეს თავსა თჳსსა და სხვათაცა, азартный, встревоженный.
2. ხელი ან შეხმუხირომელი უცნობოდ გარბოდეს და არავის ავნებდეს, полоумный.
3. სულელიცნობამიხდილი, ვერ გამრჩევი სარგებელისა და სავნებელისა, ბებერთათჳს ითქმის ტუტუცი, глупый.
4. ცოფიწინადაუხედავობით და სიბორგილით კეთილად ვერ განმსჯელი, бешеный, буйный.
5. ნაღლიანირომელი ჟამად უცნობო იქმნებოდეს მოუთმენელის მწუხარებით. რეტიანიც ამგარივეა, задумчивый.
6. რეგვენირომელსა აკლდეს ზრდილობა და მცირედ ხელურს იქმოდეს, глупый, дурак.
7. ტეტრირომელსა აქნდეს რაოდენმე მეცნიერება, გარნა ზაობით ხელურს იქმოდეს, педант.
8. შლეგიდაუცადებელად და თავგაწირვით მოუსვენარი ან отчаянный, თავზედ ხელაღებული.
9. შტერიფრიადითა აღორთქლებითა შინაგანთა ბალღამთათა საგრძნობელთ ორღანოთა მიხდილი და საქმეთა კეთილად ვერ მოქმედი. ამგარივეა ცეტი და ჩერჩეტი, зевака.
10. ფეთიანიღამე საოცართა მოლანდებითა ჟამად ცნობა მიხდილი, беснуемый привидениями, ბნედიანი.
11. შეთიანისნეული ხელურად მქცევი ხშირად წამოვარდნით, ანუ უგუნურად უბნობით.
12. ხეტიტეტრის მსგავსი, სიყრმითგან გონებადაბრჯგუვებული ავის ზნის შეჩვევით და თუმცა შემდგომად სწავლა მოენებოს, არამედ სწავლით უმეტესად გარდარეულ იყოს, закоренелый, огрубелый, педант.
გიჟიზოგჯერ ჰნიშნავს ცელქსა, მოუსვენარსა, резвый, буйный, ხოლო ჭკვიანი მშვიდსა, смирный.
გირაგიდიდი მანგანა ხისა, მოსაჭირებელი გასახერხავთა ძელთა, ანუ გასაქლიბთა მეტალლთა.
გირაოწინდი, საწინდარი, залог, заклад. ს. გշრავ.
გირვანქა8 კვერცხის წონა (საწონთან ნახე), фунт.
გიშერისათი, შავი ქა ძვირფასი (ვეფხისტ. 3, 4).თ. სათ(?).
გიშრაფეთიზელილი კორკოტი. თ. ჰარისა(?).
გლა(ვაგლი, ვეგლები) თავის გლა, მიხლა, ударять, -ся. რა გგლის, რა გრჯის, რაგგმა ან რას დასდევ.
გლახ!შორისდებული სავაებო (იხილე რთულად ვაგლახ! (ვეფხისტ. 187, 290), горе! увы.
გლახა, გლახაკიუპოვარი, უქონელო, ანუ დაცემული სიმდიდრისგან (ფსალ. 9:18,13 და 111,9; მარკ. 12,42), нищий, убогий, бедный. // ითქმის ნივთთათჳსცა და ჰნიშნავს ცუდსა, ბედითსა, ვითარ გლახა ღვინო, გლახა დანა, გლახა ნაწერი, худой, дурной.
გლემურძიღორის ხორცსა და ტყავს შუა მომსუქნო ადგილი.
გლესა(ვგლეს) განგოზა, წასმა რისამე, გაგლესა, штукатурить.
გლეხი, გლეხიკაციმდაბიო, მსოფლიო მოსახლე, мужик.
გლეხურიგლეხთ შესაფერი, мужицкий.
გლეჯა(ვჰგლეჯ) ხევა, მოხევა, დახევა, ანუ აღმოფხრა მცენარეთა, კრეფა ხილთა და მისთანათა (ვეფხისტ. 940, 1437), рвать, драть, дергать.
გლინვა(გლინავს, ეგლინება) გველივით მუცლით ცორვა (სიარულში ნახე), ползать
გლისპიანჩხლი, კაპასი, ჯიქი, გაუგონარი, მიუკარებელი, упрямый, капризный, неприступный. // საღვთოსა შინა წერილსა დაუდვიათ გაპარსულის ადგილს (იერემ. 25,23), остриженный.
გლოვა(ვიგლოვ, ვგლოვობ) ვაება, ტირილი (ფსალ. 29,11 და 77,63; მარკ. 16,10; იაკობ. 4,9), плакать, сетовать.
გლოვა, გლოვობაშავის შემოსა ჟამ რავდენმე მიცვალებულთა ზედა (2 მეფ. 14,2), сетование, траур.
გლუ, გლუვიუმქისო, უროკო, უხორკლო, гладкий.
გლუსუნი(ვეგლუსუნები) ზედ წახეხება.
გმერა, გმირვა, გმერა, გრემა(ვჰგმერ, ვჰგმირავ, ვუგმერ) მახვილის კრა, განწონება, განგმერა, (იოან. 19,34 და შემდგომი; ვეფხისტ. 894), прободать, пронзать.
გმირიდიდი და საზარელი ტანითა და უფროსღა ძალითა და საქმითა (ნახე იროელი) (დაბად. 6,4; რიცხ. 13,34; ფსალ. 18,6 და 32,16; ვეფხისტ. 6), исполин, великан, герой.
გმობა(ვჰგმობ, ვიგმობი) გინება, გიობის წარმოთქმა (მატ. 12,31 და 15,19; მარკ. 7,2), хула, хулить, ругать, осуждать. // უარის ყოფა საღვთოთა საქმეთა, ანუ დახსნა სჯულისა (საქმ. 13,45; ვეფხისტ. 566), хулить, отвергать.
გმობილიდაწუნებული, არა ქებული (ვეფხისტ. 1334), охужденный.
გმურიხელშუბა (ლახვართან ნახე).
გნდენიღრი, გარეგანი კიდე საჭრელთა, ვითარ დანისა, ხმლისა, ცულისა და მისთანათა, обух.
გნოლი(მფრ.) გლონი (ვეფხისტ. 44).
გნომიძალი სულისა განხილვად მსგავსებასა ნივთთასა (მეტაჶ. ბაუმ. § 210), Γνώμη, ingenium.
გობაძელთაგან ამოჭრილი ჭურჭელი, სალაფავის ჩასასხმელინ შინაურთა ხვასტაგთათჳს (ვეფხისტ. 1375).
გოგვა(ჰგოგავს) მფრინველთ ხლტომა ფეხითა მისაწონად (სიარულში ნახე).
გოგირდიწუნწუბა, ჩექა, сера. ს. ქოქურთ. [წշწუმბ].
გოგმანიგოგვა (ვეფხისტ. 16).
გოგომდაბიო გლეხის ქალი, девка.
გოგორამცირე ურმის თალი, მხოლოდ მორგჳსგან შექმნილი მკრივად თჳნიერ ფერსოებისა და სოლებისა, უფრორე იხმარების ერქანთათჳს.
გოგრა(ბალ.) ბოსტნის მოსავალი, რომელიც არს სამგარი: 1. გოგრა საკუთრად არს ქერქთხელი და მხლად საჭმელი; 2. აყირო ანუ კვახი, ქერქზრქელი მსგავსი სასმისთა, რომლისგან შეიქმონენ კოკოშას; 3. ხაპიახის გარივე, არამედ უყელო, тыква.
გოგრახიდიდი გოდორი და გოგოხი უმცირესი.
გოგუთითავმრგალი ჯოხი, булава. თ. თოფუხ.
[გოდანახე კოდი].
გოდებამოთქმით ტირილი (ვჰგოდებ) (მატ. 11,17) (ნახე ტირილთან), плач (Иеремии), петь плачевные песни.
გოდოლიძეგლი, ბურჯი, კოშკი დიდი და მაღალი (დაბად. 11,4; ფსალ. 47,13; მატ. 21,33; ლუკ. 13,4), столб, башня.
გოდოლტაძრებიბურჯებით ნაშენნი ზღუდენი ტაძრისანი (ფსალ. 121,7), столпостены.
გოდორიწნული ჭურჭელი ნერგის წნელთაგან (ნახე შარაგული) (მატ. 14,20 და 16,9; ფსალ. 80,6), коша, кошница, короб.
გოვზა, გოვზაკიდიდი სარწყული, ушат.
გოზაურიდიდი საღვინე (ნახე საღვინესთან).
გოზინაყინუში ან ნიგოზი ნადუღს თაფლში გავლებული, პუნგია.
გოკინიგოხინი, ყროყინი, ვირთ ხმიანობა, реветь, рев.
გოლი ანუ თაფლი გოლეულიგარდაუმდნარი ხვეზა თაფლისა, კიპრუჭი, თაფლის პურები, ახლად გამოღებული სკიდამ (ფსალ. 18,10 და 117,2; ლუკ. 24,42), сот, сотовый мед.
გამაზარი, გამანსარიწერილი გრძელი და გავრცელებული (ნახე წერილთან).
გომბეშო(ოთხფ.) მეტად დიდი ბაყაყი, жаба.
გომბიოპაწუა, პაწიკელა, პატარა გოგო მოსამსახურე,
გომი და გომურიბოსელი, სადგური სახლი დიდროვანთა ხვასტაგთა, буйлятник, хлев, хутор.
გომიზი, გომფისიხის წებო, гумми, γόμι, γοΰμι.
გომიჯიჭრელი ხმიადი იმერული (ნახე პურთან).
გონებაძალი სულისა თჳთოეულ განხილვად მოკიდულებასა საზოგადოთა ჭეშმარიტებათასა (მეტაჶ. ბაუმ § 212; ლუკ. 24,45), ум, или разум. // ჰაზრი, ფიქრი, გულის ზრახვა (მატ. 22,37; ლუკ. 1,17; ვეფხისტ. 59, 838), мысль, помышление. // (ვიგონებ) ფიქრობა, გულში ზრახვა (ფსალ. 76,5; ვეფხისტ. 213), думать, помышлять. // ზოგგან დაუდვიათ გონება ნაცლად სჳნდისისა, ვითა ნათესავი ნაცლად სახისა (რომაელ. 13,5 და 1 პეტრ. 3,16), совесть
გონიმდაბიურად გონება, ჭკუა, განსჯა, ум, рассуждение
გონიერი, გონებიანისრულის გონების მქონი (მატ. 7,24; მარკ. 5,15), мудрый, умный, благоразумный.
გონიერდჭკუვით, გონებიანად (იგავ. 23,1), умно, разумно.
გონჯიმახინჯი, დაღრეკილი, სახიჩარი, ანუ ასონაკლები, урод.
გორასაწყაო, 16 დოქს შთაიტევს (ნახე საწყაოსთან).
გორა და გორაკიბორცვი, მცირე მთა (ნახე მთასთან) (ვეფხისტ. 471 და 614), бугор.
გორანგოღორთ ზევითი ღოჯი ეშვის სალესავი.
გორგალინასთი, ანუ მკედი მრგლად დახვეული, моток нитей.
გორგომიჭელაპატარა ეტლი გოგორებიანი, ბოშვთა სატარებელი ხელთ დაბრჯენით, ფეხის ასადგმელად, ხოჭიჭი, ходулька.
გორდახმალია ერთგარი (ნახე ხმალთან).
გორვა(ვჰგორავ) ცხოველთა მიწაზედ გარდაბრუნება (მარკ. 9:20,26), валяться. // ნივთთა ტრიალით სრბოლა ადგილზედ (ამოს. 2,13; ზაქარ. 9,15), катиться, вертеться.
გორვება(ვაგორებ) ტრიალით ტარება, катить, перекатывать, переваливать.
გორილი, გვარილითივის თოკი (ნახე საბელთან (ვეფხისტ. 255).
გოროხი, გორახიმიწა, ანუ ტალახი ქასავით გამხმარი.
გოსპა, გოსპანინაქსოვი ძვირფასი (მამათ ცხ. 19,19).
გოქშო(ბალ.) ბურბუშელა.
გოშია(ოთხფ.) პატარა ძაღლი, болонка (собачка).
გოშპელაკნიოქროს საყურენი, серьги золотые.
გოჩქოჩანაჩქართა შინა ადგილთა მდინარისათა ჩამჩქერვალენი ზვირთნი (ნახე წყალთან), водоворот.
გოჭა(თევზ.) კობრი, сазан.
გოჭი(ოთხფ.) ღორის შვილი, поросёнок.
გოხი, გოხინიღორთ საკერშილო ტუხინი.
გოჯეულიგოჯიდამ ნეკადმდე მტკავლის ზომა (ეზეკ. 40,5), дланный.
გოჯიცერი, წინა სახსარი, ანუ მისოდენი ზომა გრე. //კოჭი, ფეხის ჩონჩხი (3 მეფ. 18,21; საქმ. 3,7), плесна, ступня, кисть ноги.
გრაგნა(ვჰგრაგნი) შეხვევა, წარგრაგნა, свивать, свертывать.
გრაგნილისიგლურად დახვეული წერილი, ანუ ქარტა დაუწერელი (ისაი. 8,1), свиток.
გრაკლი(ხე) ბრაწის ხე.
გრგენა(მეგრგინება) გრძნობა უსიამოვნოს შეხებისა სხეულისადმი, ვითა ღიტინი, щекочет, щекотливость.
გრგჳნვა, გრინვა(გრგჳნავს, გრინავს) ხმა საზარელი ქუხილისა, მიწის ძრვისა და მისთანათა (ვეფხისტ. 1319; შავთ. 94), удар, треск грома, землетрясения и т.п.
გრგოლიმცირე სალტე მეტალლთაგან შექმნილი თითთა შესაცმელი, ანუ ჯაჭთა ასასხმელი და სხათა სახმარებათათჳს (ესთერ 1.6; იობ. 40,21), кольцо, κρικέλι.
გრგალი(ნახე მრგალი), круглый.
გრდემლი, გურდემლირკინის კუნძი მეტალლთ საჭედი, (იობ. 41,15; ვეფხისტ. 5), наковальня
გრეგოჯი, ადლის მეთექსმეტე ნაწილი, вершок
გრემამრეში, მქრქალი ფერი (აღიელთან ნახე), карий. თ. ნიმრანგ [სპ].
გრემლობა(ვიგრემლებ) ოლვა, დაოლვა, გამოსურმა თვალთა საგრემელითა (ეზეკ. 23,40), утворять очи, сурмить.
გრეხა(ვჰგრეხ) შესთვა ბრუნებით თოკისა და მისთანათა, крутить.
გრეხილიდაგრეხილი, შესთული, крученый. // ქალთ სამკაული მძივებით ასხმული გულზედ ჩამოსავლები.
გრიალი(გრიალებს) ხმა წისქვილთ ბრუნვისა, ეტლთა სრბოლისა და მისთანათა, დგრიალი, მუცელი გრიალებს, желудок бурчит
გრიგალი, გირგალიქარი ტრიალით მომბერავი, რომელიცა დახვევით ეკვეთება და განანქრევს რაჲცა შეხდების (იერემ. 25,22; ვეფხისტ. 857), вихрь (ოსე. 13,12), ураган, согромождение.
გრივიაპანაგი, ძველებური საწყაო თესლეულთა, ანუ მარცვალთა (რიცხ. 11,31 და 3 მეფ. 18,22), спуд.
გრიკი(ხე) მთის ჟოლო (იერემ. 17,6), μυρικα [Το μυρικα ან ή μυρικά - ასეა ბერძნული ლექსიკონების მიხედვით. რედ. ალ. ღლონტი] земляной дым.
გრილიმცირედ ცივი, სასიამოვნო სიცხის დროს (მატ. 10,42), студеный, прохладный. // ნივთი ცივის ბუნებისა, მხურვალის წინააღმდგომი, прохладительный (ითქმის უფრორე სამკურნალოთათჳს წამალთა).
გრილობა(ვაგრილებ) დაჩრდილება, დაგრილება სიცხისაგან (მატ. 17,5), осенять.
გრკალიგრგოლი, კარშიკი (გამოს. 25,26 და შემდგომი; ეზეკ. 16,12), кольцо.
გრკჳნვა(ვჰგრკჳნავ) ჩჩჳლთაგან შეხარვით რეცა უბნობა მზრდელთამდი, лепетать.
გროვახროვა, ჯგუფად კრებულნი ერთგარნი ცხოველნი, толпа. // ზვინად მოკრებულნი ერთგარნი ნივთნი, куча.
გროვება(ვაგროვებ) დაფანტულის ერთად შეკრება, მოქუჩება, собирать в кучу.
გრუზი, გრუზათმახუჭუჭი, დაგრეხილი, кудрявый, курчавый, косматый.
გრუტუნი, ღრუტუნი(გრუტუნებს) ტრედთ ხმიანობა, ворковать.
გრძელიუმეტეს ზომისა ან წარზიდული (ვეფხისტ. 19 და შემდგომი), долгий, длинный.
გრძნება(ვჰგრძნებ) მოგვობა, მოქმედება მოქმედება განსაკჳრვოთა საქმეთა ხელოვნებით, ანუ ეშმაკის მანქანებით (საქმ. 8:9,11; მიქია 5,11; ვეფხისტ. 567, 1228 და შემდგომი), волхвовать, чародействовать, волхвование, чародейство.
გრძნეულიმოგჳ, მოქმედი ეშმაკურთა საქმეთა (გამოს. 7,11; ვეფხისტ. 1288), волхв, чародей, ворожея, колдун.
გრძნობა(ვჰგრძნობ, ვაგრძნობ, ვიგრძნობ) გაგება, შეგნება, მიხდომა (დაბად. 3,7; მარკ. 7,24 და 9,30; საქმ. 9,42; ვეფხისტ. 154, 430), чувствовать, понимать, разумевать. // ვაგრძნობ (ვახტ. სამ., მოსე 8), возвестить, дать почувствовать кому.
გრძნობის საცავისაგრძნობელი ნახე.
გრწყილი(მწერ.) კრწყილი (1 მეფ. 24,15), блоха.
გრჭო, გრჯორილი ლატანი.
გრჯღა, კრჩხახეთა ძირის მორთაგან განყოფილნი დიდნი რტონი, сук, ხოლო ამათ ზედა განყოფილთა ეწოდების ბორჯლი და მათ ზედა - რტონი, ветвь, და ნოშონი; კალად უწრილესთა ხის წვერთა - კეწერო, კოწოლი და კუნწუხი, ხოლო უფურცლოსა ჩვილსა კეწერსა, ზამთრით ხვასტაგთა საკვებსა, - ნეკერი, სადა რტონი ორად განიყოფებიან, მას ეწოდების კაპი და მონაკვეთის რტოს ძირსა - როკი და ნუჟრი.
ადრუციფიცრის კოლოფი (ნახე ზარდახჩა) (იოან. 12,6), ковчежец, ящик.
ალე, ჰგუალემდაბიურად გოლე (ზმნა ესე იხმარების მხოლოდ ბრძანებითად), იარე, წამოდი, წარვედ (ლუკ. 7,50; მარკ. 10,52; ვეფხისტ. 890), иди (იოან. 10,20), ჰგალეთ, пойдем (საქმ. 10,20), გარდაჰგალე, сойди вниз (კუალად საქმ. 16,9), წიაღმოჰგალე, приди
[გალაგინახე ვაშკარანი].
ალვაუწვიმობა და მისგან განხმობა მოსავალთა ზაფხულის დროს (ვეფხისტ. 1337), засуха
ამიტანი, სხეული კაცისა ცოცხლისა ანუ მკუდარისა (მატ. 5,29 და შემდგომი, კალად 6,22 და 14,12, კალად 1 კორ. 12,15), тело. // ჶილოსოჶიურად გუამი და პირი ერთი და იგივე არს. არისტოტელე განსაზღრებს ესრეთ: გამი არს არსება განუკვეთელი, ბუნება სიტყიერი და ქვემდებარება უზიარებელი (კატიღ. ანტ., § 79, 94 და 95 და შემდგომი), лицо, персона, ипостась.
ამოვანიპიროვანი, მისივე არსებისაგანი და განთჳსებული (ეზეკ. 47,11), ипостасный.
ანება(ვჰგავ, ვეგანები, მივეგანები) მსგავსების ქონება (ვეფხისტ. 64, 313, 945), походить, сходствовать.
არინათესავი (ვეფხისტ 314), род. // განსაკუთრებული რიგი, сорт.
არჯილა, გორჯილაერთგარი ხაშურია, რომელიც ცეცხლზედ იფეთქებს, და იხმარების შესამზადებლად თოფის წამლისა, ეგრეთვე სასმელ წამლადცა სიცხიანთ გასაგრილებლად, селитра.
აჯი და გაჯიობაკეთილი შური, რათა არა უდარეს იქმნეს სხვათაგან (ნახე შური), ревность.
გუბედაფოსოვებული ადგილები, წყლით სავსე (ნახე წყალთან) (ისუ. 8,29), ров, лужа, лужица, пруд.
გუგაალის კაკალი, ანუ ბაია (ფსალ. 16,8; ზაქ. 2,8), зеница, зорочек.
გუგული(მფრ.) кукушка.
გუგუნი(გუგუნებს) ხმა ცეცხლის ნთებისა ან შორიდამ ბგერისა.
გუდაგაუჭრელად გაძრობილი ტყავი ხვასტაგთა შთასადებელად რისამე. // იმერნი უხმობენ კუპრიელსა ტიკსაცა (ნახე ვაშკარანი და თხიერი).
გუდალიუსწორო ნაკერი ალარულს ტანისამოსში.
გუდარაკისაგბოლველი ან სადუღებელი ჭურჭელი, ვითარ ქუაბი, სიავი, ჩალხანა, ტაფა, ტაფაკი, კარდალი, ქოთანი, კოჭობი, ხალანი და მისთანანი.
გუდასტვირიჭიმონი, სოფლური სტვირი შთასაბერველი გუდითურთ, [волынка].
გუდაფშუტა(ბალ.) ცუდი სოკო, გაბერილი და ცარიელი გუდასავით, дождевик.
ჱრდიჱრდი და სხ., იხილენ გველი, გვერდი.
გუთანისომხურია (ნახე ერქანი), плуг.
გულადიგულოვანი.
გულად დება(გულად ვიღებ) გულში დანერგვა, внимать.
გულამოსკნილიგულამოხვინჩვით მტირალი (ვეფხისტ. 246, 1282).
გულანიწიგნი სრულის წლის საგალობელთა, ხოლო რომელთა შინა ჩართულ არს ჟამნიცა, ეწოდება ჟამნგულანი.
ლარძნილიოღროჩოღრო, ღრანტეებიანი, ღირღოვანი გზა (ლუკ. 3,5), неровный, ухабистый. // ურჩი, დრკუ კაცი (ფსალ. 77,8; მატ. 17,17), строптивый, развращенный.
გულდებულიიმედდადებული, განმხნობილი იმედითა (მარკ. 6,50; საქმ. 27:22.25), ободренный, обнадеженный.
გულვება(მეგულვების, მეგულება) იმედეულება ქონებისა ან შოვნისა რისამე, иметь в виду, в предмете, в запасе. // მონებება, განზრახვა (მატ. 2,13 და 17:12,22, კალად 20,22; საქმ. 18:14,27), хотеть, предполагать.
გულვებადისაგულვებელი, მოსალოდებელი, ожидаемый, будущий, имеющийся в виду.
გულთმეცნიერიგულთა მხილველი, დაფარულთა გულისათა მხედველი ღმერთი (საქმ. 15,8), серцеведец.
გულთმისანირომლითამე ნიშნებით ან მიხდომით სხვათა გულის პასუხის შემტყობი, угадчик
გულიუმთავრესი ნაწილი ცხოველთა შინაგანის აგებულებისა, რომლისაგანცა მიმოიქცევის სისხლი ყოველთავე ძარღთა შინა (ვეფხისტ. 4), сердце. // ჰაზრი, გულის ზრახვა (ფსალ. 4,5 და 19,5; ვეფხისტ. 837 და შემდგომი). // საშუალო სიღრმე ქეყანისა, ანუ ზღჳსა (მატ. 12,40; იოან. 2,4; ფსალ. 45:2,3). // შინაგანი კერძო კვერცხისა, კაკალთა, ხილთა ნაჭუჭიანთა და მისთანათა. // კალად ითქმის: ღვთის გულისთჳს, бога ради; ჩემის გულისთჳს, для меня, или для моего одолжения. // გული მეთანაღრება, ე.ი. არ მომწონს, არ მემეტება, მენანება, ითქმის უქმად წარგებულის რისთჳსმე, жаль, жалеть.
გულიდამ ამოღება(გულიდამ ამოვიღებ) განზრახვა, დასკნა რომლისამე საქმის შედგომისა უსათუოდ, предпринять, решиться.
გულითადიმისანდო (საქმ. 13,22), усердный, по сердцу.
გულითადობაგულით სიწრფელე (2 კორ. 8,9), искренность.
გულიო(მფრ.) მომცრო ტრედი ველური.
გულის ამოსკნა(გულს ამოვისკნი) ამოხვინჩვით ტირილი, рыдать.
გულის არევა(გული მერევა), ზიდება, тошнить.
გულის გადალევა(გული მელევა, გადამელევა) გააბეზრება, მოწყენა, скучать, скучно, тошно.
გულის გამოცლა(გულს გამოვცლი) გარდაქცევა, გარდაბირვა, отвращать, отводить.
გულის დაჯერება(გულს დავაჯერებ) ნამდვჳლად ცნობა და სხ. (ნახე დაჯერება), удостовериться.
გულის დებადადება (გულს ვუდებ, დავუდებ) იმედის მიცემა, გამხნობა, დამშვიდება (ვეფხისტ. 580), обнадеживать, успокаивать.
გულის ზრახვაგულის პასუხი, ფიქრი, გულში ლაპარაკი (ლუკ. 24,38), помышление (საქმ. 10,19), размышлять.
გულის თქმა(გული მითქვამს) გულით ნდობა, სურვილი (ფსალ. 9,23 და 20,2, კალად 37,9 და 77,29 და შემდგომი), желание, вожделение, похоть, [страсть].
გულისობაგულპილწობა (ნახე გაგულისება).
გულის პასუხივისაც რა ფიკრი აქს გულში, სხათაგან დაფარული, дума.
გულისპირიტანისამოსთ გულზედ ქობა მიკერებული.
გულის რევაგულის არევა.
გულის სათქმელისანდომელი, სასურველი (ფსალ. 18,10; დანიილ. 10:3,11), вожделенный.
გულის სიტყვაგულის ზრახვა, გულის პასუხი (მატ. 15,9; მარკ. 7,21; ფსალ. 32,10 და შემდგომი).
გულის სრულება(გულს ვისრულებ) აღსრულება გულის წადილისა, удовольствоваться, остаться довольным.
[გულის ტკივილიсоболезнование]
გულის ფიცარიმკერდი, грудь.
გულის წადილიგულისთქმა, ფრიადი ნდომა, სურვილი (ვეფხისტ. 686 და 694), сердечное желание.
გულის წყრომაგამოჩენილი რისხვა, გაშფოთება, გაანჩხლება (ფსალ. 2:5,12 და 6,1, კალად 37,1), ярость.
გულის ყურიძალი მიხდომისა და დახსოვნებისა, острота ума, понятливость, догадливость.
გულის შემატკივარიგულტკივნეულებით შემბრალებელი, მზრუნველი, сердобольный, попечительный, или попечитель.
გულისხმასმოსლვამიხდომა, გაგება, догадываться. уразумевать, понимать,
გულისხმიერიადვილად მიმხვედრი და დამხსომებელი საქმისა, сметливый.
გულისხმიერებამალე მიხდომა საქმისა, сметливость.
გულისხმისყოფა(გულისხმასვჰყოფ) ზედმიწევნით ცნობა (მატ. 13,14 და შემდგომი; ლუკ. 24,45), разумевать. // ჶილოსოჶიურად ძალი განთჳსებით წარმოდგენად ნივთთა (მეტაფის. ბაუმ. § 204) და ზედმიწევნილება იგივე არს, разум.
გულმავიწყიმალე დამვიწყებელი, забывчивый.
გულმანკიერიგულძვირი, ანუ ძვირის მხსენებელი, памятозлобный.
გულმდუღარე 
გულნაკლულიმომდურავი, მგრძნობელი ვისგანმე შეწუხებისა, недовольный, обиженный.
გულნაკლულობასამდურავი, გულძვირობა (ვეფხისტ. 436), неудовольствие, претензия.
გულოვანიგულადი, მხნე, უშიშარი, ახოვანი (ვეფხისტ. 729, 790), храбрый, неустрашимый.
გულოვნობაუშიშრობა, არ შემცნრვა შიშისა (შავთ. 86), присутствие духа, неустрашимость; (ვჰგულოვნობ) მხნეობა (ვეფხისტ. 18), храбриться, мужаться, хранить присутствие духа.
გულპილწიგარისხებული, გაგულისებული, сердитый, гневный.
გულპილწობა(ვგულპილწობ) განრისხება, ჯავრობა/
გულსა დადება(გულსა დავიდებ) დაპირება, მონდომება, გულიდან ანიღევა (მარკ. 16,19), хотеть, искать, предполагать.
გულსავსემადრიელი, არა მქონები გულნაკლებობისა довольныйю. // ცნობილი, ნამდჳლად გულის დაჟერებით (ლუკ. 1,2), извествованный, известный. удостоверенный.
გულის დაძმარვა(გულს დამძმარავს) მეტის გაძღომისგან მჟავე ბალღამის მოსლვა საყლაპავთან.
გულს მოდგინემომჭირნე, მოსწრაფე, მეცადინე (მატ. 26,41), бодрый, прилежный.
გულს მოდგინებამომჭირნობა, მისწრაფობა, მეცადინობა, прилежание, старание
გულმტკივნეულებაგულის შეტკივება, მოწყალებით ზრუნვა, сердоболие, милосердие.
გულუხვიფრიად უხვი, გამცემი, щедрый, прещедрый.
გულფიცხელიშეუბრალებელი, უგრძნობელი, გულპილწი, უწყალო (ფსალ. 4,2), жестокосердный.
გულფიცხელობაულმობელობა, უგრძნობელობა, გაგლისპება (მარკ. 10,5 და 16,14; ზირაქ. 16,11), жестокосердие.
გულქანდი, გულქანი, გულქანდებულიჩაფერადებული ქანდით ე.ი. ვარაყით, позлащенный, вызолоченный. თ. მუღარბარ.
გულულქორის მახე კისერზედ გადასაცმელი, აშრიალა (მახესთან ნახე).
გულყრა, გულშემოყრა(გულს მეყრება, შემომეყრება) ჟამად შებნედა გულის წუხილით, тошнить, в обморок приходить.
გულში ჩაფიქრება(გულში ჩავიფიქრებ) დაღრმობა ფიქრში, ან მოგონება რისმე, задумывать, загадывать.
გულჩვილიფრიად მგრძნობელი, მცირედისაცა შეწუხებისა თჳსასა ანუ სხათასა, чувствительный.
გულჩვილობაფრიადი მგრძნობელობა, чувствительность, щекотливость.
გულძვირიგულნაკლული, მომდურავი (მატ. 5,23), недовольный, имеющий неудовольствие на кого.
[გულძვირობაнеудовольствие]
გულწითელა(მფრ.) снигирь.
გულხმება{გულხმება - (ვიგულხმებ) გულისხმა, ვიგულისხმებ - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
გუმანიიჭვი, ჰაზრის მიტანა ვისზედმე საიჭვოს საქმეში, подозрение.
გუმბათიკამარა მაღალი და მრგლად შეკრული, ვითარცა იქმნების ეკლესიათა ზედა და სხ., купол, κουμπές.
გუნდამრგლად შესორსალებული რაჲმე რბილი ნივთისაგან, ვითარ ხვეზა, ცომის გუნდა პურად გამოსაცხობი, თოვლის გუნდა და მისთანანი (დან. 14:26,27), гомола.
გუნდაკრკოს მსგავსი ხილირომლისამე ხისა, ხმარებული მელნის გამოსახდელად და სხვად საღებავად, чернильные орешки
გუნდილეგეონი, ლაშქარი ექვსი ათასი (1 მეფ. 10,5; მატ. 26,53; საქმ. 21,31; შავთ. 31), лик, легион, спира, полк. стая.
გუნდის თავიექსოვიტი, ერთის გუნდის უფროსი, полководец, полковник. თ. ბოლუქბაშ.
გუნდრუკისუნნელი, საკმეველი (მატ. 2,11), ливан, росной ладан.
გუნებამდაბიურად გონება, ანუ შინაგანი მდგომარეობა სულისა, ვითარ თურქთა ენით ქეიფი. მაგალითად, ჰკითხვენ: გუნებაზედ როგორა ხარ? მიგება: კაი გუნებაზედ ვარ, ვერა ვარ გუნებაზედ, расположение духа.
გუნებანაქცევიდედაკაცი ორსულობის ნიშნის მქონებელი, беременная, имеющая признаки беременности.
გუნინახე გვინი.
რდემლინახე გრდემლი.
რემა(მგრემს მუცელს) შიგნიდამ ტკივილი, ჩხვერა, გმერა.
რინვაგოდება, ხმით ტირილი (იერემ. 9,20), рыдание. [ნახე გრგჳნვა].
რიობაარევით მიდევნება გულის თქმათა (სიბრძ. 4,12), парение похоти, [стремление].
რიტი(მფრ.) გარეული ტრედი ერთგარი (ფსალ. 83,3; ლუკ. 2,24), горлица.
გურკა, კურკარომელთამე ხისაგანთა ხილთა შორის მაგარი გული, ვითა ძალი, მაგალითად, ატმისა, ბალისა, ქლიავთა და მისთანათა, косточки во фруктах.
გუფთადაკეპილი ხორცი, გუნდავებად მოხარშული, котлеты. თ. კუფთა [სპ.].
გუშიკოდის ნაოთხალი (ნახე კოდი).
გუშაგიციხის დარაჯა, მეციხოვნენი (ნახე დარაჯასთან) (ვეფხისტ. 1381, 1387 და შემდგომი), гарнизон.
გუშინწინა დღეს, გავლილს დღეს (2 სჯული. 19:4,6; ებრაელ. 13,8), вчера, вчерась, вчерашнего дня.
გუშინს წინგანვლილი დღის წინათ, после вчера, третьяго дня.
გუშინდელიგავლილის დღისა (ფსალ. 89,4), вчерашний.
გუჯარიდიდი სიგელი ეკლესიათ შეწირულობისა (ნახე წერილთან).
გუჯასტაკუშტაბანი, კაბის საკილოვე, петлица.
გჳან, გჳანიდა სხ. (ნახე გვიან, გვიანი).
გჳრგჳნისამეფო თავსახურავი შარავანდედიანი (ფსალ. 20,3; ვეფხისტ. 45), венец, корона. // თავი შენობათა მრგლად ან ოთხკუთხად, ვითა გუმბათი და მისთანანი.
გჳრგჳნოსანიგჳრგჳნის მქონებელი, венценосный.
გჳრგჳნოსან ყოფა(გჳრგჳნოსან ვჰყოფ, ვიქმნები) გჳრგჳნის დადგმა, დაგჳრგჳნება, შემკობა გჳრგჳნითა (ფსალ. 5,12 და 8,5), венчать, -ся.
გძღარბი, ძღარბი, ზღარბი(ოთხფ.) ესე არს უდიდესი, რომლისა სიდიდე არს ვიდრე მტკაველადმდე, ხოლო პატარას ჰქვიან გძუძი, ბუძგი და ზღჳსას - ექინი (ისაი. 13,22და 34,11), ёж, ежеве.
ხ(ჴ) շ
ასოსა ამას ზედა ქარაგმიანნი ლექსნი არიან: დბ~ა - დიდება; დბ~ლი - დიდებული.
ასასოსა ამას აქს ერთი ზედდადებული ზმნათა, რომელია და. მაგალითად: დავალ, დამაქს, დავსწერ და სხ. სა იშვიათ დაერთვის ესე სხათა ზედდადებულთა, დამო, ვითარ დამოკიდება, დამოდინება და სხ.
დერთვის ბოლოდ სახელთა, ანუ მარტო, ანუ სხათა თანდებულთა თანა და ჰნიშნავს მოძრავობასა. მაგალითად, წარვიდა მთად, ქალაქად, в горную, во град (ლუკ. 1,39), ცად მიმართ, на небо (მუნვე, 15,21), აღვიდა იერუსალიმად, во Иерусалим (იოან. 5,1), ვიდრე ნათესავადმდე, даже до рода (ფსალ. 48,20); ცადმდე, ღრუბელთადმდე, до небес и даже до облаков (მუნვე, 56,10); ზღადმდე, მდინარედმდე, до моря и даже до реки (მუნვე, 79,11); სიღრმედ მიმართ ეყანად, во глубины, в землю (იონა 2: 4,7).
ამგარად დ დაესხმის სახელთა პირთასა და ჰნიშნავს მიღებასა წოდებისა ანუ ხარისხისასა. მაგალითად, ეკურთხა მეფედ коронован царем, დიდგინა მთავრად, მსაჯულად поставлен в князья, в судьи; ხელდასხმულიქნა მღდელად рукоположен во священника, შედგა ბერად поступил в монахи და სხ.
ესევე დაერთვის ბოლოდ ზედშესრულთა სახელთა და შესცლის მათ ზმნისზედად. ვითა კეთილი - კეთილად, ბოროტი - ბოროტად, შავი - შავად, თეთრი - თეთრად. ხოლო მდაბიურად ნაცლად დ ხმარობენ თ: კარგი - კატგათ, ავი - ავათ, სწორე - სწორეთ და სხ. (ნახე ).
დაკავშირი შეერთებითი. მაგალითად: პეტრე და იოანე. ვსწერ და ვჰკითხულობ, и, союз; ეს დონ-ანი ნიადაგ დაიწერების მობმით, ანუ ზედშესრულად და ამითი განირჩევის სახელისაგან და, დაჲ და სხათა ადგილთა, სადაცა და ერთად შეხდებიან, მაგალითად, დავსწერ, დავიძინებ, გარდავალ, უჯერო არს ესრეთ: და ვსწერ, და ვიძინებ, გარ და ვალ და სხ., რამეთუ მობმა და არს მხოლოდ კავშირისა, ვითა ლათინური v.
და, დაჲამით სახელითა უწოდებენ ურთიერთ ქალნი, შობილნი ერთისა დედ-მამისაგან, ეგრეთვე ძმანი მათნი (იოან. 11,1), сестра. // კალად უწოდებენ მოლოზანნი ურთიერთსა.
დაავლება(დავავლდები) მოუძლურება, მოღალვა ვეფხისტ. 28, 299), утомляться.
[დაამებანახე ამება]
დაარსება(დავაარსებ) არსებად მოყვანება (შავთ. 97), осуществлять, творить, производить.
დაარსებულიარსებად მოსული, осуществленный, сотворенный.
დაბა, დაბნებიშენობა, სოფელი (იხილე აკლდამა) (მატ. 9,35და 10,11, კალად 21,2; ლუკ. 5,17; იოან. 11,1), весь, село, селение.
დაბადება(დავჰბადებ, დავიბადები) შექმნა, წარმოება, დასაბამის მიცემა, ანუ მიღება (ფსალ. 32:9,15; მატ. 19,4), созидать, творить, сотворить, ანუ შობა (ვეფხისტ. 7), рождение, // მთოვარის დაბადება, ე.ი. განახლება, нарождение луны, новолуние.
დაბადებაპირველი წიგნი მოსესი შექმნათა, ანუ შესაქმისა, книга бытия. // ესევე ეწოდების სრულიადსა წიგნსა ძველისა და ახლისა აღთქმისა, библия.
დაბადებულიქმნული, რაჲცა დაარსებულ არს ღვთისაგან (ფსალ. 63,9 და 103,24), творение, тварь.
დაბალთვა(დავბალთავ) მრავალთა დაჭრა, დაკოდა ან დახოცა, изрубить, перерубить.
დაბალიარა მაღალი შესახედავითა სხვათ შესწორებულად, низкий; ხოლო მდაბალი გულით არა ზვავი, თავდაბალი (იხილენ თჳსთა ადგილთა).
დაბალითებადაშოშმინება, остановить, унимать.
დაბანაკება(დავიბანაკებ) კრებულად დადგომა ერთს ადგილს (გამოს. 15,27), ополчаться. // აღჭურვა, დადგომა სალაშქროდ (ფსალ. 33,7).
დაბანაკებულიდავანებული (გამოს. 14,9), ополчившийся
დაბანვა(დავჰბან, დავიბან) განბანა, გარეცხა ტანისა (ფსალ. 25,6 და 71,13; მარკ. 7,3; იოან. 13,6 და შემდგომი), измывать, умывать, -ся.
დაბარება(დავაბარებ) პირად შეთლა საქმისა სხვასთან, наказывать, поручать, сказать кому что; // (დავიბარებ) ბრძანებით ან თხოვით სხვაგნიდამ მოყვანინება ვისიმე, ან მოტანინება რისიმე, выписывать, вытребовать.
დაბარვა(დავბარავ) ბარით გარდათხრა მიწისა, копать землю.
დაბაღიმეპრატაკე, кожевник. თ. დაბაღ [არაბ].
დაბდაბიდაფი და დაფდაფი (ნახე ვეფხისტ. 710 და შემდგომი, კალად 1404).
დაბებკულიდაკონკებული, დაძონძებული (ისუ. 9,5; იგავ. 23,21), обветшалый, или рубище.
დაბეგვა(დავბეგვ) ცემა, ანუ დაცეხვა, დაძეძკა, დაბეჟვა.
დაბეჟვა(დავბეჟავ) ცემით დარბილება, მაგალითად, მკვახეთა ხილთა და მისთანათა, измять.
დაბერება(დავაბერებ, დავბერდები) მოხუცება (ფსალ. 36,25; იგავ. 23,22), состареть, -ся.
დაბერვა(დავჰბერავ) საკრავთ დაკრა შთაბერვით (ფსალ. 80,3), трубить, вострубить.
დაბეჭდვა(დავბეჭდავ) დატჳფრვა, ბეჭდის დასმა (მატ. 27,66), запечатать, прикладывать, приложить печать. // სტამბაში წიგნის გამოყანა, напечатать, издавать книгу в печать.
[დაბზარვაподмерзать].
დაბინავება(დავბინავდები) დასახლება, ბინის დადება, поселиться, принять оседлость.
დაბირიაღმართებული თხემი წმიდა წმიდათასი (გამოს. 25,31 და 3 მეფ. 6,5), круги, давир.
დაბლაზმნისზედა, დაბლა ქვევით, внизу.
დაბლაგვება(დავაბლაგვებ, დაბლაგდების) მახვილი პირის მოცვეთა, დაჩლუნგება, притуплять.
[დაბლებადაბლობი, низменность].
დაბმა(დავაბამ, დავიბმი) თოკით მიკრა (მარკ. 11:2,4;ვეფხისტ. 49, 218, 1052), привязывать, -ся.
დაბნებისოფლები (ნახე დაბა).
დაბნედა(დავბნდები) ბნედა ნახე (ვეფხისტ. 321, 341 და შემდგომი), впадать в обморок, лишиться чувств.
დაბნედილიცნობამიხდილი, გულშემოყრილი (მუნვე, 303), лишившийся чувств.
დაბნევა(დავაბნევ, დაიბნევის) გაბნევა, გაფანტვა (მატ. 27,5), повергать, бросать, набрасывать.
დაბნელება(დავაბნელებ) ნათლის მიხდა, მოკლება (ფსალ. 68,23 და 104,28), помрачать, -ся.
დაბოლოვება(დავაბოლოვებ) დასრულება, ბოლოს მოღება, оканчивать, -ся.
დაბოჭვა(დავბოჭავ) მობოჭვა, დაჭერა, ხელსი ჩაგდება, поймать, схватывать, прибрать к рукам.
დაბრალება(დავაბრალებ) ბრალის დადება, მიჩემება, обвинять. // ცილის წამება, наговаривать, оговаривать.
დაბრგვილებანახე დაბრყვილება.
დაბრეცა(დავიბრიცები) ნახე ბრეცა, кривляться.
დაბრკოლება(დავაბრკოლებ, დავბრკოლდები) საქმიდამ მოშლა, მოცდენა (ფსალ. 16,13), запинать, препятствовать, мешать. // შეცთუნება (მატ. 11,6 და 13,21; მარკ. 9,42 და შემდგომი), соблазнять, -ся.
დაბრმობა(დავაბრმობ, დავიბრმობ თვალთა, დავბრმდები) თვალთა ხედვის მოკლება (იოან. 12,40; იობ. 17,7; ვეფხისტ. 1238), ослеплять, -ся.
დაბრუნება(დავაბრუნებ, დავბრუნდები) დატრიალება, უკმოქცევა (ვეფხისტ. 268, 471), возвращать, поворачивать, -ся.
დაბრყვილება, დაბრგვილება, დაბრჯგუვებადასუსტება, მოუძლურება, დაბლაგვება (დაბად, 27,1), притуплять, -ся.
დაბრჯენა(დავაბრჯენ, დავიბრჯენ) დაირება, დანდობა (ვეფხისტ. 236), упирать, -ся.
დაბუგვა(დავბუგავ) გარდაწვა, სრულიად დაწვა, жечь всё, выжигать.
დაბუჟება, დაბუშება(დავუბუჟებ, დაბუჟდების) ხელისა ან ფეხის ჟამ რავდენმე უძრავობით დამძიმება სისხლის შედგომისაგან, ანუ ტკენისაგან და მცირედ ხან ვეღარ ხმარება (დაბად. 32,25 და შემდგომი), онемение, остановка крови в членах тела.
დაბურვა(დავბურავ) გარდაფარება, მოხვევა (მარკ. 14,65; იოან. 11,44; გამოს. 26,34), закрывать. // (დავიბურავ, დავიბურვი) დახურვა, მოფარება (ისაი. 44,8), укрываться.
დაბუხებახელთა ან ფერხთ დაჯირჯვება მაგრა შეკრვისგან, распухнуть, затвердеть (как мозоль).
დაბღნეჯა, დაბღნეძადაღრეჯა (ნახე ბღნეჯა) (ვეფხისტ. 858), морщиться.
დაბძარვანახე ბძარვა.
დაგდება(დავაგდებ) დატევება (ფსალ. 26,9 და შემდგომი 70,9 და შემდგონი; ვეფხისტ. 153, 296), оставлять, бросать. // დაიგდებს, დაიგდო სენმა, ე.ი. გაგრძელდა. (დავუგდებ ყურს), [ослушиваться].
დაგება(დავაგებ) დაფენა, გაშლა საფენთა (ვეფხისტ. 912), стлать, постилать. // დადგმა ტაბლასა ზედა სანოვაგეთა (მარკ. 6,41 და 8,6 და შემდგომი; ებრაელ. 9,2), предлагать, предложение хлебов. // დაზავება, მორიგება (2 კორ. 5,19 და შემდგომი; მატ. 5,24), примирять, -ся, примирение.
დაგერშვა(დავგერშ, -შავ) გაწრთნა მონადირეთა ძაღლთა ან მფრინველთა, приучать к ловле охотничьих собак и птиц.
დაგვიანება(დავაგვიანებ, დავიგვიანებ) დახანება, останавливать, -ся, замедливать, опаздывать.
დაგლა(დავიგლი) გლა, დაგლეჯა, დაკაწრვა.
დაგლეჯა(დავგლეჯ) განხეთქა, დახევა, изодрать, изорвать. // დაკრეფა, ამოგლეჯა მრავალთა, срывать, щипать, выдергивать. // კბენა ძაღლთა ან მხეცთაგან, искусать, растерзать.
დაგმობა(დავჰგმობ) აგდება, გაკმარება, არ მოწონება (ვეფხისტ. 66, 900).
დაგვა(დავჰგჳ) გვა, ცოცხით გასუფთავება იატაკთა და მისთანათა, мести, выметать.
დაგვა(ვსდაგავ) დაწვა გულისა, მხურვალება (ვეფხისტ. 12), гореть.
დაგვარება(დავაგვარებ, დაგვარდების) გაჩენა ნივთთა რომელისამე გარისათა, ანუ მოშენება ხვასტაგთა, заводить, завести.
დაგულება(დავაგულიბ, დავიგულებ) იმედეულება ქონებისათჳს რაჲსამე, иметь в виду, в предмете, запасе, запасать.
დადაბლება(დავადაბლებ) მაღლის ქვე დაზევა, ან მოკლება სიმაღლისა, понижать.
დადაგვა(დავსდაგავ, დავიდაგები) დაწვა, მხურვალება გულისა (ვეფხისტ. 151, 1287).
დადარნებულიმომზირალი, დარილით მზირად მჯდომი (გოდებ. იერემ. 3,10), приседей.
დადაღვა(დავსდაღავ) დაღის დასმა, клеймить. // შემცოდეთტანის დაწვა გახურებულის რკინით, прижигать. // მოდუღება ზეთთა ცეცხლზედა დასაწმენდად, пережигать масло и т.п.
დადგენა, დადგინება(დავადგენ, -დგინებ) დაყენება თჳსსა ადგილს (ფსალ. 8,6 და 9,20; კალად 17,33), поставлять.
დადგმა(დავსდგამ) დადგინება უსულოთა ნივთთა. // (დავადგამ) ზევიდამ დადება (ფსალ. 20:3,5), возлагать. // დადგმა, დადგენა მუხლთა, (დავიდგამ) დაჩოქება (მარკ. 1,40; საქმ. 7,60), преклонять колена, стать на колена.
დადგნობა(დავიდგნობ, დავუდგნობ) გაძლება,устоять.
დადგომა(დავსდგები) ფეხით შედგომა რომელსამე ადგისა ზედა (ფსალ. 1,1 და 80,1), стать. ალის დადგომა (დაუდგება) დაბრმავება, ხედვის მოკლება.
დადგრომა(დავადგრები) გება, დაშთომა (ფსალ. 60,7), пребывать, оставать, -ся.
დადი 
დადე 
დადება(დავსდებ, დავუდებ) დაშვება ნივთისა ადგილსა ზედა (ფსალ. 38,1; იოან. 13,4), полагать, класть, დადება სულისა, თავისა, შეწირვა სიცოცხლისა (იოან. 10,11), полагать душу, жертвовать собою.
დადიანი, დადიანურისახივი ქედისა (ნახე ბორკილთან).
დადნობა(დავადნობ, დადნების) მკრივის ნივთის ნოტიოდ შექმნა სითბოსგან (ფსალ. 38,11 და 67,2), растапливать, -ся, таять.
დადოლება(გადოლდების) опороситься.
დადრეკა(დავსდრეკ, დავსდრკები) დახრა, მოხრა (ვეფხისტ. 466), наклонять, -ся.
დადრესა(დავსდრეს) განდრესა, წახეხება, тереть, сладить.
დადუმება(დავადუმებ, დავსდუმდები, დავიდუმებ) დაჩუმება, заставлять молчать (ვეფხისტ. 620), унимать, დაცხრობა ლაპარაკისა, დადგრომა დუმილით (ფსალ. 27,1; ლუკ. 9,36), премолчать, замолчать, умолчать.
დადუნება(დავსდუნდები) მოშვება, დასუსტება, онеметь, ослабеть.
დაეფანიდერეფანი (იერემ. 50,15), забрало.
დავასაცილობელი, სალაპარაკო, ცილობა, спор, иск.
დავალება(დავავალებ) ვალის დადება, დამადლება, одолжать.
დავანება(დავივანებ) დასადგურება, დამკჳდრება, დაბინავება, დასახლება, დაშენება (დაბად. 26,17), обитать, вселиться, поселиться.
დავარდნა(დავვარდები) უკან დარჩენა დაღალვისაგან, отставать от усталости. // ჩამოვარდნა, დავრდომა, упадать, ხმის დავარდნა განთქმა, განფენა, пронестись слуху.
დავედრება(დავავედრებ) დაბარება, შეთლა, поручать (ვეფხისტ. 421, 469, 509), делать поручение, наказывать.
დავთარიაღწერა, ანუ წიგნი შტასაწერი სახსოვართა, описание, или журнал, дневник, τεφτέρι. თ. დევთერ [ბერძნ. - არაბ.].
დავთარ ტარუღააღწერის მოხელე და შემნახავი მისი.
დავითნიწიგნი ფსალმუნთა დავით მეფისა და წინასწარმეტყველისა, псалтырь.
დავიწყება(დავივიწყებ) აღხოცა ხსოვნისაგან (ფსალ. 9:12,18), забывать.
დავლაალაფი ნაშოვარი (ვეფხისტ. 786; ჩახრუხა. 113), добыча.
დავრდომა(დავვარდები), დაცემა, ან პირქვე დამხობა (მატ. 13,14 და შემდგომი, კალად 17,6), падать.
დავრდომილისამდიდრისაგან დაცემული (ფსალ. 9:9,12,18), убогий, бедный, угнетенный.
დავსება(დავავსებ) დაშრეტა, გაქრობა (ვეფხისტ. 212, 590), гасить, тушить.
დაზავება(დავაზავებ, დავეზავები) დაგება, დარიგება, დამშვიდება, помирить, -ся, поладить.
დაზამთრება(დავიზამთრებ) ზამთარს დადგომა სადმე (საქმ. 27,12), зимовать, перезимовать.
დაზარება(დავიზარებ) ზარობა, გვიანობა, უნდომლობა საქმისა (ვეფხისტ. 360, 1372), лениться, мешкать.
დაზარებულიზარმაცი, მცონარი, დაგვიანებული, ленивый.
დაზახება(დავიზახებ) დაძახება, შეძახება, ხმამაღლად ღაღადება (ვეფხისტ. 443), закричать.
დაზგაწიგნთ საბეჭდავი იარაღი მისის მომართულობით, ეგრეთვე სამუშაო სტოლი მკერვალთა, მექუდეთა და სხვათა ხელოსანთა, станок.
დაზელა(დავზელ) ხელით თელვა რბილისა რისმე, ვითარ ცომისა და მისთანათა, ანუ ნიჩბით არევა კირისა შენობათათჳს, мять, мешать.
დაზვერვა(დავზვერავ) განმსტურობა, მიპარვით გასინჯვა, подглядывать.
დაზვინება(დავაზვინებ) დაგროვება, ზვინად დადგმა, დასხმა (3 მეფ. 18,33; გამოს. 6,12), воскладывать, накладывать.
დაზმა ხანისადროს გატარება, დადგომა გრძლად, დაგვიანება (ვეფხისტ. 661, 168, 1322).
დაზმულიიხილე ხანდაზმული.
დაზოგვა(დავზოგავ) გამოზოგება ან გაფრთხილება, беречь, поберечь, пощадить.
დაზრობა(დააზრობს, დასძრავს) ყინვისგან დაწვა, გახმობა, დასუსხვა (ვეფხისტ. 1337), вымерзать, отмораживать.
დაზლევა, დაზღლევა(დაიზლევის, დაიზღლების) მომზღლევა, დარღვევა, ჩამოწოლა, დაქცევა, დანგრევა (2 პეტრ. 3,10 და შემდგომი), разоряться, разрушаться.
დაზღვევება(დავაზღვევებ) ზღვედ დასხმა, вымостить, подмостить камнем или бревнами.
[დაზღმურდლვანახე ათქჳრება].
დათანხმება(დავეთანხმები) თანხმობის მიცემა, соглашаться.
დათენთვა(დავითენთები) მოშვება ტანისა მზეზედ ძილისგან, ანუ სასმელთაგან.
დათესვა(დავსთეს) შთაბნევა ანუ შთასხმა მიწასა შინა თესლეულთა აღსაორძინებელად მოსავალთა (ფსალ. 106,37; მატ. 13:19,24 და შემდგომი), сеять, посевать.
დათლა(დავსთლი) აღრიცხვა (ვეფხისტ. 1059), считать, насчитывать, (დავუთლი) თლით მიბარება,отсчитывать.
დათმენა(დავითმენ) მოჭირვება, მოთმენა, გაძლება (ფსალ. 9,18), терпеть, терпение.
დათმობა(დავუთმობ, დავსთმობ) დათმენა (ფსალ. 26,14), потерпеть. // მიტევება შეცოდებისა, прощать, оставлять. // დანებება, ჩუქება, ან ხელის აღება (ვეფხისტ. 129), уступать, отказаться.
დათრგუნვა(დავსთრგუნავ) ფეხით გასრესა, გატკეპნა (ფსალ. 7,5 და 55,1 და შემდგომი; მატ. 7,6), попирать, растоптать.
დათრევა 
დათრთვილვა(დასთრთვილავს) თრთვილით დაზრობა (ვეფხისტ. 175,177).
დათრობა(დავათრობ, დავსთრები) გაბრუჟება ღვინით, ანუ სხვა სასმელით (ფსალ. 22,5 და 64,9; იოან. 2,10), упаивать, подпаивать, упиваться, напиваться.
დათჳ(ოთხფ.) მხეცი, ბრანგჳ, медведь. // თანავარსკლავედი ჩრდილოეთისა, რომელსა მსოფლიონი უხმობენ რვილად, медведица - созвездие. // ბუღაურსაც ეწოდების.
დათხევა (დავსთხევ, დაითხევის) დაღრა, დაქცევა (ფსალ. 78:3,10), промывать, -ся.
დათხოვა(დავითხოვ) გაშვება, отпускать, отсылать. // უარის თქმა, отказывать. // (დავეთხოვები) გამოთხოვა წასასლველად, отпрашиваться.
დათხრა(დავსთხრი) შეთხრა მიწისა (მატ. 24,43), подкапывать. // ალების დათხრა, აღმოხდა, ამოჭრა თვალის კაკალთა დასაბრმავებლად, выколоть глаза.
დაირადაფი, ებანი, бубны.
დაისი, დაისით ლოცვაღამისთევა, პირველ ღამით გარდახდა მწუხრისა და ცისკრისა ერთად, всенощное бдение.
დაკავება(დავიკავებ) დაჭერა, დახუთვა, брать, удерживать.
დაკავშირება(დავაკავშირებ) გატეხილთა მატალლის ჭურჭელთა შეძერწება, დაკოწიწება გადნობილითა კალითა, ტყვიითა, спаивать.
დაკაკვადაკამკამება (ნახე დახამხამება).
დაკარგვა(დავჰკარგავ, დავიკარგები) გადავარდნა უამბვოდ, потерять, пропадать. // ზოგჯერმე ითქმის დატყვევებად; დაიკარგა ლეკში, თათარში და სხ., попадать в плен.
დაკარგულიურგებად გარდაგდებული, გადავარდნილი ან დატყვევებული (ვეფხისტ. 50, 1287), потерянный, пропавший.
დაკარვება(დავიკარვებ) დავანება, დადგომა სადმე კარვებით (დაბად. 13,12), расположиться в шатрах.
დაკარწახება(დავიკარწახებ) წვივთ გაშიშლება წყალში გასასვლელად.
დაკაფვა(დავჰკაფავ) მოჭრა, მოკვეთა ფიჩხთა, ნოშოთა და მისთანათა (დან. 4,20), посекать, вырубать.
დაკაწრვა(დავჰკაწრავ, დავიკაწრავ) დაგლა, დაფხაჭნა კანისა სისხლის გამოდენადმდე, нацарапать, исцарапать, -ся.
დაკემსვა(დავჰკემსავ) წრილად დაჭრა, изрезать, нарезать.
დაკეპა(დავჰკეპ) დაჩქლეთა, დაწრილება, დაჭრა, рубить, изрубить намелко капусту, говядину, и т.п.
დაკეპილი(ხორცი, კომბოსტო და სხ.) წრილად დაჭრილი, битое мясо, капуста изрубленная и т.п.
დაკერება(დავაკერებ) გაცვეთილზედ საკერებლის დადება, нашивать, пришивать.
დაკეტა(დავჰკეტ) დახშვა, დაკრძალვა კართა, კლიტის დადება, запирать, замыкать.
დაკეცა(დავჰკეც) გაშლილის მოხრა, მოკაკვა ან შეხვევა, складывать, сложить.
დაკვებება(დაეკვებების) ლექსი ესე იხმარების ახალ წელიწადს ამაოდ მორწმუნეთა კაცთაგან, რომელნიც ჰგონებენ რეცა მას დღესა ვითარნი იქმნებიან შემთხვევანი სასიამოვნონი თუ უსიამოვნონი, ეგრეთ განატარებენ იგინი მრთელსა წელიწადსა.
დაკვეთება(დავაკვეთებ, დავეკვეთები) დაცემა, დახეთქება, დახლა (ფსალ. 101,10), низвергать, поражать, повалить, -ся. // დაეკვეთების შეხდების, შეემთხვევის, случается, попадается.
დაკვეცა 
დაკიდება(დავჰკიდებ) მაღლა შეკიდება (ფსალ. 136,2), обвешивать, повешивать, развешивать, -ся. // თავის დაკიდება, ჩამოკიდება, მოხრა, დაფიქრება (ვეფხისტ. 57), повесить голову, задумываться.
დაკირთებადამონება (ნახე კირთება).
დაკირთებულიდამონებული (გალატ. 4,3), порабощен.
დაკლება(დავაკლებ, დავიკლებ) დამცირება, დამდაბლება ან მოკლება (ფსალ. 8,5 და 20,2), умалять, унижать, лишать. // ფასის დაკლება ჩამოსლვა ფასზედ, сбавлять, спускать, уступать цену.
დაკლვა(დავჰკლავ, დავიკლვი) საკლავთა ცხოველთა მოკლვა დანითა საჭმელად (ლუკ. 15:23,27; საქმ. 10,13), закалывать, заколоть скота на пищу.
დაკმაზვა(დავჰკმაზავ) შეკმაზვა, მორთვა მრავალთა ცხენთა (ვეფხისტ. 603), ანუ ნავთა, седлать лошадей, снастить суда и пр. // დარკვევა ხორბლისა.
დაკმევა(დავაკმევ) აღკმევა (ნახე კმევა), курить, накуривать.
დაკნინება(დავაკნინებ) დამცრობა, დამდაბლება, уменьшивать, унижать, уничижать.
დაკოდვა(დავჰკოდ, -დავ), დაჭრა, დაწყლულება (ვეფხისტ. 591), ранить, уязвлять. // შეშის დაჭრა, დაპობა (ფსალ. 73,6), рубить, нарубать, рассекать. // დასაჭურისება ცხოველთა, класть, холостить самцов животных, лишать способности деторождения. // გამოპირვა წისკვილის ქვებისა, насекать жерновы и т.п.
დაკოდილიდაჭრილი, დასერილი (ვეფხისტ. 77, 196, 475), раненный, израненный. // დაჭურისებული, კოდილა, ჭედილა, кладеный, холощеный. насеченный.
დაკოწიწება(დავაკოწიწებ) დაკავშირება ჭურჭელთა, უფრორე თიხისათა, спаивать.
დაკრებაქჳსა ანუ ქვითა (დავჰკრებ) დაქოლვა, მოკდინაბა ქჳს სროლით (მატ. 21,35 და 23,37); საქმ. 7,58 და შემდგომი), побивать каменьями.
დაკრეფა(დავჰკრეფ) მოგლეჯა ხილთა, მხალთა და მისთანათა.
[დაკრვადაკრვა, бить; ცოტა რომი დაიკარ, налей себе немного рому]
დაკრულვა(დავჰკრულავ) კრილად შექმნა, შეჩვენება, заклинать, заклятие, анафема.
დაკრუტვა(დავჰკრუტავ) დაფახვა თვალთა, მცირედ დაჭუჭვა, зажмуриваться.
დაკრძალვა(დავჰკრძალავ) დახშვა, დაკეტა, ფრთხილად შენახვა (მატ. 27,64 და შემდგომი; საქმ. 16,24), охранять, забивать.
დაკჳრვება(დამიკჳრდების) დიდად განცჳფრება (მატ, 7,28 და 8:10,22; ფსალ. 47,6), удивляться. // ალს დავაკჳრვებ დასტერება, გრძლად სინჯვა, всматриваться.
დალაბრაჩლუნგი, გაულესავი საჭრელი იარაღი, тупой.
დალაგება(დავალაგებ) დარიგება, თჳს თჳს ადგილს დაწყობა მრავალთა, убирать, прибирать, устраивать.
დალალიფერეზიკი, სავაჭროთ მატარებელი განსაფარდველად, разносчик. სპ. დალლალ.
დალალიჭავლი, გრძლად დაწნული თმა ქალთ მოსართავად (ნახე თმა).
დალაპარაკება(დაველაპარაკები) დაბაასება, შეცილება ლაპარაკით, заговорить, заспорить.
დალაქივარსიმი, брадобрей, цирюльник, фельдшер.
დალბობა(დავალბობ, დალბების) ხმელის დარბილება წყალში, намачивать, размачивать.
დალევა(დავლევ, დაილევის) სმა, შესმა ნოტიოთა, пить, выпить. // გამოლევა, დასრულება, გათავება (ვეფხისტ. 596, 967), истощать, -ся, выйти в расход. სულის დალევა მოკდომა (მუნვე, 911), скончаться.
დალეკა, დალეკება(დაილეკს) ძირს წასვლა თხლისა, низвергаться.
დალეწა(დავლეწ) დამტრევა, დამუსრვა, დარეგვა (ვეფხისტ. 1043, 1355, 1391), раздавлять, раздроблять, [сокрушать].
დალიჭიტახტი დასაჯდომელი დიდებულთა (ნახე სკამი) (ქართლის ცხ. გოგრგასლანითჳს), трон.
დალორტება(დავლორტდები) სრულიად დასველება, გალუმბვა, измочиться, намочиться.
დალოცვა(დავლოცავ) მიცემა ლოცვისა, კურთხევისა, ლოცვით განმტკიცება (ვეფხისტ. 46, 793), благословлять.
დალპობა(დავალპობ, დალპების) წახდენა ნივთთა ლპობითა, (ფსალ. 37,5; იობ. 19,20), сгноить, согнивать (ისაი. 14,11), гнилость.
დალტობა(დავალტობ) დასველება (ფსალ. 6,6; ლუკ. 7,38), обливать, обмочить.
დალურსვა(ცხენმა ყურები დაილურსა) შიშიგან, ანუ ალღოსგან ყურების ცქვეტა, აღმა აწევა და დაღება, მომზადება სასმენელად.
დალურსმვა(დავლურსმავ) დაჭედა, ლურსმებით მიკრა, пригвоздить, приковать.
დალურჯება(დავალურჯებ, დალურჯდება) დალებვა, ლურჯად შექმნა (ვეფხისტ. 571 და შემდგომი).
დამადლება(დავამადლებ) დავალება, დამუნათება, одолжать, обязывать. // (დავუმადლებ) მადრიელობის მოხსენება, ან გარდახდა სიკეთისა (ვეფხისტ. 67), благодарить.
დამალვა(დავმალავ, დავიმალები) დაფარვა, ფარულად შენახვა (დაბად. 3,8 და შემდგომი; მატ. 13,44 და 25,25), скрывать, -ся.
დამანიბროლი გათლილი ანუ მრგალი, რომელიცა მზის სხივთა განჭვირვით ცეცხლს მოუკიდებს აბედსა და მისთანათა (იობ. 28,17), кристалл, зажигательное стекло.
დამართება(დავმართებ) ქვედაღება, დაწევა, наклонять; (დავემართები) наклоняться, ქვედადრეკა. // ხელის დატანება, აღპყრობა (ვეფხისტ. 16). // (დაემართების, დაემართა) შემთხვევა, случиться.
დამარილვა, დამარილება(დავმარილავ, -ლებ) მარილის შეყრა ან ჩადება მარილში (მარკ. 9,49 და შემდგომი), солить, посолить.
დამარხვა(დავიმარხავ) შენახვა, დაცვა (ფსალ. 11,6; ლუკ. 2:19,51), хранить, сохранить, соблюдать. // (დავმარხავ) დაფლვა მკდართა, დასაფლავება, схоронить, похоронить.
დამარხვება(დამარხდების) მარხვის დადგომა, შემოსლვა, наступление, начало поста.
დამასხი(ხე) ერთგარი ქლიავი და უფრორე დამასკოს ქალაქის ადგილისა, რომლისაგანცზ დარქმევია სახელი, слива, δαμασκενιά (ხე),δαμάσκενιόν, ხილი მისი.
დამატება(დავმატებ, დავუმატებ) დართვა, შეძინება, прибавлять.
დამახვა(დავმახვავ) განმახვა, აღმახვა, წამწვეტება, გათლა ან გალესა წვერისა, изощрять.
დამბადებელიშემოქმედი, ღმერთი არსთა მაარსი, творец, создатель.
დამბალინოტიოში გაჟღინთული რამე, вымокший.
დამბაჩაფიშტო, მოკლე თოფი, пистолет.
დამბლასენი ხელფეხისა და სრულიად ტანის დადუნებისა, паралич. თ. დამლა [სპ.].
დამბურადაფი, ბობღანი, тимпан, барабан, ταμπουράς, τάμπουρον, ταμπουρλον.
დამდაბლება(დავამდაბლებ, დავმდაბლდები) დამცრობა, შეურაცხქმნა, ანუ დაჩაგრა (ფსალ. 34,13 და 43:19,25, კალად 71,4), смирить, усмирять, унижать, падать.
დამდებელი 
დამდურება(დავიმდურებ) სხჳს სამდურავში ჩავარდნა, впасть в негодование, прогневлять. // (დავამდურებ) სამდურავის ჩამოგდება სხათა შორის, поселить между другими негодование. // (დავემდურები) გულნაკლულად შექმნა სხვაზედ, негодовать, иметь неудовольствие на кого.
დამეტებადამატება, დართული რაჲმე წერილსა შინა, прибавление.
დამზრალი, დამძრალიყინვისგან დამწვარი, დაზრობილი, წამხდარი (ვეფხისტ. 697), мерзлый.
დამზღლეულიმომზღლეული, ჩამოწოლილი კლდე, ანუ პლატე (ნახე ზღლევა), обрыв.
დამთრალი(ნახე მთრალი) пьяный, хмельный.
დამთხვეულიგიჟი.
დამკრთალიგაუბედავი, მკრთალი, მხდალი, робкий, застенчивый.
დამკჳდრება(დავამკჳდრებ, დავიმკჳდრებ, დავემკჳდრები) სანიადაგოდ დადგომა, დაბინავება (ფსალ. 4,8 და 5,11, კალად 22:1,5), вселять, -ся (მუნვე, 24,13 და 36,29), наследовать (კალად 2,4 და 14,1 და 90,1), жить, обитать (მარკ. 7,17), наследствовать.
დამნაშავეშემცოდე, ბრალეული, виновный, виноватый, или преступник.
დამოდინება(დამოვადინებ, დამოედინების) წარმოდენა, ჩამოდინება, истачивать, -ся.
დამოკიდება(დამოვჰკიდებ, დამოვეკიდები) ჩამოკიდება (საქმ. 5,30; გალატ. 3,13), повешать, висеть.
დამოკიდებულიჩამოკიდებული, повешенный. // მექონი სხჳსაგან ყოფისა და მოქმედებისა, ვითა მიზეზოვანი, ანუ ბრძანებასა ქვეშე მყოფი, ხელის ქვეშე ვისიმე, зависящий, зависимый.
დამოკიდებულებაქონება სხჳსაგან ყოფისა და მოქმედებისა, ანუ ყოფა უფლებასა და ბრძანებასა ქვეშე სხჳსასა, зависимость.
დამოკლება(დავამოკლებ) შემოკლება, შემცირება (ვეფხისტ. 855), сокращать.
დამონება(დავამონებ, დავიმონებ, დავემონები) მონად შექმნა, порабощать.
დამორჩილება(დავამორჩილებ, დავიმორჩილებ, დავემორჩილები) მორჩილქმნა (ფსალ. 8,6 და 36,7; ებრაელ. 13,17), покорять, -ся, повиноваться.
დამოსვა(დავმოსავ) მრავალთ ჩაცმევა (ვეფხისტ. 465), одевать.
დამოწაფება(დავიმოწაფებ, დავემოწაფები) მოწაფედ შექმნა, приобрести ученика (საქმ. 9,36), последовать чьему учению.
დამოწმება(დავამოწმებ) მოწმობის მიცემა წერილით ან სიტყჳთ, засвидетельствовать. (დავიმოწმებ) მოწმად მოღება ან ჩვენება ვისიმე, ссылаться на кого, на что, делать ссылку. // (დავემოწმები) დამტკიცება სხჳს ნათქამისა, подтверждать, поддакивать.
დამპალიწამხდარი სიმპალით, დალპობილი, гнилой.
დამრეციმცირედ დაღმართი, покатый.
დამსგავსება(დავამსგავსებ, დავემსგავსები) დაგვანება, მსგავსად შექმნა (ფსალ. 27,1), уподоблять, -ся.
დამსჭალვა(დავმსჭალავ) დალურსმვა.
დამსხრევა(დავამსხრევ, დაიმსხრევის) დალეწა, დამტრევა,დარეგვა, раздроблять, разбить в дребезги.
დამტკიცება(დავამტკიცებ) დამაგრება, მტკიცედ დადგინება (ფსალ. 32,6 და 40,12), утверждать. //გონებით დასკნა, ჰაზრის დადება, утверждать, заключать, полагать.
დამტრევა(დავამტრევ) დალეწა, დამსხრევა, раздроблять.
დამუსრვა(დავმუსრავ) დალეწა, დამსხრევა (მარკ. 6,41; ფსალ. 36,24), преломлять, разбивать, -ся.
დამშევა(დავამსევ, დავიმშევი) უსაზრდოოდ დაშთენა მშიერად, оголодить.
დამშვიდება(დავამშვიდებ, დავმშვიდდები) მმდოვრება, დაშოშმანება (ფსალ. 82,1 და 88,9), укрощать, усмирять, -ся.
დამშხალულიმქისე, ხშირად დაბზარული, рыхлый.
დამცირება(დავამცირებ) დაკნინება, დაპატარავება, умалять, уменьшать.
დამცრობა(დავამცრობ) დამდაბლება, შეურაცხება, унижать, уничижать.
დამძიმება(დავამძიმებ) სიმძიმით ქვედაწევა, დახრა, ანუ საქმის გაძნელება (საქმ. 15,19), отягощать, затруднять. // (დავმძიმდები) ჩაწოლა, შეჭირვება (ფსალ. 31,4 და 37,4), тяготеть, отяготеть.
დამწარებანახე გაარმება.
დამძრალინახე დამზრალი, вымерзший.
დამწყსა(დავმწყსი) ძოვება ცხოვართა, ანუ მოძღრება კაცთა (მატ. 2,6; იოან.21,16), пасти, упасать.
დამხობა(დავამხობ, დავემხობი) პირქვე დაცემა (იოან. 2,15; ლუკ. 1,52; ფსალ. 51,5), низлагать, ниспровергать.
დამჯეროდამჯერებელი, მორჩილი, გამგონი, послушный, сговорчивый.
დანა, დანაკიხელად სახმარი საჭრელი, მცირე მახვილი (ლუკ. 22,38; ვეფხისტ. 236), нож, ножик, меч. ს. დანაკ. უმცირესსა საჭრელსა კალამთა და მისთანასა ეწოდების ღინწი, ტარსა თან მოსაკვეცსა - ციღვი, მოდიდოსა საჭრელსა ვენახის ურგებთა რქათასა - სასხლევი, მოკაკულსა, ხის ჭურჭელთ გულის გამოსათლელსა - ხვეწი, ცუდსა და ბლიგსა - ხიპი და დალაბრა.
დანათჳთოეული ერთგართა ნივთთაგანი, ვითარ ექვსი დანა ვეცხლის კოვზი, ათი დანა ხელსახოცი და სხ. штука.
დანაბვა(დავინაბვი) განაბვა შიშისაგან (იერემ. 8,9; ვეფხისტ. 363), устрашиться, испугаться.
დანავსვა(დავნასავ, დაინავსვის) მოხიბლვა, გრძნებით შეკრა, თალის კრა, обвараживать, заколдовывать.
დანაკის კუდი(ხე) ხე ფინიკისა (იოან. 12,13), финик.
დანაკლულება(დავანაკლულებ, დანაკლულდების) მცირედ-მცირედ გარდმოღება სავსის ჭურჭლისაგან, ხარჯვა, сбавлять, починать.
დანალეკინახე დალეკი.
დანალვა(დავნალავ) ნალების მიკრა ფეხსაცმელთა, ანუ ცხენთა ფეხებზედ, подковывать.
დანამასტაკითეთრი საკმელი, мастика, росной ладон белый.
დანანება(დავანანებ, დავინანებ) შენანება დანაშაულისა.
დანარჩუნება (დავანარჩუნებ) დაგდება, დატევება, оставлять. // (დავინარჩუნებ) მითჳსება, შენარჩუნება, присвоить.
დანარცხება(დავანარცხებ) დაცემა, წაქწევა ძლიერად (ვეფხისტ. 859).
დანატრება(დავნატრო, -რებ) ნეტარების შესხმა, ублажать. // ბაძით სურვილი, გვაჯიობა, завидовать, ревновать.
დანატრულება(დავნატრულდები) ფრიადი ნდომა და ვერ შოვნა რისამე, ნატრულად შექმნა.
დანაყვა(დავნაყავ) დაძეწკა, დაცეხვა, დაფქვა როდინით, толочь, истолочь.
დანაშაულიბრალი, შეცოდება, вина, преступление.
დანაძლევება(დავნაძლევდები, დავენაძლევები) შეცილება სანაძლეოს დადებით, биться в пары об заклад.
დანახეთქინაპრალი წიასავალად შეუძლებელი, დიდი ფლატე მომზღლეული (ლუკ. 16,26), пропасть.
დანგიწონა 3 კერატისა, ანუ 12 ქერის მარცლისა, ხოლო 20 დანგი 1/6 არს ერთი სატირი, ანუ ერთი დიდრაქმა (იხილენ ლექსნი ესე, გამოს. 30,13) цата; არამედ საზოგადოსა შინა ხმარებასა დანგი არს მისხლის მეექვსედი, ანუ ერთის ვეცხლის შაურიანის წონა, რამეთუ 6 შაური ძველი ტფილისის ვეცხლის ფული არს ერთი მისხალი. ესე იხილების ძველთა შინა თამასუქთა, სადაც ვითარება ვეცხლის ფულთა ესრეთ აღწერილ არს: ავიღე ამდენი თუმანი ქალაქის სირმა აბაზი ოთხ დანგიანი და სხ. (ნახე ლიტრასთან) [1/6 часть золожника].
დანდალიკიბეთ შუა სიგანეზედ გახიდული საფეხურნი ფიცარნი. [ступень веревочных лестниц].
დანდალუკიგჳნი, ანუ სენი თალთა სიყვითლისა (2 სჯული. 28,22), бледность.
დანდობა(დავანდობ) მძიმის რისამე დადგმა მაგარსა ქვეშე შესადგმელსა ზედა. // (დავინდობ) გატანა, შერჩენა ვისიმე ერთგულად, устоять в слове, пребыть кому верным. // (დავენდობი) ნდობა, მინდობა, იმედის დადება ვისმე ზედა, полагаться на кого.
დანდური(ბალ.) მსუქანა, კატაკანო, портулак.
დანებება(დავანებებ) დათმობა, ნებაზედ მიგდება, уступать, предоставлять. // (დავნებდები) სხვის ნებაზედ თავის მიცემა, поддаваться.
დანერბვა 
დანერგვა(დავნერგ, -გავ) დასხმა მცენარეთა მიწასა შინა (ფსალ. 1,3 და 79,9), насаждать. // დაშენება, დამკჳდრება კაცთა (ფსალ. 43,2; მატ. 15,13).
დანესტვადაბერვა, დაკრა ნესტთა, ბუკტაბლაკთა და მისთანათა (ზაქარ. 9,14), вострубить.
დანეშტებულიდანაშთენი, დანარჩენი, სხვა, შემდგომი (ეზეკ. 41,11), прочий, остальной.
დანეცვა(დავუნეცავ) პურის დამტურევა, ანუ დაგება (ისაი. 58,7), раздроблять.
დანთქმა(დავანთქამ, დავინთქმი) დაღუპვა (ფსალ. 54,9 და 68:2,15; მატ. 14,30), потоплять, утопать.
დანიადგანთიად, დილით ადრე (მარკ. 16,2), зело, заутра, весьма рано.
დანიშნვა(დავნიშნავ, დავინიშნები) აღნიშნვა, ნიშნის დადება, назначать, означать, -ся. // დაწინდვა, მადლის გარდახდა საქორწილოთათჳს, обручать, сговорить, сватать, -ся
დაობლება(დავობლდები) დედისა ან მამის მოკლება, ანუ ორთავე ერთად, осиротеть.
დაოდვა(დაოდავს) მოსავალთ წახდენა ცხარის მზისაგან ნაწვიმარზედ.
დაოკება(დავიოკებ) მიცემა მრავალთადმი საკმაოს საზრდელისა, продовольствовать.
დაოლვა{ნახე ოლვა}.
დაორსულება(დაორსულდების) მუცლადღება, გუნებანაქცევად შექმნა დედათა (ვეფხისტ. 31,8), обрюхатеть.
დაპატიმრება(დავაპატიმრებ) დატუსაღება, დასმა პატიმრად, брать под стражу, арестовывать.
დაპატიჟება(დავჰპატიჟებ) მიწვევა, приглашать, просить.
დაპებასამოსლისა დაპობა, დახევა, დაგლეჯა (მატ. 26,65), растерзать, раздирать.
დაპებულიდაგლეჯილი, დახეული (იგავ. 23,21), раздранный.
დაპირება(დავაპირებ) განზრახვა, მონდომება, მომზადება (ვეფხისტ. 617), решаться, предпринимать. // (დავჰპირდები) პირობის მიცემა (ვეფხისტ. 135), обещать, дать слово.
დაპობა(დავაპობ) დაჩეხა, დაჭრა შეშისა, рубить, колоть дрова.
დაპყრობა(დავიპყრობ) დაჭერა, [воздерживать].
დაჟარვადაზრობა, დაძრობა სიცივით.
დაჟეჟა(დავჟეჟ) დაბეგვა, გალახვა.
დაჟინება(დავიჟინებ) ახირება, ატეხა, упорствовать, упрямиться. // (დავუჟინებ) იძულება, понуждать, настаивать.
დაჟღლა(დავჟღლი, დაიჟღლების) მეტალლთ შედრეკა ადგილადგილ, ანუ დაბზარვა მარგალიტთა.
დარაბადუქანთ ასაფარები ფიცრები, გინა სხვა იმ სიზრქედ დახერხილი, дюймовая доска.
დარაზმულობარაზმი, დაწყობილება ლაშქართა (ვეფხისტ. 398), строй, колонна войска.
დარაკნ. 1031, 1136. {დარაკი - (სპარ.) ფარი, щит, დარაკიანი, ფაროსანი, ფარით ჭურვილი, вооруженный щитом - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონ}.
დარანინაპრალი კლდესა, ანუ მიწასა შინა.
დარაჯამცველი მიჩენილი დასაცველად (ვეფხისტ. 443, 572, 1104 და შემდგომი), караул, стража. ამისნი სახენი: გუშაგი ციხეთ დარაჯა, ანუ მეციხოვნენი, ებგური მაღლის ადგილიდამ მოდარაჯე, მსტოვარი, აეშაგი დამზვერავი მტერთა ადგილისა და ლაშქრისა (თურქთა ენით ჯაშუში), ტალა მოგზაურთა ღამის მოდარაჯე, დეტი დღისით შორიდამ მომზირალი, მილი ანუ მხმილავი მცველი პატრონის კართა, ანუ ხვასტაგთა თანა რამის მთეველი, კერკეტონი ღამით მოარულნი ბოროტთა კაცთა შესაპყრობად.
დარაჯაგი, დარიჯაგიუცხოთ სავანე, სადგური (ვეფხისტ. 1206).
დარბაზისასახლეთა შინა უდიდესი პალატი, ანუ სამეფოს გამომჩენების სახლი (ვეფხისტ. 140 და შემდგომი), зала, чертог, палата царская.
დარბაზ-ბატონისახელოა (ნახე კურატპალატი), камергер, или оберкамергер.
დარბაზობა(ვდარბაზობ) დარბაზს კრებულობა შესაქცევად, ანუ გამოსამჩვენებლად (ვეფხისტ. 1111), аудиенция, торжественный прием в зале.
დარბაისელი, დარბაზისერიდარბაზ-ბატონი, წარჩინებული, დარბაზს მქონებელი ადგილისა (ესთერ. 1,16), боярин, вельможа, придворный господин.
დარბევა(დავარბევ) ნახე რბევა, грабить или штрафовать.
დარგვა(დავრგავ) დასხმა, დანერგვა მცენარეთა, насаждать.
დარგითჳთოეული გვერდი ოთხკუთხისა განფენილებისა, ვენახისა, სახნავისა და მისთანათა. დარგი ზევითი, ქვეითი, აქათი და იქითი; бок, сторона, фланг. // ნაწილი სწავლათა (ვეფხისტ. 19), შაირობა პირველადვე სიბრძნისაა ერთი დარგი, часть, отделение. დარგსა თანა ითქმის მალი სახლთა და სართულთა თჳთოკერძო შესახედავი, ვითარ ზედათი მალი, აქეთი და იქითი, фасад, наружность. მხარე არს კერძო აღმოსავლეთისა, დასავლეთისა და მისთანანი, ვითარ მთისა, ზღჳსა და სხ., сторона, ხოლო ცალგნითი განჰყოფს ორად აქათსა და იქითსა, половина.
დარდინაღველი, ზრუნვა, საურავი, საფიქრებელი, მწუხარება (ვეფხისტ. 83).
დარება(ვადარებ, ვედრები) შედარება, (ნახე დარი), (ვეფხისტ. 81), сравнивать, -ся.
დარეგვა(დავრეგავ) მაღლიდამ ჩამოწოლილისა, ანუ ჩამოქცეულისგან დალეწა და შემუსრვა, რაჲცა ქვეშე დახდების, ვითარ სეტყჳსაგან, დაქცეულის კედლისგან და მისთანათა.
დარეკა(დავრეკ, -კავ) ზართა ენის ცემით ხმის ამოღებინება, звонить. // კარის დარახუნება (ვეფხისტ. 1189), стучать, постучать, -ся. // ხეთაგან ხილის ჩამოყრევინება, сбивать фрукты с деревьев.
დარეტიანება(დავარეტიანებ) გარეტიანება დაკრითა.
დარეცა(დავრეც, დავირეც) დაფენა, დაგება постилать.
დართვა(დავრთავ, დავურთავ) დამატება, შეძინება (ისაი. 26,15; ვეფხისტ. 506), присовокуплять, приложить. // დაფარვა (ფსალ. 103,3) покрывать.
დართვა(დავართავ) ნახე დასთვა.
დარიკეთილი ტაროსი (ვეფხისტ. 1027), ведро, погода, ხოლო ცუდსა ტაროსსა ეწოდების ავდარი.
დარიანიმზიანი, უწვიმარი, უღრუბლო ტაროსი.
დარიშედარებული, ტოლი ან ცალი, იმისი დარია, იმას უდრის (ვეფხისტ. 81, 333, 945), равный, или он ему пара, ровесник, или оно достойны друг друга, ხოლო მდარე ნაკლები, მდაბალი მასზედ, пониже, или уступает.
დარიგება(დავარიგებ) სწავლება, მცნება, მოძღრება, наставлять. // (დავარიგებ, დავირიგებ) გაცემა, მიცემამრავალთადმი, раздавать.
დარიდება(დავარიდებ, დავერიდები) მოშორება, განრიდება საშიშრისა რისგანმე, ანუ სნებისაგან და სხ, (ვეფხისტ. 115, 206, 899), удалять, беречь, -ся, избегать.
დარილი(ვუდარილებ) ტურნება, მზერა თუ ჟამისძიება, подсматривать, искать случая.
დარისხება(დავარისხებ) დაკრულვა, შეჩვენება.
დარიშხანამარგიმუშკი, მაკდინებელი საწამლავი, арсеник, мышьяк.
დარიჩინიკინამო, корица.
დარიჯაგიყალიბი, კალაპოტი, форма, калибер.
დარკვევა(დავარკვევ) გამორჩევა ხორბლისა და სხათა მარცვალთა ნაგჳსაგან და ჩენჩოსა ტაბაკზედ ბერტყითა, очищать, перебирать.
დაროშვადაღერღა ცერცვისა.
დარუპილპილი 
დარქმა(დავარქვამ) დახურვა სარქველისა ან პირქვე დადგმა, накрывать крышу, или наставлять вверх дном. // რქენა, რქენით განდევნა (ფსალ. 43,5), избодать.
დარქმევა(დავარქმევ) სახელის მიცემა, წოდება, нарицать, наименовать. назвать.
დარღვევა(დავარღვევ) გარღვევა, распороть. // დაქცევა, დაშლა, მოშლა (ფსალ. 10,3 და 88,40; მატ. 24,2 და 26,61), разрушать, разорять, -ся.
დარჩევა(დავარჩევ) უკეთესთ გამოკრება, выбирать, отбирать, перебирать.
დარჩენა(დავარჩენ, დავრჩები) დაშთენა, გადარჩენა, მონარჩუნება (ვეფხისტ. 566, 579, 1299), оставлять, оставаться, уцелеть. // გამოზრდა, შენახვა, содержать, довольствовать.
დარჩილვასპილენძით რკინის დაკავშირება.
დარჩობა(დავარჩობ), დავირჩობი) მოშთობა სულის შეგუბებით, ანუ წყალსა შინა, удавлять, или утоплять.
დარჩომა(დავრჩები) არს ვნებითი ზმნა (ნახე დარჩენა, დავარჩენ).
დარწმუნება(დავარწმუნებ, დავირწმუნებ, დავერწმუნები) დაჯერებინება, დაჯერება, уверять, -ся.
დარწყმა მახისა(დავარწყამ) დადგმა (ფსალ. 63,5), скрывать, поставлять сети.
დასაბამითავი, დაწყება, დასაწყისი (დაბად. 1,1; მარკ. 1,1; ფსალ. 110,10), начало (კალად ფსალ. 77,51), начаток. // დასაბამი სოფლისა, დაარსება, გაჩენა მისი (მატ. 13,35 და 24,21, კალად 25,34), начало, сложение мира.
დასავალიმზის დასაბუდი, სადაცა დახდების, დაიმალვის (ფსალ. 49,1 და 106,3), запад, закат солнца.
დასავლეთიმზის დასავალის კერძოდ მდებარე ხმელეთი ანუ მხარე (შავთ. 3), запад, западная часть света.
დასაზრვა(დავსაზრავ) მოსაზრვა, ჰაზრით აღრიცხვა, ანუ განზომა, соображать, предначертать. ს. ვარაუდ(?).
დასაკლისინახე დაკლება.
დასასრულუკანასკნელ, ბოლოს დროს (იგავ. 23,32), последи, наконец, напоследок.
დასასრულიბოლო. დაბოლოვება, ბოლოს, მოღება (ფსალ. 144,3; იერემ. 18,19), конец, окончание.
დასაფარებიკატავასია საგალობელთა, ბოლოს სათქმელი მუხლი. // სახურავი, покрывало.
დასაფლავება(დავასაფლავებ) დამარხვა, დადება საფლავში, погребать, похоронить.
დასაღონებელი, დასაღონარიძნელად მისახდომი, უღონოებად მომყვანი, недоумевательный.
დასაძრახისათაკილო, საძრახავი, предосудительный.
დასაწყისიდასაბამი, ადგილი ან ჟამი სადიდგანცა დაიწყება რამე, начало.
დასახვა(დავსახავ) გამოსახვა, ანუ სახით მიმსგავსება (ვეფხისტ. 647), изображать, или уподоблять.
დასაჯდომელიადგილი დაჯდომისა,დასასხდომი (ფსალ. 1,1), седалище.
დასერვა(დავსერავ) დაჭრა, დაკოდვა, надрезывать, изрезывать.
დასველება(დავასველებ) დალტობა ნოტიოთი რითმე (ისაი. 34,3), намачивать, намокнуть, измочить.
დასვენება(დავასვენებ) პატივით დადება, ანუ დადგმა სადმე (ითქმის ხატთათჳს, მიცვალებულთა და სხ.). // (დავისვენებ) შესვენება, მოსვენება მცირეს ჟამს, отдохнуть.
დასთვა(დავასთავ) დართვა, ტარის ბრუნებით კეთება მკედთა, прясть.
დასიგუნდი, წესი ანუ ხარისხი ანგელოსთა, რომელნიცა არიან ცხრანი (ვეფხისტ. 162): 1. საყდარნი, 2. ხელმწიფებანი, 3. ძალნი, 4. მთავრობანი, 5. უფლებანი, 6. ხერუვიმნი, 7. სერაჶიმნი, მთავარანგელოსნი და 9. ანგელოსნი, чин ангелов. // გუნდი მხედრობათა, ანუ კრებული (მატ. 27,55; ვეფხისტ. 474, 545; შავთ. 46), кустодия, отряд (რიცხ. 26,5), сонм.
დასივება(დასივდების) დაშუპება, დაჯირჯვება, ამობერვა რომელთამე ადგილთა სხეულისათა სისხლის მოდგომისგან, ანუ სინედლის მანკისგან, пухнуть, распухнуть.
დასკნა(დავასკნი) სიტყჳსა ან საქმის დამტკიცება შეუშლელად (ვეფხისტ. 70, 310, 505), решить, положить сентенцию.
დასლვა(დავალს) მზის ჩასლვა, დახდომა (მარკ. 1,32), заходить, закатиться (солнцу).
დასმა(დავსვამ) დაჯდინება (მრავალთათჳს ითქმის დასხმა, ფსალ. 112,9), посажать. // დაწერა, ვითარ დასმა ასოსი, დასხმა ასოთა, ставить, поставлять. // დასმა მეფედ, ხელმწიფედ, მიღება, აღსარება მეფედ (ვეფხისტ. 36, 46), поставлять, признавать царем и пр.
დასმენა(დავასმენ) დაბეზღება, შესმენა, оговоривать, делать на кого донос.
დასნატულინატით მოკრული, მოფენილი, მორთული, обитый сафьяном.
დასოსიხშო მაღნარისა, ფიჩხნარისა და მისთანათა (ისაი. 9,18), чаща дубровна.
დასობადას-დასად დგომა, ჩარიგება.
დასობა(დავასობ) დარჭობა ლახრისა, ისრისა და მისთანათა (ვეფხისტ. 4), вонзать, воткнуть.
დასოველებანახე დასველება.
დასრულება(დავასრულებ) გათავება (მატ. 7,28 და 10,23, კალად 19,1), скончать, оканчивать, кончить.
დასტა24 ფურცელი ქაღალდისა ერთად დაწყობილი, десть бумаги, τεστές. // გუნდი, დასი მხედრობისა, взвод или отряд войска.
დასტამალიმჩვარი გასაწმენდი ჭურჭელთა, ანუ პირდასაცმელი კოკათა და მისთანათა, тряпка, тряпица.
დასტამბო(ბალ.) პუმპულა, პატარა ნესვი. თ. შამამ [არაბ.].
დასტანაგიქალთ სამკლავე (ისაი. 3,20), запястие, браслеты (მელავანდი ნახე).
დასტაქარინახე დოსტაქარი (ვეფხისტ. 519).
დასტურიუსაცილო, უიჭველი, (ვეფხისტ. 129, 457, 582), решительный, точный. დასტურად მართლად (მუნვე, 128), подлинно. // ნების დართვა, позволение.
დასუნთქვა(დასუნთქავს) გესლიანთა მძრომთაგან ზედ გარდავლით დაცოფვა, დაშხამვა, ცხოველთა ტანისა, ანუ ხილთა და მდელოთა ზედა დატევება შხამისა, რომელთაცა ჭამა სავნებელ იქმნების.
დასუსტება(დავასუსტებ, დავსუსტდები) მოუძლურება, привесть в слабость (დან. 8,27), изнемогать.
დასუსხვა(დავსუსხავ) ჯინჭრის ეკლიანთა ფურცელთა შეხებით დაწვა ტანისა, ანუ ყინვისა და სიცივისგან წახდენა მოსავალთა.
[დასქდომა] 
დასწავლა(დავასწავლი, დავისწავლი) სწავლის მიცემა, ან მიღება, დაჩვევა, научать, -ся.
დასწრება(დავესწრები) დახვედრა, შეხდომა სხვასთან, случиться, присутствовать.
დასწრობა(დავასწრობ) თჳსსა დროსა, ანუ უწინარეს სხჳსა შესრულება, успевать, или предупреждать.
დასხვეპა(დავსხვეპ, -პავ) მხალთაგან დამპალთ ფურცელთ დაგლეჯა, გარჩევა, გაფურჩნვა, щипать, общипывать.
დასხდომა(დავსხდებით) მრავალთ დაჯდომა (ფსალ. 131,12 და 136,1), сесть, садиться.
დასხლეტა(დავსხლეტ, დასხლტება) უეცრად გავარდნა, გაგდება (ვეფხისტ. 1394), выронить, выскочить.
დასხმა(დავასხამ) გადმოღება ნოტიოთა სასმისსა ზედა, ანუ წნიანთა ჭურჭელსა ზედა და სხ. (3. მეფ. 18,34; მატ. 26,7; ლუკ. 10,34), возливать, наливать.
დასხმა(დავასხამ) დანერგვა ხეხილთა და სხვათა მცენარეთა (დაბად. 2,8; მატ. 21,23 და 1 კორ. 3,6), насаждать растения.
დასხმა ხელთა(ხელს დავასხამ) კურთხევა თავზედ ხელის დადებით, სამღდელოს ხარისხის შემოსვა (1 ტიმოთ. 5,22; საქმ. 6,6), возлагать руки, рукополагать. // დაჭერა, დაპატიმრება (მატ. 26,50; საქმ. 5,18), возлагать, налагать руки, арестовать.
დასხმა(დავსხამ) დაჯდინება მრავალთა (ლუკ. 9,14 და შემდგომი), сажать, рассаживать.
დასხმა(დავსხამ) დაწყობა მრავალთა ნივთთა რიგზედ, ანუ სათამაშოთა ჭადრაკის პაიკთა და მისთანათა (მარკ. 11,7; ფსალ. 103,4), класть, полагать, ставить, поставлять. // შემოკრება, განკარგვა (საქმ. 1,7; ფსალ. 12,2 და 55,8, კალად 73,4), ставить, располагать.
დასხმა(დავესხმი) მტრისაგან უცებად მიხდომა, ზედადასხმა (ფსალ. 61,3), нападать, налетать.
დასხმა(დაისხამს, დაისხა) მოსხმა, გამოღება ხილთა მცენარეთაგან (ერთისთჳს ითქმის მობმა), приносить плоды.
დასჯა(დავსჯი, დავისჯები) გამტყუნება, ბრალეულად გამოჩენა (მატ. 12:7,34,41 და შემდგომი), осуждать. // გარდახდევინება, განპატიჟება (ვეფხისტ. 406), карать, наказывать.
[დატანება] 
დატაცება(დავიტაცებ) ტაცება მრავალთაგან, расхищать, расхватать.
დატევება(დავუტევაბ) დაგდება, დაშვება, ხელის აღება, თავის დანებება, განშორება (მატ. 4:11,13,20 და შემდგომი), оставлять.
დატევნა(დავიტევ, დავეტევი) საკმაოს ადგილის მიღება, ანუ ქონება (მატ. 19,11), вмещать, -ся.
დატეხადატეხილქმნა, დამხობა, დაცემა, поражение. // ვალის დატეხა ვალში ჩავარდნა, რომ ვერ გარდიხადოს, обанкротеть.
დატირება(დავიტირებ) ტირილით მოთქმა (ვეფხისტ. 303, 814), оплакивать.
დატიტულიუზომოდ დამლაშებული, გარდამეტებით დამარილული (ნახე ტიტი), пересоленный чересчур.
დატკბობა(დავატკბობ, დავსტკბები) სიამოვნის მიცემა, მიღება, услаждать, наслаждаться. // მიალერსება, სიამოვნით მიღება (ვეფხისტ. 531), обласкать.
[დატკეცა] 
დატკეპნა(დავსტკეპნი) ფეხით გაზერგნა, გასწორება (ეზეკ. 32,13; ვეფხისტ. 643, 1377), наступать, топтать.
დატუქსვა(დავსტუკსავ) შერისხვა, пожурить, пощунять, побранить.
დატჳფრვა(დავსტჳფრავ) დაბეჭდვა, ბეჭდის დასმა, დაჩნევა, запечатлевать.
დაუგვიანებელად 
დაუდგრომელი, დაუდეგარიუპირო, გაუტანელი, შეურჩომელი, непостоянный.
დაუდევნელი 
დაუდევნელობა 
დაუნდობელიმუხთალი, გაუტანელი, არ დამნდობი, ненадежный, изменчивый.
დაუპატიჟებელი 
დაურვება(დავუურვებ) ზღევა, გარდახდა, შეჯერიება (ვეფხისტ. 754), доправить, удовлетворить (ხშირად ხმარებულია ვახტანგ მეფის სამართლის წიგნში). // (დავიურვებ) გარიგება, რიგის მიცემა (ვეფხისტ. 458, 629), распорядить, устроить порядок. // სამურველით დაფხანა ცხენთა სხათა ხვასტაგთა.
დაუსაბამო 
დაუშრეტელიუშრეტი, გაუქრობელი, неугасимый.
[დაუცადებელინახე გამჭრიახი].
დაუცხრომელიმოულევნელი, непрестанный, беспрерывный.
დაუჯდომელისავედრებელი შესხმა ყოვლად წმიდისა ღვთის მშობელისა, რომელიცა წარიკითხების ცისკრად მეხუთესა შაბათსა დიდმარხჳსასა, акафист, неседален.
დაფანტვა(დავჰფანტავ, დავიფანტები) განბნევა, გაფანტვა (ვეფხისტ. 579).
დაფარგლვა(ვახტანგის სამრთალი, VII, 103).
დაფარება(დავაფარებ) დახურვა, покрывать, накрывать.
დაფარვა(დავჰფარავ, დავიფარავ) შენახვა საფარველსა ქვეშე (ფსალ. 16,8 და 26,5; ვეფხისტ. 2), покрывать, сохранять. // დამალვა, მიფანიერება (ფსალ. 37,9 და 39,10; მატ. 11,25), утаивать, скрывать, -ся.
დაფარნაპერექლი, სიწმინდეთ დასაფარებელი, воздух, воздух св. сосудов.
დაფახვა(დავჰფახვავ) დახუჭვა თალთა (ვეფხისტ. 293), зажмуриться, смыкать глаза.
დაფდაფიდოლი (ნახე დაფი, დაბდაბი), барабан.
დაფეთება(დაეფათების) ძილში მოჩვენება საოცრისა რისმე, ან ცხადივ შეშფოთება ამგვარისგან (ვეფხისტ. 286).
დაფეთიანება(დავაფეთიანებ) მძინარის შეშინება საზარელითა რითმე ხმითა და ანაზდად გაღვიძება.
დაფენა(დავჰფენ, დავუფენ) გაშლა, დაგება რისამე ფერხთა ქვეშე (მატ. 21,8 და შემდგომი), постилать.
დაფერადება, დაფერვა(დავაფერადებ, დავჰფერავ) ჩაფერადება, ან დაფარვა ფერადითა, покрывать краскою, раскрашивать.
დაფიენაბი, ერთს მხარეს ეტრატგადაკრული დაირა, бубны, ხოლო დაფდაფი, დაბდაბი, დოლი ორსავე მხარეს გადაკრული, барабан.
დაფიონაცათ ელვარება ფერად-ფერადად ღრუბელთა შორის მზის ამოსლჳს წინ, ანუ დასლვაზედ (ნახე დილა), аврора, заря утренняя или вечерняя.
დაფლვა(დავჰფლავ, დავეფლვი) დასაფლავება, დამარხვა მკდართა (მატ. 8,21 და შემდგომი 14,2; საქმ. 2,29), погребать, похоронить. // ჩაფლვა, მიწაში დამალვა (მატ. 25,18), зарывать, закопать в землю.
დაფნი(ხე) რაფინდი, дафна, лавровое дерево, δάφνη.
დაფრეწა(დავჰფრეწ) წრილად დახევა (ვეფხისტ. 645).
დაფუკვა(დავჰფუკავ) ჰაერის გამოშვება გაბერილის ტიკისგან და მისთანათა.
დაფუშვა(დავჰფუშავ, დაიფუშვის) დაშლა, დამტრევა, დაქცევა, დარღვევა (ნაუმ. 1,6; ვეფხისტ. 571), разрушать, распускать.
დაფუძნება(დავაფუძნებ, დავეფუძნები) დადება საფუძლისა, ჩადგმა საძირკლისა, ანუ მტკიცედ დადგინება რისამე (ფსალ. 8,3 და 23,2, კალად 47,9), основывать.
დაფქ(დავჰფქვავ) (ნახე ფქვა), молоть, намолоть.
დაფხაჭნვა(დავფხაჭნი, -ნავ) მრავალს ადგილს დაფხაჭნვა, დაკაწრვა, исцара[па]ть.
დაფხრა(დავჰფხრი) დაკაფა ძირითურთ (ზაქარ. 11,2), посекать.
დაქანცვა(დავჰქანცავ, დავიქანცები) მეტად დაღალვა, измучать, -ся, устать.
დაქენჯნა(დავჰქენჯნი) ტანჯვა, წვალება (2 კორ. 12,7), мучить.
დაქვეითება(დავაქვეითებ, დავჰქვევითდები) ცხენიდამ გარდახდუნება, спешить, ანუ ჩამოსლვა და ფეხით სიარული, спешиться, слезать с лошади.
დაქირავება(დავიქირავებ, დავჰქირავდები) ქირით დაჭერა, დადგომა მოჯამაგირედ, нанимать, -ся.
დაქოლვა(დავჰქოლავ) ქჳსა დაკრება, ჩაქოლვა (ვეფხისტ. 1280), побить каменьем.
დაქორწილება(დავაქორწილებ, დავჰქორწილდები) შერთვა მეუღლისა, браком сочетать, -ся.
დაქოქლვა(დავჰქოქლავ) აქოქლვა.
დაქსაქსვა(დავქსაქსავ, დავიქსაქსები) დახლათვა, დახვანჯვა, запутывать, спутывать, -ся. // საქმიდამ მოშლა, არევა ვისიმე, расстраивать, -ся.
დაქცევა(დავაქცევ, დავიქცევი) დარღვევა, მოშლა (მატ. 21,12; ამოს. 4,11), испровергать, разломать, разорять, -ся. // დაღრა, გარდაქცევა, выливать, проливать.
დაღათუ, დაღაცათუ, დაღათუმცაკავშირი მიშვებითი (მატ. 26:33,35), хотя, хотя бы.
დაღალვა(დავღალავ, დავიღალები) დაშრომა, დაქანცვა სიარულით ან მუშაობით, утомлять, -ся, уставать.
დაღება(დავიღებ) ქვედახრა, დაწევა, опускать, пустить вниз. // დაღება გულისა, ანუ სულისა მობრუნება, დამშვიდება (ვეფხისტ. 804, 912).
დაღებვა(დავღებავ) შეღება მრავალთა, красить, окрашивать.
დაღერღვა(დავღერღ, -ღავ) კბილით დამტრევა ძვალთა და მისთანათა. // წისქვილზედ ან ხელსაფქვავზედ მსხვილად დაფქვა ან გამორჩევა მარცვალთა ჩენჩოდამ.
დაღეჭა(დავღეჭ, -ჭავ) კბილით დაცოხნა საჭმელთა, жевать, разжевать.
დაღვა(ვსდაღავ) ნახე დადაღვა (ჩახრუხა. 94).
დაღინიშანი დასმული სავაჭროთა ზედა, ანუ ხვასტაგთა გასარჩევად (ვეფხისტ. 581), клеймо, тавро. თ. დაღ [სპ.]. // იარაღი რკინისა, რომელსაც გაახურვებენ და დასდაღვენ ხვასტაგთა.
დაღმართი და ჩაღმართიზეიდამ ჩასაქანებელი გზა, ხოლო ქვეიდამ მიმავალთაგან ითქმის აღმართი და შეღმართი (ნახე მთა), покатость.
დაღმეჭა(დავიღმეჭ, დავიღმიჭები) დაღრეჯა, შეჭმუხნვა პირისსახისა, [морщить лицо].
დაღონება(დავაღონებ, დავღონდები) მწუხარებით დაფიქრება (ვეფხისტ. 251) опечалить, удручать, -ся, задуматься. // მიუხდომელობა, ვერ მოგარება საქმისა, приводить в недоумение, недоумевать.
დაღონებულიდაფიქრებული, опечаленный, удрученный, задумчивый.
დაღრეკილიდახუთვილი, დაგრეხილი სენითა (მატ. 15,31), бедный, увечный.
დაღრეჯა(დავიღრეჯ, დავიღრიჯები) დაღმეჭა, დაჭკნობა პირისსახისა (ვეფხისტ. 57, 61, 101 და შემდგომი), морщиться, нахмуриться.
დაღრომილიდაღონებული, ანუ დაღრეჯილი, задумавшийся.
დაღრძობა(დავაღრძობ, დაიღრძობის) ბედითად ან შიმშილით ჩაკდომა, წაღრძობა, околеть.
დაღრჭენა(დავიღრჭენ) ღრჭენა, ღრაჭუნი კბილთა (ფსალ. 36,12), скрежетать, поскрежетать зубами.
დაღუდუდება(დაღუდუდდების) მწერთ ნაკბენისგან ტანის დაწითლება ადგილ-ადგილ და ამოჯდომა (ნახე ღუდუდი).
დაღუპვა(დავღუპავ, დავიღუპები) დანთქმა, ჩაძირვა წყალში, утопить, -ся, утонуть, погибнуть.
დაღრა(დავღრი, დაიღრების) დათხევა, დაქცევა ნოტიოთა (ვეფხისტ. 909), выливать, проливать.
დაყენებადავუყენ თვალებს.
დაყვავება(დავუყვავებ) დაამება, დამშვიდება ტკბილის საუბრით, приласкать.
დაყვავილება(დაიყვავილებს) დაცვივნა ყვავილისა მცენარეთაგან, отцветать.
დაყვენვა(დავიყვენ) მოპარსვა, მოკრეჭა, აკვეცა თმათა (საქმ. 21,24), стричь, остригать.
დაყივლება 
დაყმედნა{დაყმედა - მომშევა, დამშევა - საბას ლექსიკონი}
დაყოფა(დავჰყოფ) დადგრომა სადმე, მოცდა ან დაგვიანება, пробыть, промедлить.
დაყოფა პირისა(პირს დავუყოფ) გამტყუნება კაცთა, დადუმება, დაჩუმება (ფსალ. 62,11 და 106,42; ტიტ. 1,11), заграждать уста. // მხეცთ პირის შეყრა (ებრაელ. 11,33), заграждать уста, челюсти.
დაყუდება 
დაშავება(დავაშავებ) გაშავება, შავად შექმნა (მატ. 5,36), чернить, сделать черным. // შეცთომა, შეცოდება (ნახე დამნაშავე, ვეფხისტ. 741), провинить, -ся. // (დავაშავებ, დავშავდები) გვამის ასოს მოკლება, изувечить, -ся.
დაშავებულიშავად შექმნილი (ბარუქ. 6,20), очернелый. // მოკლებული რომელისამე ასოსაგან, увечный, изувеченный, калека. თ. ხეიბარ.
დაშაშრვა(დავშაშრავ) შაშრით დასერვა, ანუ ფეხშიშველა სიარულით დაკაწრვა ფერხთა.
დაშენება(დავაშენებ, დავეშენები) დასახლება, დამკჳდრება (ფსალ. 14,1; მატ. 2,23), населять, поселять, -ся, водворять.
დაშვება(დავუშვებ, დავეშვები) დაღმა შთამოტევება, ან დადება, опускать, -ся.
დაშვენება(დავაშვენებ, დაშვენდების) შნოს მიცემა, ან მიღება, украшать, -ся (ვეფხისტ. 65, 1230), пристает.
დაშთენა(დავაშთენ) დატევება, დაგდება, დანარჩუნება, оставлять.
დაშთომა(დავშთები) იგივე თჳთვნებითად (მატ. 24,2; მარკ. 12,19; ისაი. 11,11), оставаться.
დაშინება(დავაშინებ, დავშინდები) შიშის მიცემა (ვეფხისტ. 1584), настращать.
დაშინჯვანახე დასინჯვა.
დაშლა(დავშლი, დაიშლების) დაფუშვა, დარღვევა, დაქცევა (ვეფხისტ. 526), разрушать, расстраивать. //(დავუშლი, დავაშლევინებ) არ მიცემა რჩევისა, ან ნებისა, არ მიშვება (ვეფხისტ. 504 და შემდგომი), запрещать, не дозволять, останавливать. // (დავიშლი) დატევება საქმისა, перестать, отставать, раздумать.
დაშნამოკლე ხმალი. // დანასავით გათლილი ძალი ქსელთ საბეჭავად და სხ.
დაშოშმანება(დავაშოშმანებ) გაანჩხლებულისა ან შეწუხებულის დამშვიდება, успокоить, угомонить, -ся.
დაშრეტა(დავშრეტ, დაშრტების) დავსება, გაქრობა ანთებულის სანთლისა, ანუ ცეცხლისა (მატ. 12,20; ებრაელ. 11,34), гасить, угашать (მატ. 25,8; მარკ. 9,46 და შემდგომი), гаснуть, угасать.
დაშრობა(დავაშრობ, დაშრების) გახმობა გუბეთა, ტბათა და მისთანათა (ვეფხისტ. 1238), осушивать, -ся.
დაშრომება(დავაშრომებ) გარჯა, დაღალვა (ლუკ. 8,49), трудить, утруждать, утомлять.
დაშრომვა(დავშრები) იგივე ვნებითად (ფსალ. 6,6; ლუკ. 5,5), трудиться, измучиться, утомиться.
დაშტანიწიდოვნება დედაკაცთა (გოდებ. იერემ. 1,17), кровотечение (ეზეკ. 18,6), месячное.
დაშუპება(დაშუპდების) დასივება, დაჯირჯვება, აშუპება, опухнуть.
დაშურება(დავაშურებ, დავეშურები) აჩქარება, торопить, -ся.
დაშხამვა(დაშხამავს) დასუნთქვა, გაშხამიანება, შხამის დასხმა, отравлять.
დაჩაგრვა(დავსჩაგრავ, დავიჩაგრები) დაჯაბნვა, დაშინება, обижать, притеснять. // მცენარეთა სიხშოსაგან ერთი მეორის შეშთობა, заглушать (относит. к растен.).
დაჩემება(დავიჩემებ) მითჳსება, რაჲცა არ ეკუთნვოდეს, присваивать чужое.
დაჩვევა(დავაჩვევ) სწავლება, დაგერშვა, поваживать, приучать; (დავეჩვევი) შეჩვევა, გავარჯისება, привыкать.
დაჩი{დაჩი, დაჩი! - (შორისდებული) ату, ату. - დავით ჩიბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
დაჩინჩება(დავეჩინჩები) სავაჭროთა ფასის დაკლებაზედ შელაპარაკება, торговаться, цыганиться.
დაჩნევა(დავაჩნევ, დაეჩნევის) ნიშნის დასმა, сделать знак, примету.
დაჩოქება(დავაჩოქებ) მუხლმოდრეკით დადგინება, становить на колена; (დავიჩოქებ) დადგომა მუხლთა ზედა, стать на колени.
დაჩრდილება(დავაჩრდილებ, დავიჩრდილებ) ჩრდილის მოფენა (ვეფხისტ. 703).
დაჩრიხული(მფრ.) დასაფრენად მოზდილი მართვე მფრინველთა.
დაჩჩვილება(დასჩჩვიან) დარბილება, განედლება (მარკ. 13,28), размягчаться.
დაჩხლეტა(დავსჩხლეტ) ადგილ-ადგილ დახრეტა სადგისით, ან დანის წვერით (2 სჯული. 1,44), уязвлять, прокалывать.
დაცადება(დავაცადებ) დაშლა, დაყენება (საქმ. 21,32), переставать.
დაცალიერება(დავაცალიერებ) დაცლა, მოცლა.
დაცდა(დავიცდი) დახანება, მოლოდება, მოცდა, подождать, погодить, повременить.
დაცდა(დავსცდი) ავად ანუ კარგად შენიშნვა რომლისამე შემთხვევისა საბედნიეროდ ან საუბედუროდ (ზმნა ნახე). // (დასცდის, დასცადა) დახამშვა, ცუდის ან შეუჩვეველის ჰაერისგან ავად გახდომა ახლად მისულისა.
დაცდენა(დავაცდენ, დასცდების) საგანში ნასროლის ვერ მიხვედრება.
დაცემა(დავსცემ) წაქცევა (ფსალ. 3,7; მატ. 26,31), поражать, низлагать, повалить, (დავეცემი) იგივე თჳთვნებითად (ფსალ. 19,8 და 81,7), падать, упадать.
დაცემული ადგილიჩავარდნილი, დაბალი, низменное место.
დაცეხვა(დავსცეხ) დაღერღა, დაძეწკა.
დაცილება(დავაცილებ, დასცილდების) დაცდენა, აცილება; (დავეცილები) შეცილება (ვეფხისტ. 199).
დაცლა(დავაცლი) ჟამის მიცემა, დაცადება, дать время, срок, повременить. // (დავსცლი) დაცარიელება, გამოცლა, опрастывать, опоражнивать.
დაცმა(დავუცვამ) ჭურჭელთა და მისთანათა პირის დახურვა საცობით, затыкать.
დაცვივნა(დასცვივა) ჩამოვარდნა მრავალთა (ფსალ. 1,3), отпадать, ниспадать.
დაცოფვა(დასცოფავს) გარდადება ცოფისა კბენითა ცოფიანთა მხეცთაგან.
დაცოხნა(დავსცოხნი) დაღეჭა (ვეფხისტ. 913).
დაც(დავიცავ, დავსცავ) ფრთხილად შენახვა, დაფარვა (ფსალ. 18,11 და 36:28,34), сохранять. // დაზვერვა, დათვალიერება (ვეფხისტ. 72), наблюдать, осматривать.
დაცქერა, დაცქერება(დავსცქერი, დავაცქერდები) თვალის დასტერება, наглядываться, всматриваться.
დაცქნაფება(დავეცქნაფები) განაბვა ადგილზედ.
დაცხიკვება(დავაცხიკვებ) ცხვირის დაცემა, чихать.
დაცხომა(დაცხების, დაცხა, დამცხა) მზის სიცხის მოსლვა, ან გრძნობა სიცხისა (მატ. 13,6), становится жарко, чувствовать жар.
დაცხრობა(დავაცხრობ) დაყენება, დამშვიდება, დაშოშმანება (საქმ. 19,35), утешать, унимать.
დაცხრომა(დავსცხრები) დასრულება, დაწყნარება (საქმ. 13,10 და 20,1; კოლას. 1,9; ფსალ. 36,8), утихать, перестать.
დაძაბუნება(დავიძაბუნებ) დაჯაბნა, დაჩაგრა, მორევნა, притеснять, превозмогать, брать верх. // (დავძაბუნდები) შეშინება (ვეფხისტ. 593, 730, 823), оробеть, струсить, потерять дух. // დაძველება, მოშლა, обветшать, прийти в ветхость.
დაძალვა(დავსძალავ) მორევნა, დაჩაგრვა, დაძაბუნება, одолевать, брать верх.
დაძეწკა(დავსძეწკ) დაცეხვა, დაბეგვა, დანაყვა, истолочь. // (დავძეწკ) დაგლა, მოქლეშა, ტკენა რისამე მოჭირებით, придавить, прижать.
დაძინება(დავაძინებ) ძილის მიცემა, ძილში შეყვანა (დაბად. 2,21), усыплять. (დავიძინებ) მოსვენება, ძილში შესლვა ფსალ. 3,5 და 4,8), уснуть, заснуть, засыпать. // დაძინება, მიძინება, შესვენება, успение.
დაძინება(დავსძინებ) დამატება, დართვა, შეძინება, прибавлять.
დაძლევა(დავსძლევ) დაძალვა, დაჭარბება, пересиливать.
დაძმარება(დავაძმარებ, დაძმარდების) ძმრად შექმნა, окисать, сделать, -ся уксусом.
დაძმარებულიმდაბიურად დაღონებული.
დაძრობა(დავაძრობ) დაგლეჯა, ამოგლეჯა, вынимать, вытаскивать. // (დასძრავს) ნახე დაზრობა.
დაძრომა(დაძრება) ძრომით სიარული, ღოღვა, ползать.
დაწალიკებამწკრივად წასლა, идти гусем.
დაწამება(დავსწამებ) დაბრალება, ბრალის დადება, обвинять, оговаривать.
დაწაფება(დავეწაფები) ხარბად გაგრძელება სმისა წყურვილისგან, пить с жадностью.
დაწება(დავაწებ) შეხება რისამე დასალტობად, ან პურის ამოვლება მარილში (ლუკ. 16,24; იოან. 13,26), обмакивать, омочать.
დაწებება(დავაწებებ) წებოთი მიკრა, დაკერება, наклеивать, склеивать.
დაწევნა(დავეწევი) მოწდომა გაქცეულისა და დაჭერა (ფსალ. 7,5), постигать, настигать, обогнать.
დაწერა(დავსწერ, დავიწერები) მელნით და კალმით გამოხატვა ჰაზრისა (ლუკ. 1,63; იოან. 19,19 და შემდგომი; ფსალ. 68,28), написать, -ся.
დაწერა ჯვრისანახე ჯვრის წერა.
დაწესება(დავაწესებ, დაეწესების) დადება წესისა, რიგისა, განწესება, учреждать, постановлять.
დაწვა(დავსწვავ, დაიწვის) ცეცხლით აღსპობა, განუქმება (მატ. 3,12; ფსალ. 45,9) сожигать. // დაწვა გულისა (ნახე ტკენა).
დაწვევა(დავიწვევ)დაპატიჟება, დაჭერა შემთხვევით მისულისა ნადიმად, ან შესაქცევად.
დაწვენა(დავაწვენ, დავსწვები) ადგილზედ ან ქვეშაგებზედ გართხმა, класть, полагать, поваливать.
დაწთობა(დავსწთების, დაეწვეთების) წვთებად ჩამოვარდნა ნოტიოსა, накапать.
დაწითლება 
დაწინაურება(დავაწინაურებ, დავსწინაურდები) წინ გაგზავნა, ანუ წასლვა, წასწრობა, выпереживать. // წარმატება საქმეში, способствовать к успехам, успевать.
დაწინდვა(დავსწინდავ) დანიშნვა ქალ-ვაჟთა საქორწილოდ (ვეფხისტ. 1229). // (დავაწინდებ, დავაწინდრებ) საწინდრად მიცემა, დაგირავება.
დაწიოკება(დავაწიოკებ) აღშფოთება, არევა, ანუ დაფრთხობა მფრინველთ, смущать, пугать.
დაწკარუნება(დავაწკარუნებ) დარეკა მეტალლის წრილთა ჭურჭელთა, звонить.
დაწმენდა(დავსწმენდ, დაიწმინდების) გასუფთავება, გამორჩევა რიოშთაგან, очищать, -ся (ეხეკ. 34,18), устояться.
დაწნეხა(დავსწნეხ, დაიწნიხების) დაწურვა ყურძნისა საწნახელში, საქაჯელში, давить виноград (ისაი. 63,2 და შემდგომი).
დაწოლა(დავაწვები) ზეიდამ დაჭირება, налегать. // (დავსწვები) ქვეშაგებში ჩაწოლა დასაძინებლად (ფსალ. 3,5 და 4,8) ложиться спать. // მშობიარობა ქალთა, родины, разрешение от бремени.
დაწრეტა(დავსწრეტ, დაიწრიტების) სრულიად გამოდენა ნოტიოსი, დანაშურვა.
დაწუნება(დავიწუნებ) არ მოწონება, გაწუდება, охуждать, браковать.
დაწუნებულიგაცუდებული, ნარჩევი, бракованый. // საღვთისა წერილში ზოგჯერ დაჩაგრული, დაჯაბნული (ფსალ. 102,6; საქმ. 7,24), обидимый, оскорбленный.
დაწურვა(დავსწურავ, დაიწურვის) საწურავით ან ხელით გამოდენა ნოტიოსი, выдавливать, выжимать. // გამოწურვა, გარდაწურვა, გატარება რაშიმე ნოტიოსი (მატ. 23,24), отцеживать.
დაწუხვა(დავიწუხავ) დაფახვა, დახუჭვა თვალთა (მატ. 13,15), смыкать, сомкнуть глаза.
დაწყევლა 
დაწყნარება 
დაწყლულებანახე გამოტკფოლვა.
დაწყობა(დავაწყობ) დადება, დადგინება, დალაგება მრავალთა, класть.
დაწყდევა(დავაწყდევ, დავეწყდევი) დახშვა, დაკრძალვა, შენახვა დაკეტილში, содержать в заперте, заключать, -ся.
დაჭადრაკულიკუბო-კუბო, шахматный, клетчатый.
დაჭარბება(დავაჭარბებ) დაძლევა წონაში ან დაძალვა, перевешивать, перетягивать.
დაჭედა(დავსჭედ) ლურსმებით დაკრა, დალურსმვა, ან დანალვა, подковывать. // დაკოდა მამალთა ხვასტაგთა (ნახე ჭედილა), холостить.
დაჭენებულიწაქცეული, დარღვეული, გაქელილი სიარულით, დაშლილი (ფსალ. 61,3), поврежденный.
დაჭერა(დავიჭერ, დავიჭირები) შეპყრობა გაქცეულისა, ანუ ნადირთა, ловить, поймать. // დაყენება (ვეფხისტ. 635, 790), удерживать, останавливать. // ლაშქრობით შოვნა ქეყნებისა, завоевывать. // დაქირავება, მიღება მოჯამაგირისა ან მუშასა ფასით, нанимать. // დაპყრობა ადგილისა, занимать место. // სენისგან დახუთვა, გათანგვა, хватать, захватить (относится к болезни).
დაჭირება(დავაჭირებ) ზევიდამ დაბრჯენა, დაწოლა, налегать, надгнетать. // (დავჭირდების) საჭიროდ შეხვედრა, понадобиться.
დაჭირვა(დავიჭერ) ნახე დაჭერა (ვეფხისტ. 790).
დაჭკნობა, დაჭნობა(დასჭნების) მოკლება ორძილობისა მცენარეთასა (ფსალ. 89,6; ვეფხისტ. 1269), увядать.
დაჭოჭებაнамочить.
დაჭრა(დავსჭრი) დაწრილება, დაკეპა, დაკემსა ჭრით, изрезать, нарезать. // დაკოდვა, დაწყლულება, ранить, уязвлять.
დახალვანახე ხალა.
დახამრულიგონჯი, მახინჯი, урод, დახამშული.
დახამხამება(დავახამხამებ) თალთ ქუთუთოების ძრვა წამწამებითურთ, мигать, двигать ресницы.
დახატვა(დავხატავ) ხატის გამოწერა, გამოხატვა (ვეფხისტ. 1363), изображать, написать живописью.
[დახამშვა] 
დახამშულიდასნეულებული, დაცდილი ხაშმიანის ადგილისგან.
დახდომა(დახდების, დახდა მზე, მთოვარე) დასლვა, ქვე შთასლვა მნათობთა (იოან. 2,6), заходить, закатиться.
დახედვა(დავხედავ) ზევიდამ დაჭრეტა, надсматривать.
დახევა(დავხევ, დაიხევის) დაფრეწა, დაგკეჯა (ვეფხისტ. 645), раздирать, разрывать.
დახეთქება(დავახეთქებ) დანარცხება, დაკვეთება, დახლა, сбрасывать, ударять.
დახელება(დავახელებ) მისწრობა, შეხვედრა, მოხელება, заставать.
დახელოვნება(დავიხელოვნებ) შეჩვევა საქმისა, გავარჯისება, приучаться, практиковаться, навыкать.
დახელოვნებულიგამოცდილი, опытный, искусный, навыкший.
დახვანჯვა(დავხვანჯავ, დაიხვანჯვის) დახლათვა, დაქსაქსვა, запутывать, спутываться.
დახვედრა(დავხდები, დავუხდები) მტერთ პასუხის გაცემა, მოგერება, встречать, отражать, оборонять, -ся. // მომსლველთ მიღება, შესაფერად გამასპინძლება, принимать, угощать, подчивать.
დახვედრება 
დახიზნვა(დავხიზნავ, დავიხიზნები) დარიდება, დამალვა (ხიზნვა ნახე), прятать, -ся.
დახლა(დავახლი) დახეთქება, ძლიერად დაცემა.
დახლათვა(დავხლათავ) დახვანჯვა, დაქსაქსვა, არევა, запутывать.
დახნულიმოხნული ან გარდახნული (2 სჯული. 21,4), оранный, вспаханный.
დახოცა(დავხოც) მოსრვა, მოკდინება მრავალთა (ვეფხისტ. 1290, 1445 და შემდგომი), побивать, избивать.
დახრწევა(დავახრწევ, დავეხრწევი) მრავლის ცდით გამოხსნა, გამოშვება, выручать, вырвать, -ся, выпутываться.
დახსნა(დავხსნი) დარღვევა, დაქცევა, მოშლა (მატ. 5,17 და შემდგომი; იოან. 2,9) нарушать, разрушать, разорять. (დავხსნი, დავიხსნი) შველა, გამოხსნა ტყჳსა ან საწინდრისა (ფსალ. 16,12; ვეფხისტ. 1294), избавлять, выкупать. // (დავხსნდები) დასუსტება, მოუძლურება (მარკ. 8,3), ослабевать.
დახუთვა(დავხუთავ) დაჭერა, დაკავება, არ დანებება, удерживать, захватывать. // გათანგვა სენისაგან, ტკივილისა ანუ ბჭვალისა.
დახურვა(დავხურავ) დაბურვა, დაფარება, накрывать.
დახუჭვა(დავხუჭავ) დაფახვა, დაწუხვა თვალთა, зажмуриваться, смыкать глаза.
დახშვა(დავხშავ) დაკრძალვა, დაკეტა კართა (მატ. 6,5 და 23,14, კალად 25,10), заключать, запирать, -ся.
დაჯაბნვა(დავსჯაბნი, -ნავ) დაჩაგრვა, დაძაბუნება (ჩახრუხა. 16), обижать, притеснять.
დაჯდომა(დავსჯდები) ჯდომით დასვენება (ფსალ. 1,1 და 28,10; მატ. 5,1), сесть, восседать.
დაჯერება(დავაჯერებ, დავიჯერებ) დარწმუნება, სარწმუნოდ შექმნა (ვეფხისტ. 530, 1277), уверяться, верить. // (დავაჯერებ, დავსჯერდები) შეჯერება, გულსავსე ქმნა (ვეფხისტ. 18, 1289) удовлетворять, удовольствовать, -ся. // (დაიჯერების) ირწმუნების (ვეფხისტ. 1288). // (გულს დავაჯერებ) დარწმუნება увериться. // ერთზედ დანდობა, დაპყრობა გულისა (ვეფხისტ. 10), устремлять сердце.
დაჯერებინება(დავაჯერებინებ) დარწმუნება, დაჯერება, удостоверять.
დაჯირჯვება(დაჯირჯოვდების) დაშუპება, ფრიად დასივება, распухнуть.
დგიმილაფათი, ქსელთ გამყოფი საფეიქროს სავარცხელი.
დგომა(ვჰსდგა, ვსდგევარ) ფეხზედ გება თჳნიერ ჯდომისა და წოლისა (იოან. 21,4), стать, стоять. // ბინის ქონება სადმე, ცხოვრება სახლად, жить, находиться где.
[დგომაგულის ზრახვად]
დგრიალიგრიალი ნახე (ვეფხისტ. 1112).
დგუზი, დგუშიზუმბა თოფთა ან ზარბაზანთა, გასატენი ჯოხი, шомпол
დება(ვჰძე, ჰსძეს, ვიდევ, აც, აცს, აძს, აზევს, სრული დავიდევ) გება უძრავად (ვეფხისტ. 50), лежать.
დება, დადება(ვსდებ, დავსდებ) ნახე დადება. // (მედება, მედების) ცეცხლის წაკიდება, დაგვა (ვეფხისტ. 1282).
დებულებაგანწესება, დადებული გამოსაღები, ბეგარა.
დედამშობელი (მატ. 15,4; მარკ. 10:7,29 და შემდგომი), мать, матерь. // ითქმის მდედრთათჳს პატივისცემით ნაცლად დედაკაცისა (ლუკ. 1,28 და 10,38, კალად 23,55), жена, т.е. женщина. // იღუმენია, ანუ დედათ დიაკონი დედათ მონასტერსა შინა. // დედა-მიწა ხმელეთი, матерная земля.
დედაბერიმოხუცი, დედაკაცი, ბებერი, старуха
დედაბერებრიდედაკაცური (1 ტიმოთ. 4,7), бабий.
დედა ზარდლისა(მძრ.) ბაბაჭუა და ქსელი მისი აბლაბუდა, გინა ბუდე (ფსალ. 38,11), паук, паутина.
დედათ დიაკონიენკრატისი, ქალწულთ მონაზონთ უფროსი (სჯულის კანონში), диаконисса, игуменья, черница.
დედათ მოურავიმეანი, ბებია, ყრმის ამქმელი, повивальная бабка.
დედაკაციზოგადი სახელი მდედრთა, ხოლო პატივისცემით დედა ანუ ქალი (მარკ. 7,25 და შემდგომი), жена, женщина.
[დედაკაცური] 
დედალიდედათ ბუნებისა, მდედრი ცხოველი, ვითარ ოთხფერხი, მფრინველი, თევზი და მისთანათა, самка. // განთჳსებით ეწოდების დედალსა ქათამსა (ნახე მამალი), курица.
დედალოსი(ოთხფ.) ქრცვინი, ყარყუმის გარია.
დედა მთურალა(მფრ. 2 სჯული. 13,15), сухолапль.
დედამთილიქმრის დედა (მატ. 10,35), свекровь.
დედამძუძეგამდელი, მზრდელი ქალი, მდაბიურად გადია (4 მეფ. 11,2; რიცხ. 11:11,12), доилица, кормилица, или нянька, ხოლო კაცსა ეწოდების მამამძუძე და ლალა.
დედანიანდაზა წერის მოსწავლეთა пропись. // პირველი დასაბამი წერილთა, მხატრობათა და მისთანათა, оригинал.
დედაქალაქისატახტო, სამეფო, столица.
დედაშვილობარაჲსა მიმართობა დედისა შვილთადმი და გარემოქცევით (ნახე მამაშვილობა).
დედაწულისახლობა, ჯალაბობა (რიცხ. 32,17), семейство, фамилия.
დედეული, დედისეულიდედისგან დარჩენილი ქონება მოძრავი, ხოლო უძრავსა ჰქვიან დედული, ვითა მამული (ნახე).
დედიდადაჲ დედისა, тётка, сестра материна.
დედის ნაცალიმეორე ცოლი ვისიმე მამისა და არა მშობელი, мачеха
დედობილიდედის მაგიერი, დედად ხმობილი, званая мать.
დედოფალა(ოთხფ.) თაგვის გარია.
დედულიდედეული უძრავი ქონება, ვითა მამული - მამისეული.
დედუფალი, დედოფალიქალი მეფა, ანუ მეუღლე მეფისა (მატ. 12,42; საქმ. 8,27; ფსალ. 44,9), царица. // ქალბატონი (ფსალ. 122,2) госпожа. // დედოფალი ეწოდების მთავართა მეუღლეთაცა, ხოლო სხათა დიდებულთასა - ბანოვანი, ქალთა მათთა გასათხოვართა - სეფექალი, სხათა ჩინებულთა კაცთა ცოლთა - მანდილოსანი, გლეხთა დედაკაცთა - დიაცი და პატივისცემისათჳს - უსო და დიასახლისი. // новобрачная.
დევიმსოფლიურთა ზღაპართა შინა მოგონებული ცხოველი რაჲმე, ვითარ ცხენ-კაცი, გველაშაპი, ანუ იპოკენტავრი (ვეფხისტ. 644 და შემდგომი), дракон, центавр, чудовище.
დევის სისხლიჯიგრის ფერი ფისი, რომლისამე ინდოურისა, ანუ ამერიკის ხისა, ხმარებული სამკურნალოდ და სამხატროდ, წამლად, драконова кровь.
დევნა(ვსდევნი) უკანით მიდევნება მოსაწევნად და დასაჭერად, ანუ შეჭირვება (ფსალ. 7,5 და 34,6, კალად 68,26), гнать, погонять, преследовать (მატ. 13,21), гонение. // (სდევს) ე.ი. თან ახლავს (ვეფხისტ. 905, 920) сопряжено, сопровождает.
დევსურა, დევცეცხლა(ბალ.) боярская спесь, войд-дрема.
დეზიმხედართ ფეხის ქუსლზე მიკრული რკინა ცხენის საჩხლეტი (საქმ. 9,5; ვეფხისტ. 212), рожон, шпоры.
დეკანოზიათის თავი, ათთა ზედა უხუცესი, ეწოდების უპირატესსა მღდელსა (ნახე პროტოპოპი), протоирей, десятоначальник, δέκαρχοσ, декан.
დეკემბერიუკანასკნელი თთვე წელიწდისა, ქრისტესშობისა, ანუ ტირისდენი (ზოდიაქო ნახე), декабрь, δεκέμβριος.
დეკეული(ოთხფ.) ნახე დიაკეული.
დელამოტიხაჭო, რძე შედედებული, შეყველებული, ახალი უმარილო, творог.
დელფინი(თევზ.) დიდი ზღჳს თევზი, дельфин, δελφίν.
დენა(ჰსდის) სლვა, მდინარება ნოტიოთა (ვეფხისტ. 7, 295), течь, течение.
დენთითოფის წამალი, ანუ სხვა ნივთი ამფეთქებელი, порох. თ. ბარუთ.
დერგიჭურთ უმცირესი ქილა (ნახე საღვინე და ჭური).
დერეფანისახლთ წინ ზედმობმული ჭერი უკედლოდ დახურვილი (ნახე დაეფანი), корридор, [открытая галерея]. თ. თალარ(?), ს. ტალან(?).
დესპანიელჩი (ნახე მოციქულთან), посланник. ს. დესპან.
დეტიდარაჯა, შორით მხედველი (ნახე დარაჯასთან), бекет, отводной караул.
დვირე, დირეტივის ხე, გაუთლელი ძელი (ნახე ხესთან) (მატ. 7,3 და შემდგომი), бревно.
დვრინი, დრვინიფრიად დაბალი და ბოხი ბანი გალობაში.
დვრიტამაჭკი, ცხრის წელია ერთი, ყველის შესადედებელი.
დიაzevs ზევსი, პლანეტი (ნახე ცთომილთან), Юпитер, Ζεύς, родит. Ζενός, или διός
დია, დიად, დიაღ, დიამცა, დიაღამცზმნისზედანი დამტკიცებითნი (ვეფხისტ. 197, 635 და შემდგომი), да, конечно, так.
დიადიფრიად მრავალი (ვეფხისტ. 143, 335, 385 და შემდგომი), премногий.
დიადიმასამეფო გჳრგჳნი (შავთ. 37), диадема, корона, διάδεμα.
დიათიკააღთქმა, ანუ ანდერძის წიგნი, завещание, духовная, διαθήκη.
დიაკეულიმდაბიურად დეკეული, წლის ფური უშობელი (ნახე ზროხასთან) (დაბად. 15,9, ფსალ. 67,30), юница, молодая корова.
დიაკონითანაშემწე მღდელისა (1 ტიმ. 3,12), диакон, διάκονος, უპირველესსა მათსაეწოდების მთავარდიაკონი, ხოლო მონაზონად შემოსილსა - არხიდიაკონი და იეროდიაკონი, ეკლესისას შინა მკითხველსა - კერძო დიაკონი და ჳპოდიაკონი, რომელთაცა მსოფლიონი უხმობენ ზოგად დიაკვანს.
დიასახლისიქალი სახლში უფროსი, ანუ სახლის პატრონი, хозяйка.
დიაღ, დიაღამცნახე დიად
დიაციგლეხის დედაკაცი (ვეფხისტ. 535, 789), жёнка.
დიაცური 
დიბაფარჩა მძიმედ ნაკერი, ანუ ნაქსოვი ოქრომკედითა, золотая материя, диба.
დიბლიგინახე დუგლუგი.
დიდადდიად, ფრიად, весьма, очень.
დიდადშვენიერებაფრიადი შემკულება (ფსალ. 8,1 და 20,5, კალად 103,1), великолепие, велелепие, велелепота.
დიდგარისაბატიოს გარისა, წარჩინებული გაროვნობით (ვეფხისტ. 982; შავთ. 46), высокородный.
დიდგულა(ხე) бузина.
დიდებაქება, მადლობა (ლუკ. 2,14), слава. // ჩინებულება, სახელოვნება (მატ. 25,31; ფსალ. 18,1 და 20,5).
დიდება(ვადიდებ, ვიდიდები) ქების მიწერა, შესხმა (ფსალ. 14,4 და 49,15; მატ. 6,2), величать, славить, прославлять, -ся.
დიდებულებამაღალი ღირსება, უაღრესობა (ფსალ. 70,21), величествие, величество.
დიდებულიჩინებული, წარჩინებული შავთ. 46; ვეფხისტ. 982), знатный, славный. // დარბაისელი, მეფეთ წინაშე მდგომი (ვეფხისტ. 1001), вельможа, боярин.
დიდვაჭარიმრავალთ საქონელთ მოფარდული (ვეფხისტ. 1057 და შემდგომი), купец именитый, первостепенный. თ. ბეზირგან, სოვდაგარ, ქეთხუდა [სპ.].
დიდისხათა ზედა უმეტესი შესახედავითა, ანუ საქმითა, კალად ფასითა, სიმძიმითა და სხ. (ნახე უმცირესი) (დაბად. 1,6; ფსალ. 47,1 და შემდგომი, 50,1 და 98,2 და შემდგომი; ვეფხისტ. 342), велий, великий.
დიდკაცობაუფროსობა, боярство.
დიდკაცურიშესაფერი დიდკაცთა, боярский.
დიდრაქმნაფული ორდრაქმიანი (ნახე დრაქმა) (დაბად. 23,16), дидрахма.
დიდრონიდიადი, დიდდიდი(მრავლობითი) (ვეფხისტ. 217).
დიდძალიმრავალრიცხჳ, ფრიად მრავალი, საკმაო (ფსალ. 39,10; მატ. 18,12; მარკ. 5:11,21), многий, великий, многочисленный.
დიდხან, დიდხანსგრძელ ჟამად (ვეფხისტ. 342), долго, დიდიხანია, давно.
დივანი, დივანბეგინახე მდივანი, მდივანბეგი, διβάνι, ντιβάνι, диван, сенат турецкий.
დიკა(ბალ.) ახალთესლი, გაზაფხულის სათესი ხვარბალი (იოილ. 1,11), пшеница, рожь.
დიკასტირიასასულიერო სასამართლო, სამსჯავრო, дикастерия, δικαστήριον.
დილაჟამი გარიჟრაჟითგან ვიდრემე მზის ამოსვლადმდე და ვიდრემე შუადღემდეცა (ფსალ. 45,6 და 54,17; ვეფხისტ. 317, 399), утро, заутра. რამეთუ სადილი ეწოდების შუადღის სერსა (იხილენ ლექსნი ესე), ხოლო ჟამნი დილისანი შეუდგებიან ესრეთ: მცირედ დილის ნათლის გამოჩენას ეწოდება რიჟრაჟი, გარიჟრაჟი და გაცისკრება, შემდგომად მისსა უმეტესსა განათლებასა - განთიადი, დილაბინდი და ტრედისფრად გათენება და რა დღე-ღამე გაირჩიოს, ვიდრემე მზის ამოსვლადმდე ნათელსა - ალიონი, ხოლო დილით მზის ამოსლჳს წინ ელვარებასა ღრუბელთა ფერად-ფერადად - დაფიონა.
დილაჯიწყარო, ანუ ნაკადული (ნახე წყალთან) (ვეფხისტ. 822, 840), ручей, родник.
დილეგიბნელეთი (ნახე საპყრობილესთან), тюрьма, темница.
დინარიდრამა, დრაქმა, денарий, римская монета в 10 ассов, δηνάριον.
დინგიღორთა, ძაღლთა და მისთანათა ტუჩი ცხვირითურთ, рыло, морда. // მწერთ საწოვნელი ხორთუმი, хобот, хоботок. // საცეხველთა მომსხო წინა წვერი დასაძეგვად.
დინება(ვადინებ) ქმნა დენისა, წარმოსხმა ნოტიოთა, источать.
დიოფალიკნინობითი, ლექსისაგან დედოფალი.
დისკო, დისკოსიეწოდების მრგალთაჭურჭელთა, თეფშსა, პინაკსა და მისთანათა და საკუთრად სიწმინდისთვის ფეშხუმსა საეკლესიოსა, дискос, discus, δίσκος. // ქართულად უხმარიათ დასანიშნველად სიმრგლისა მნათობთასა, ვითარ მზისა, მთოვარისა და სხათა, круг, окружность, шар.
დისწულიშვილი დისა, племянник, -ца, т.е. сестрин сын, сестрина дочь (საქმ. 23,16).
დნობა(ვადნობ, ვსდნები) მაგართა ნივთთა გალხვება, გადნობა, ნოტიოდ გარდაქცევა სითბოსგან (ვეფხისტ. 829, 953), таить, плавить, растаивать, расплавливать.
დონადღვები მაწონი უცხიმო (ვეფხისტ. 1567).
დობილიდად წოდებული, ხმობილი (ვეფხისტ. 888), званная сестра.
დოვლათიბედნიერება, სიმდიდრე, ანუ ძლიერება, შემძლებელობა, могущество, благополучие.
დოვლათიანი, დოვლათსვიანიმდიდარი, ძლიერი, ღონიერი, შემძლებელი, მორჭმული (შავთ. 18), благополучный, могущественный.
დოინჯიწელზედ ხელთა შემოდება, подбочениться руками.
დოლაბიდიდი სარკმელი, ანუ განჯინა, окно, или шкап, τουλάπι. // დიდი წისქვილის ქა, большой жернов мельничный.
დორა, დორაკინახევარ კოკა (ნახე საწყაო და კოკა) (რიცხ. 28,5), ина, мера.
დორბლიჩჩვილთა ან სნეულთა პირმონადენი დუჟი (ნახე ხრასტი).
დორიზურგის მისაყრდნობელი ბალიში.
დოსტაქანიმაშრაფა, დიდი სასმისი (ვეფხისტ. 482, 1156), кружок, чарка, большой стакан.
დოსტაქარი, დასტაქარიჯარრაჰ აქიმი (მუნვე, 519, 588, 884), хирург.
დოქიიმერული საღვინე თუნგიანი, ან მეტი (კოკასთან ნახე).
დოშაქიშათქუნი, ნაკრტენის დიდ ლეიბი, тюфяк.
დოშიზუთხის გვერდი დამარილული და ლორად გამოსული, тёша, тёшка.
დრამა, დრახმა, დრაქმაძველებური წრილი ვეცხლის ფული, რომაულად დინარი (ლუკ. 15,8), драхма, δράμι, δραχμή. // ხოლო აწინდელი ბერძული დრახმა არს აბაზნახევარშაური ვეცხლის ფული, драхма, 22 и 1/3 коп. серебр. (ვეფხისტ. 1207). // წონა მისხლის ორი მესამედი ანუ 4 დანგი (ნახე წონასთან) (ვეფხისტ. 380). // საქართველოში დრამად უხმობდენ მღდელთმთავრის მისართმევსა წლის დებულებასა მისის ეპარხიის გლეხტაგან, რომელნიცა კომლზედ გამოიღებდნენ პურსა თჳთო კოდსა, ან ნაკლებსა ადგილ-ადგილ მიხედვითა.
დრაჰკანიდრაქმა, ანუ დინარი (მატ. 12,28 და 20,2 და შემდგომი; ვეფხისტ. 465), пенязь, денарий.
დრეკა(ვსდრეკ) მიხრა-მოხრა, гнуть.
დრესა(ვდრეს) ხეხება, სმა, ლესა, тереть, гладить.
[დრესონახე ზღუდე].
დრკუურჩი, უარშიო, ვერაგი (ფსალ. 17,27 და 100,4; საქმ. 2,40), строптивый, разврашенный.
დროჟამი, ხანი (4 მეფ. 4,16; ვეფხისტ. 849), время.
დრონეულიასოეული, სხსრებად დაჭრილი ხორცი (ლევიტ. 1,8), раздробленный.
დროულიხანიერი, ხანში შესული, მოხუცებული, пожилой.
დროსაბაირაღი, ალამი, სალაშქრო ნიშანი რაზმთა ფერად ფერადი საცნობელად გუნდთა (ვეფხისტ. 399, 1027; შავთ. 31,75), знамя, прапор, или флаг. // საეკლესიო ალამი დახატული წმიდათა ხატებითა, хоругвь.
დრტჳნვა(ვსდრტჳნავ) ბუზღუნი, ბუდბუდი, მურმური, საჩივარი, ანუ მდურვა უაღრესთა ზედა (ნახე რისხვა), (ფსალ. 58,15; მატ. 20,11; მარკ. 14,4), роптать, негодовать.
დრუნგილი, დრონგალიმარმარილო (ჩახრუხა. 47), мрамор.
დრუხუნი(დრუხუნებს) ღორის ბუხუნი, хрюкать.
დუბედაბალი ადგილი, ჩოლი (დიდდუბე ტფილისის ზევით მინდორი).
დუბეიდიმაჯუნი (კარაბადინში).
დუბელაწყალი ერთს ადგილს მდგარი და მზის სიცხით გათბობილი.
დუგლუგიდიბლიგი, შუბისა ან თოფის ბოლო, приклад у ружья.
დუგმახრიკი სპილენძის ან თითბრისა, крючки для застежки платья.
დუგუნისაწათხე, ხორცთაგან მანკის სადინარი, განგებ შექმნილი, რომელსაც შეხვევის დროს დაეცმის წმიდა სანთელი, фонтакель.
დუდკოთითთა და ფრჩხილთა შორის ხორცმეტი ან მეჭეჭივით გამოსული სატკივარი, ногтоед, ногтоедина.
დუდუნი(ვსდუდუნებ) ჯუჯღუნი, უკაფიო ლაპარაკი, ან წიგნის კითხვა, რომ ხმის მეტი არა ისმოდეს რა.
დუდღუბა(ბალ.), кондыряк.
დუკა, დუქსიმთავარი, დიდი თავადი, герцог, dux.
[დუკტინახე აქლემი].
[დულამი] 
დულუმბო(ხე).
დუმაცხართ კუდის ქონი (ნახე ცხიმთან), курдюк у барана.
დუმილიმდუმარება, ჩუმაობა (ქებ. 4,3), молчание.
დუნდგობრბო, ჯგუფად სიმრავლე კაცთა, ვითარ დუნდგო ხალხი, დუნდგო ჯარი, толпа.
დუნე, დუნიმოშვებული, სუსტი, слабый, слабкий, დუნედ, слабо, слабко, некрепко, не туго.
დუჟიფურთხი (ნახე ხრასტი), слюна.
დურაღი(ოთხფ.) წლის ჯიხვი.
დურაღისკრაკამბეჩთა და ცხენთა ავად გახდომა ზამთარ შეცივებისგან.
დურბინდიშორსათვალე, ჭოგრი, ჭოგრიტი, подзорная труба, телескоп.
დურდოგამოხდილი სასმელთ რიოში, რასაც პირს მოიგდებს, ხოლო ძირს დანალეკი არს თხლე და ტლე (ვიეთნიმე დურდოსა და ბურდოს არ განარჩევენ ხმარებაში).
დურეჯი, დურაჯი(მფრ. ვეფხისტ. 338 და შემდგომი).
დუქანიხულა, ქულა, ქულბაგი, სავაჭრო ან სამუშაო სახლი, лавка.
დუქარდიდიდი მაკრატელი მკერვალთა, ანუ საპარსი ცხვართა.
დუქსინახე დუკა.
დუღილი(დუღს) ცეცხლზედ შედგმულთა საგბოლისტა ქვაბთა ფოფინი, ქაფქაფი (ეზეკ. 24,5), кипеть, кипение. // ზღვათ ღელვა, ფურთუნი, მსგავსად დუღილისა, [закисать, ღვინო დუღს].
დუშალიკოძღვენთა და ფეშქაშთ მომტანის საჩუქარი.
დუშაყიპალვანდი.
დუხჭირიავთვალადი, გონჯი, უშნო, უხამსი, (ვეფხისტ. 126; შავთ. 83), нескладный, неуклюжий.
დღენათელი მზისა აღმოსლჳთ მისით ვიდრე დასლვადმდე (დაბად. 15,14; ფსალ. 1,5), день. // 24 ჟამი, ანუ ერთი დღე-ღამე, день, сутки, ყოველს ცისმარეს დრეს, ე.ი. მარადღე უკლებელად, всякий божий день.
დღეგრძელობამრავალჯამიერი სიცოცხლე (ფსალ. 90,16), долгота дней, долгоденствие.
დღეინდელი, დღევანდელიმდგომარის დღისა, ამ დღისა, сегодняшний.
დღეისადმდე დღისაამ დღედმდე (ეზეკ. 2,3), до днешняго дня.
დღეისწორსშვიდი დღით უწინ, ანუ შემდგომად, დრო ამისი განირჩევის დროჲთა ზმნისათა. მაგალითად, დღეისწორს მოვიდა, ესე არს განვლილი, ხოლო დღეისწორს მოვა, ესე არს მომავალი; ეგრეთვე დღეის თხუტმეტს - ორის კჳრის უწინ, ანუ შემდგომად.
დღეკეთილობაბედნიერად ცხოვრება, благоденствие.
დღეობასაცნაური დღე უქმობისა, ან შექცევისა, ვითარ ჯვარობა (ნახე თამაშობასთან). // ვისიმე შობისა ან მოსახელის დღე.
დღესმდგომარესა ამას დღესა შინა (ფსალ. 2,7 და 94,7; ებრაელ. 13,8), днесь, сегодня.
დღესასწაულისაუფლო ან სასიხარულო დღე (ფსალ. 73:4,8; ლუკ. 2,41 და შემდგომი), праздник, торжество, დღესასწაულობა (ვდღესასწაულობ), გარდახდა დღეობისა, ზადიკობა (ფსალ. 75,11), праздновать, торжествовать.
დღვება(ვსდღვებ) სადღვებელით მაწონის ნჯღრევა კარაქის გამოსაღებად.
დღითიდღემარადღე, დღე და დღე (ფსალ. 60:6,8 და 95,2), день на день, день ото дня.
დღისით, მზისითდღის სინათლეში (ვეფხისტ. 1214), днем, среди белого дня.
დღიურისამარადღეო, ежедневный. // დღიური მიწა, რაც ერთს დღეს მოიხვნის (საქცევი ნახე).
დღვილი, ბდღვილი, რდღვილი, ბრდღვილიახალი ფისი
დღლუთხელი ლაფი.
ხ(ჴ) շ
ასო ე იხმარების რომელთამე ზმნათა შინა, რაჟამს მოქმედება მათი მიეჩემების საცნაურსა, რომელსამე პირსა. მაგალითად: ვუბნობ, უბნობ, უბნობს ეს ითქმის საზოგადოდ, говорю, -ришь, -рит, вообще, ხოლო მიჩემებით ვეუბნები, ეუბნები, ეუბნების, говорю, -ришь, -рит ему, т.е. известному лицу. ეგრეთვე ვლაპარაკობ, ვიბრძვი, ვისრი ესე არს საზოგადოდ, ხოლო მიჩემებით: ველაპარაკები, ვებრძვი, ვესრი და სხ.
ალად ე იხმარების ზმნათა შინა, ხოლო იგულისხმე ზმნა თჳთვნებითი, глагол возвратный, а не страдательный. მაგალითად: ვაბამ связываю არს შემოქმედებითი, ხოლო ვნებითი - ვიბმი ე.ი. სხჳსაგან, бываю связываем, страдат. და თჳთვნებითი возврат. ვებმი связываюсь. ეგრეთვე ვამზადებ, ვსწერ არს შემოქმედებითი, ვიმზადები, ვიწერები არს ვნებითი და ვემზადები, ვეწერები არს თჳთვნებითი.
ზოგჯერ იხმარების ნაცლად , ვითარ ეჭვი - იჭვი.
ე! ეი!შორისდებული, წოდებითი, эй! гей! ΄έ! ΄έ ι!
ებანიდაირა, დაფი, (ფსალ. 67:24-26; ვეფხისტ. 1112), тимпан, გარნა უმრავლესთა ადგილთა შინა ჰნიშნავს ქნარსა, ანუ ჩანგსა, რომლისაცა სიმებსა თითებით სძნობენ (ფსალ. 56,8 და 70,22, კალად 80,2, კალად 97,5), гусли.
ებგურიმაღლით მხედველი დარაჯა, მხმილავი, მცველი (ნახე დარაჯასთან) (4 მეფ. 9,17; ეზეკ. 3,17; შავთ. 59), страж.
ებრთანდებული მსგავსების დამნიშვნელი და მიმღები ნათესავობითის ბრუნვისა (დაბად. 1,11 და შემდგომი; ფსალ. 19,4 და 27,4), по. // ხოლო ოდესცა მოვალს თავად ლექსთა, მაშინ დაერთვის ასო (ფსალ. 38,6), მებრ ხატად. // ზოგჯერ მოეკიდების სახელთა თჳნიერ ბრუნვისა და შესცლის მათ ზმნისზედად. მაგალითად: ანგელოსებრ, ლომებრ, გინა ანგელოსებრივ, ლომებრივ; კალად მარცვალნი: ებრი, ებრივი, ებური შესცლიან მათ ზედშესრულად; ანგელოსებრი, -ებრივი; ლომებრი, -ბრივი; კაცობრივი, გინა ჩემებური, შენებური, ძველებური. // ხოლო მდაბიურად ეფ მოეკიდების მიცემითსა ბრუნვასა. ვითარ: ცხენსაეფ, ხარსაეფ, გინა ჩემსაეფ, შენსაეფ და სხ.
ეგეეგ ნაცვალსახელი ჩვენებითი (იხილე ესე) (მატ. 2:13,20), он.
ეგების, ეგებაიქნების, მოხდების, შეიძლების (იაკობ. 3,12; ვეფხისტ. 12722), может быть, статься, авось.
ეგევითარი, ეგეოდენი, ეგერა, ეგრეთ, ეგზომიდა სხ. იხილენ ესე და შემდგომნი.
ეგირი(ბალ.) კოთხუჯი, ир.
ეგტერი, ეკტერისამწირველო მიშენებული ეკლესიასა თანა, придел.
ედემისამოთხის ადგილი (დაბად. 2,8), эдем, ΄εδέμ.
ევანიერქვანი, ღვედი, ჯამბარა (ნახე საბელთან) (ისაი. 15,8), ремень.
ევლოგიაბერძულად კურთხევა (2 კორ. 9,5), εύλογία, благословление. // მსოფლიონი უწოდებენ კრავსა, რომელსაც პასეკის დღეს აკურთხებინებენ ეკლესიაში მოსახსენებლად მიცვალებულთა და დაურიგებენ ერსა პირის გასახსნელად.
ეზოსასახლეთა შესახვედრი ადგილი მოზღუდვილი უსართულოდ (ნახე ზღუდე) (ფსალ. 28,2 და 95,8 და შემდგომი; მატ. 26:3,5,8 და შემდგომი), двор.
ეზოსმოძღვარინივთი ნათლისა, ცეცხლისა და სიტფოსა, განფენილი მზისაგან სისტემასა შინა პლანეტთასა და გარეშემცველი ატმოსფერისა მათისა (ვეფხისტ. 287, 413; შავთ. 76), приставник, домоправитель, дворецкий.
ეთერიარაბისტანი (დაბად. 2,13), эфир, αίθήρ, αίθέρος.
ეთიოპიაэфиопия, Αίθιοπία.
ეკალი(ხე) ნერგი მჩხლეტელ ფხებიანი, ვითარ ძეძვი, ქაცვი და მისთანანი (დაბად. 3,19; ფსალ. 31,4 და 57,9), терние. // თჳთ ფხა გამოსული მცენარეთა ზედა, ვითა ნემსები (მატ. 13,7), ость, остие.
ეკალმიხა(ხე) აბანოზი, შავი ხე, черное дерево.
ეკალძვალა(ბალ.).
ეკკლესიაშესაკრებელი ტაძარი სალოცავად ღვთისა (ფსალ. 21:22,25 და 34,18), церьковь, έκκλησία.
ეკლიანი, ეკლებიანიეკლებმოსხმული (ვეფხისტ. 868), терновный, остистый.
ეკდერინახე ეკტერი.
ელამი და ელამონიებრაულად დიდი კამარა, კარიბჭე, ანუ სტოვა (ეზეკ. 40,6 და შემდგომი, კალად 44,3), елам, притвор. // ელამი საზოგადოს ხმარებაში მიუღიათ ნაცლად მარღისა, ან მრუდისა (ფსალ. 77,57), развращен, непрямой. // ამისგანვე შედგმულ არს ლექსი ელმად ცერი (ნახე ალმაცერი).
ელატი(ხე) სოჭი, ნაძვის გარია, ель, пихта, έλάτη.
ელდაელდისკრა, ელდისცემა (ელდას ვჰკრავ, ელდა ეცა), ანაზდის შიშით მიბნედა, ужас, ужасать, поражать, -ся.
ელეილნი და თროილნი(ეზეკ. 41,8), სართულად ანუ ერდოდ აღუწერიათ, მაგრამ სხათა ენათა დაბადებასა შინა ეს ლექსნი სრულიად არა იპოვებიან.
ელენთაკაცთა და ცხოველთა შინაგანის შენობის ნაწილი, მოგრძე, ღვიძლზედ უფრო მოშავო, ზოგნი უხმობენ ტყირპად, მაგრამ ეს უფრო სენის სახელია, селезенка.
ელვა(ელავს, იელვა) ღრუბელთ ურთიერთარს დრესისაგან ცეცხლის გამოკრთობა, რომლისაცა გასქდომისგან იქნების ქუხილი, молния блещет (ფსალ. 17,4 და 76,18, კალად 96,4), гроза, молния.
ელვანაცეკვანა (მწერ.) ციცინათელა, წყალზედ შავნი ჭიანი.
[ელვარებაელი, ები, ლელნი].
ელქაჯი(ოთხფ.) თხა წინათ მავალი არვესა შინა (ნახე თხასთან).
ელქიმი, ელქუნისატკბურა, ბუგრი ტანისა, მქავანი, чесотка.
ელჩიდესპანი (ნახე მოციქულთან).
ემბაზისაბანელი ჭურჭელი (გამოს. 3:18,28), умывальница. // საეკლესიო ჭურჭელი, რომელსა შინაცა მღდელი სამგზის შთაჰფლავს წყალში ნათლისღებადსა (შავტ> 99), купель для крещения, ხოლო ბერძული ΄έμβασμα, ΄έμπασμα ჰნიშნავს შესლვასა.
[ემეбыть, быть как].
ემირინახე ამირი (ჩახრუხა, 58), эмир.
ემპლასტრომალამო, სალბუნი, пластырь, ΄έμπλαστρον, μπλάστρης, μπλάστρι.
ენაპირსა შინა ცხოველთასა გრძელი ნაწილი, გემოვნების საგრძნობელი (ფსალ. 21,15 და67,23), язык. // გარდა ამისა კაცთათჳს სახმარი საუბრად (ფსალ. 5,9; საქმ. 2,3 და შემდგომი; იაკობ. 3,5 და შემდგომი). // საუბარი, ძალი სიტყჳერებისა (ვეფხისტ. 6, 8, 25 და შემდგომი), язык, словесность. // განსაკუთრებული გარი საუბრისა თჳთოეულსა ერსა შორის (მუნვე, 29; საქმ. 22,2), язык, наречие, диалект. // კალად ზართა საშუალ დაკიდებული სარეკელი, მახეთა შინა დასახლეტი, კლიტეთა და მოქლონთა დასაკეტი და მისთანანი, язык, язычек у колоколов, замков, и т.п.
ენაბრგნილი, ენაბორძიკი, ენაჩლინგი, ენამძიმებლუ, კაფიად ვერ გამომღები საუბრისა (გამოს. 4,10; შავთ. 14, 96, 107), косноязычный, гугнивый, заика.
ენამზეობა, ენამჭევრობამშვენიერმოუბნარობა, красноречие.
ენამჭევრიენამარჯვე, მშვენიერმოუბნარი (შავთ. 59, 83), красноречивый.
ენამჭვარტალაპირღნიოში (ნახე ჭარტალა).
ენდალმახარისხის ბოძების წერილი უაღრესთაგან (ნახე წერილთან), ένδαλτήριον, ставленая грамота, патент, диплом.
ენდრო(ბალ.) ამ ბალახის ძირი არს წითლის საღებავი, марена, крап.
ენკენიადღესასწაული ტაძართ განახლებისა წლითი წლად (დან. 3,3), обновление, έγκαίνια, έγκαινίασμα, -σμός.
ენკენისთვესეკდემბერი (ნახე ზოდიაქო), сентябрь.
ენკრატისიმოწესე დედათაგანი, მოლოზანი, монахиня, έγκρατής.
ენოვანიავენა, გინა ზვავი და თავხედი ენითა (ფსალ. 139,12), язычный.
ენქერიმარჯვენა გვერდზედ დასაკიდი ოთხკუთხი შესამოსელთაგანი ეპისკოპოსთა, არხიმანდრიტთა და სხათა, палица.
ეპარხიასამთავრო ანუ განსაგებელი ეპისკოპოსისა, Епархия, έπαρχία.
ეპარხოსიადგილის მთავარი, Епарх, έπαρχος.
ეპივატიმხედარი, ანუ ნავსა შინა მსხდომნი (ეზეკ. 27,29), всадник.
ეპისკოპოსიზედამხედველი, მღდელთმთავარი (1 ტიმოთ. 3,2), епископ, έπίσκοπος.
ეპისტოლემიწერილობა, ან მოკითხვის წიგნი (ნახე წერილთან) (2 პეტრ. 3,1) послание, ΄έπιστολή.
ეპიტაჶიადაფლჳს გალობა, ანუ საფლავის ქჳს ზედა წარწერა, эпитафия, надгробие, έπιταφια.
ეპიტრაქილისამღდელო ოლარი, эпитрахиль, έπιτραχήλιον.
ეპიტროპოსიმნე, მიჩენილი, მოადგილე, ზედამხედველი, приставник, надзиратель, έπίτροπος
ეპიფანიაზედსაჩინო, ზენაპირი, სიფრიფანა (სხეულთან ნახე), поверхность, έπιφάνεια
ეპრიანება(იპრიანა, იპრიანებს) უაღრესსა ჰნებავს (1 პირში არ იხმარება), соизволять.
ეჟვანისაჟღარუნებელი (გამოს. 28,33;ვეფხისტ. 781), звонец, гремушка.
ერბოზროხათა და ცხოვართა ნაწველთაგან გამოღებული სიმსუქნე (ცხიმთან ნახე) (ისაი. 7,15), масло коровье.
ერბოკვერცხიორთაგანვე ტაფამწვარი სანოვაგე, яичница.
ერგასინახევარასი, ორმოცდაათი (მარკ. 6,40; ლუკ. 7,41 და 16,6), пятьдесят.
ერდოსახლის ზედაკერძო ბანი (მატ. 10,27 და 24,17; საქმ. 10,9; ფსალ. 128,6), кровля, горница, терасса.
ერევინდემუხუდოს გარია.
ერეტიკოსიმწვალებელი, еретик, раскольник,αίρετικός, hereticus.
ერვისი(მწერ.) მწერი, მოსავლის მავნე (იოილ. 2,25), сипль.
ერთადერთბამად, შეერთებით (ფსალ. 2,2), вкупе, вместе.
ერთარსიერთისა არსებისა მქონებელი (ითქმის წმიდისათჳს სამებისა), единосущный.
ერთარსებაგანუკვეთელი ერთი არსება, единосущество.
ერთბამადთანად, ერთად, ერთიანად, ერთობით (ფსალ. 13,3 და 30,13), вкупе, вместе, вдруг (კალად საქმ. 1,14 და 19,29; რომაელ. 15,16), единодушно.
ერთბუნებიანიმწალებელი, ერთის ბუნების აღმსაარებელი ქრისტეს შორის, монофизит.
ერთგანერთს ადგილს, ერთად (ვეფხისტ. 790 და შემდგომი), вместе, вкупе.
ერთგზის, ერთგზობასერთხელ, ერთჯერ, единожды, один раз.
ერთგვარიერთნაირი, მსგავსი, ერთის გარისა, სახისა და სხ., одинокий, единообразный.
ერთგულიგამოჩენით სანდო, გულითადი, შესაკუთრებული (ნახე ერთსული) (ვეფხისტ. 52, 149; შავთ. 11), верный, усердный.
ერთგულობაგულითადობა, ერთსულობა (ვეფხისტ. 152), верность, преданность, усердие.
ერთ-ერთიორთაგან ერთი, один из двух, ანუ ერთურთი (ნახე ურთიერთი).
ერთთავიანიითქმის გამოხატულებისათჳს ცხოველთასა, ვითარ არწივი, ვეშაპი, და სხ., одноглавый. // ეგრეთვე შენობათათჳს ერთგუმბათიანთა და მისთანათა, одноверхий, однокупольный.
ერთისათვალავსა შინა პირველი ნივთი, რომლისაგან დაიწყების აღრიცხვა (დაბად. 1:5,9; ფსალ. 83,10), един, один. // ხოლო ვითა ერთი ღმერთი, რომლისა გარეშე არა არს სხვა (ეფეს. 4,6) един, единый. // კალად ითქმის ერთი პური მაჭამე, ერთი წყალი დამალევინე. ერთი აქ ჰნიშნავს კერძოსა, რაოდენიცა ვისთჳს სახმარ არს.
ერთიანადერთბამად, ერთად, вдруг, вместе.
ერთიანიერთად შეკრებული, совокупный.
ერთმანერთიერთიერთი, ურთიერთი (ვეფხისტ. 9), друг-друга.
ერთმარცლოვანიერთის ხმოვანის ასოს მქონებელი ლექსი, ვითარ ძე, ძმა, ხე და სხ., односложное речение.
ერთმთავარითჳთმფლობელი პატრონი, თჳთხელმწიფე, единодержец, самодержец, монарх.
ერთმთავრობათჳთმფლობელობა, ერთხელმწიფება, единодержавие, единовластие, монархия.
ერთმთავრულითჳთ ხელმწიფებრი, монарший.
ერთმორწმუნეერთის სარწმუნოებისა და სჯულისა, единоверец, единоверный.
ერთმოსახელესახელმოდგამი (ნახე ერთსახელი), одноименный.
ერთნაირიერთგარი, ერთნაირად, ერთგარად, одинаково.
ერთნებიანიმწვალებელი, რომელიცა აღიარებს ქრისტეს შორის ერთსა ნებასა, ანუ ღვთაებრივსა, ანუ კაცობრივსა და არა ერთად ორსავე, монофелит, единовольник.
ერთობერთიან, სრულებით (ვეფხისტ. 441, 769, 1287), совсем
ერთობამხოლოობა, ერთარსება ღვთისა, единство, единосущество. // ერთსულობა (ეფეს. 4:3,13), единение, соединение, единство.
ერთობით, ერთობლივერთიანად, ზოგად, საზოგადოდ, вообще, вкупе. // ერთპირად, ერთსულობით (ფსალ. 51,14), единомысленно.
ერთპირად 
ერთჟამიერადერთის გზობით, ერთხელობას, единовременно.
ერთსახესახისა მსგავსი სახითა ანუ ჭკუვითა, единообразный (ფსალ. 67,6), единомысленный.
ერთ-სახელირაჲცა მიითვალავს სახელსაცა და საზღარსაცა სახელისასა (კატიღ. ანტ. §42),одноименный. აქა იგულისხმების ნათესავი. მაგალითად, ცხოველი არს გულისხმიერი და ცხოველი არს უგულისხმო, ანუ ქალაქი არს ტფილისი და ქალაქი არს ქუთაისი. რამეთუ სახელნი მიითვალვენ სახელსაცა და საზღარსაცა თჳსისა ნათესავისასა. // ხოლო ერთმოსახელე, თანმოსახელე და სახელმოდგამი არს, რომელთა სახელი საზოგადო და, ხოლო საზღარი სხვა (მუნვე, კატიღ. §41 და 102), соименный, მაგალითად, ქუაბი სპილენძის სიავი საგბოლისი და ქაბი ნაპრალი კლდისა. ესენი სახელით არიან ერთ, ხოლო საზღრით სხვა. ამათ ეწოდების ბერძულად სინონიმია (ლოღიკ. ბაუმ. §68), συνονμία, sunonimia; ხოლო ომონიმია, Όμονυμία, homonymia არს, ოდეს ერთი ლექსი იხმარების მრავალთა შინა მნიშვნელობათა, მაგალითად, ამისად იხილე ბუდე და ხელი. // ერთსახელი და თანმოსახელე, განუკვეთელთა ეწოდების სეხნა, სეხნია, тезоименит, тёзка.
ერთსულიერთხმა, ერთგული, შესაკუთრებული ვისთანმე სულითა და გულითა (ეფეს. 4,4; ფილიპ. 2,2), единодушный. შეისწავე, რამეთუ ერთსული ითქმის სწორთა შორის, ხოლო ერთგული უმცროსისგან უფროსისადმი.
ერთფერიერთგვარი ფერისა, ერთის ფერისა, одноцветный.
ერთღვთაებააღსარება, ერთისა ჭეშმარიტისა ღვთისა, единобожие.
ერთწევროვანირიტორიულად: პერიოდი მექონი მხოლოდ ერთისა წევრისა, одночленный.
ერთხელ, ერთხელობასერთჯერ, ერთგზის, ერთგზობას, однажды, один раз.
ერთხელმწიფებაერთმთავრობა, უმაღლესი უფლება მხოლოდ ერთის გამისა, единовластие.
ერთხმობაერთსულობა, ერთობა, ურთიერთარს მორჩილება და სიყვარული, единогласие.
ერთჯერერთგზის, ერთხელ (ფსალ. 61,11), единою, единожды.
ერინათესავობა კაცთა, განსაკუთრებული ენითა, შთამომავლობითა, სარწმუნოებითა და სხ., народ, нация. // სიმრავლე კაცთა ერთად შეკრებილი (მატ. 5,1 და 8:1,18, კალად 21,8 და შემდგომი და 27,15 და შემდგომი), народ. // ზოგჯერმე დაიდების ნაცლად მრავლობითისა კაცნი (ფსალ. 2,1 და 27,9 და 28,11), люди. // მრავალჯერ ჰნიშნავს მხედრობასაცა (მატ. 22,7; ლუკ. 2,13), воин, вонство.
ერისაგანიჯარისკაცი, მხედარი, მოლაშქრე (მატ. 27,27 იოან. 19,23 და შემდგომი), воин.
ერისთავითემისმთავარი, ანუ მხედარმტავარი (1 მეფ. 10,5), начальник (რიცხ. 14,5), старейшина (საქმ. 4,1 და 16,25), воевода.
ერისკაციმსოფლიო, არა საღდელოთაგანი, светский, светского звания, мирянин. // მხედარი, მოლაჭქრე (საქმ. 10,7), воин.
ერის მთავარიერისთავი (საქმ. 23,5 და 28,16),воевода, князь людей, начальник в народе. // მხედართმთავარი (ისუ. 5,14 და 1 მეფ. 12,9), Архистратиг, военачальник.
ერკემალი(ოთხფ.), ვერძი, მამალი ცხარი, მნერბავი, დაუკოდავი მოსაშენებლად (ნახე ცხართან), овен, баран.
ერმიermi ოტარიდი (ნახე ცთომილთან), меркурий, планета, Έρμής.
ეროდია {ეროდიო}(მფრ.) ასიდა, იშხვარი და ძველს დავითნში ყარყატის მაგიერ სწერია, еродия, цапля, έρόδιος, Herodio, dius, ordea.
ეროსანიერთა პატრონი, ყმიანი ანუ ლაშქრიანი.
ერქანისახნეველი გუთანი, რომელსა შინა შეიბმის რვა და უმეტესი უღელი ხართა (შავთ. 55), рало, плуг, ხოლო ჯილღასა შინა ოთხი ან ხუთი უღელი, არონასა შინა ყევარი და აჩაჩასა ანუ ოქოქასა შინა ცალუღელი ხარი (ნახე გუთანი).
ერქნა(ვერქნი, მოვერქნი) ხნვა ერქნითა, орать, пахать.
ერწო(ბალ.).
ესენაცვალსახელი ჩვენებითი (მატ. 3,17), сей, ხოლო იხმარების სამთავე პირთა შინა, ვითარ ესე, ეგე, იგი, ანუ ისი, რომელნიცა ხშირად შეერთდებიან პიროვანთა არსებითთა ნაცვალსახელთა, რომელ არიან მე, შენ, იგი და მათ მაგიერადცა დაიდებიან ორთავე რიცხთა შინა, ე.ი. პირველ პირად ესე, მეორედ ეგე, მაგალითად, უბადრუკი მე ესე კაცი ვინმე მიხსნას ხორცთა ამათგან სიკდილისათა (რომაელ. 7,24), რომელთა ესე (ჩენ) ნათელ ვიღეთქრისტე იესოს მიერ და შემდგომი (მუნვე, 6,3), რომელი ეგე (შენ) ასწავებ მოყასსა და შემდგომი (მუნვე 2,21), ვითა ეგე (თქვენ) გისწავიესთ ქრისტე იესო უფალი და შემდგომი (კოლას. 2,6), უფალნი ეგე (თქენ) სამართალსა და სწორსა მისცემდით მონათა მათ (მუნვე, 4,1). ხოლო მესამე პირი, ვინათგან საზოგადო არს ჩვენებითთაცა და არსებითთა, ვითარ მე, შენ, იგი ანუ ესე, ეგე, იგი ამად მრავალნი მაგალითნი შესაძლო არიან პოვნად: ვეცხლი იგი, კაცნი იგი და სხ. თუმცა ზემორე მოღებულნი მაგალითნი აჩვენებენ, ვითარმედ ხსენებულნი ნაცვალსახელნი იხმარებიან არსებითთა თანა სახელთა თჳნიერ ბრუნვისა და რიცხჳსა, არამედ ზოგჯერმე ეთანხმებიან მათ ორკერძოვე. მაგალითად: ისმინე ჩემი, უფალო, უღირსისა ამის მონისა შენისა, ანუ უხმართა ამათ მონათა შენთა და სხ. ამათ ნაცვალსახელთაებრ იგულხმებიან რთულნიცა და სხმითგარდასლჳთნი მათნი, ვითარ ამისთანა, მაგისთანა, იმისთანა. ამისთანა ჰნიშნავს მსგავსსა მისსა, რაჲცა ეკუთნვის პირველსა პირსა; მაგისთანა - მსგავსსა მისსა, რაჲცა ეკუთნვის მეორესა პირსა; იმისთანა - მსგავსსა მისსა, რაჲცა ეკუთნვის მესამესა პირსა. კალად ამგარი, მაგგარი, იმგარი; ამოდენი, მაგოდენი, იმოდენი; ამსიმძიმე, მაგსიმძიმე, იმსიმძიმე; ამსიმაღლე, მაგსიმაღლე, იმსიმაღლე; ესევითარი, ეგევითარი; ესრეთი, ეგრეთი; ესზომი, ეგზომი; ესფერი, ეგფერი და სხ. კალად ზმნისზედანიცა მათნი, ვითარ ამგარად, მაგგარად, იმგარად; ამოდნად, მაგოდნად, იმოდნად; ესრეთ, ეგრეთ; ესევითარად, ეგევითარად და სხ.
ესე და ეს, ამა და ამისი, ამა და ამასიხმარების ნაცლად სახელისა კაცთა და ადგილთასა, რაჟამს სახელნი მათნი არ ვიცით, ანუ მოვიღებთ მაგალითად, такой-то.
ესევითარიამისთანა, ამგარი (ებრაელ. 7,26), таков, таковой.
ესერა, ეგერააი, აგერ, ასერ, ჩვენებითი ზმნისზედა, პირველის პირისაგან ითქმის ესერა (ფსალ. 38,18), ხოლო მეორისადმი - ეგერა (ფსალ. 49,17 და 58,3) се! вот, это.
ესზომი, ეგზომიამ ზომისა, ანუ ამდენი (ვეფხისტ. 868), столький, столько.
ესთა, ესთავეესრეთ, ესრეთვე, так, так же.
ესოდენი, ეგოდენიესდენი, ესეოდენი, ამდონი (მატ. 8,10 და 15,33; საქმ. 5,8), толикий, столько.
ესრეთ, ესრეთვეეგრეთ, ამგვარად (დაბად. 1,6 და შემდგომი; ფსალ. 1,4), тако, так, такожде, также.
ესფერი, ეგფერიამფერი, ამგვარი, такой, таковой.
ეტერი(ბალ.) ოდოში ყანისა (ლევიტ. 2:14,16 და 23,13), зелёный клас, колос.
ეტიკიგზის მცოდნე, მატარებელი, ბელადი, კოლაოზი, проводник.
ეტლიურემი კამაროსანი, დიდებულთ საჯდომი (ნახე ურემთან) (ფსალ. 19,7; საქმ. 8,28 და შემდგომი), колесница, коляска. // ხოლო ჭადრაკის სათამაშოსა ეტლსა ეწოდების რუსულად ладья (шахматная).
ეტლიგარეშეთა წერილთა შინა ეწოდების თჳთოეულსა ცთომილსა, ანუ ბურჯსა, რომელია ნიშანი ზოდიაქოსი (ვეფხისტ. 273, 947, და შემდგომი, კალად 1295), ამისგამო ითქმის: რა ეტლზედ დაბადებულა, ე.ი. რა ბედისა არის? родиться под влиянием какой планеты и проч.
ეტლის თალიურმის თალი (ეზეკ. 10,9), коло, колесо.
ეტრატიტყავის ქაღალდი საწერი, пергамент.
ეულიმოსული კაცი უმამულო, ბოგანო, ტაბარუკი, батрак, бобыль.
ეფუდიძველის სჯულის მღდელთა საბურველი საცო, ან სამკლავე (მსაჯ. 17,5), ефод, έφόδ.
ექთიმუქთი, მედადი, უფასური, даровой.
ექინი(თევზ.) ზღჳს ზღარბი (სოფონ. 2,14), еж морской, род раковины, Άκινός, echinus.
ექსიჭკუა ანაგებად შექმნილი, навык, έξις.
ექსორიაპატიმრად წარგზავნა სხვაგან, ссылка, изгнание, заточение, έξορία.
ექსორიაქმნილიპატიმრად წარგზავნილი, ссылочный, заточенный.
ექსიორჯელ სამი, шесть, έξη.
ექსუნჯი(ბალ.) კანაფის გარია, желтолён.
ეშვიდიდი კბილი ტახთა, ღორთა, სპილოთა და მისთანათა, клык.
ეშვი(ოთხფ.) თჳთ ტახი, ღორი ეშვიანი (ფსალ. 79,14), вепрь, кабан.
ეშმა, ეშმაკისატანა, სული ბოროტი, არაწმინდა (მატ. 7,22 და 17,18; ფსალ. 95,5), дьявол, бес. (ვეფხისტ. 111, 130), ეშმა. // ეშმაკი კაცი ვერაგი, ხელოვანი, ანუ მასხარა, проказник, или хитрец.
ეშმაკეულიშეშლილი ეშმაკისგან (მატ. 8:16,28), бесноватый.
ეშმაკობა(ეშმაკობს) მზაკარება, хитрить. // ავკაცობა, шалить, проказничать.
ეშმი, ეშმის კა ამარტა ანუ იასპი, яшма.
ეჩო, ეჩვიხუროთ ცული ძელთ სათლელი, რომლისაც პირი პირი ტარზედ შემოცმული აქს არათუ გსწრივ, არამედ გარდიგარდმო და ხელეჩო პატარა ეჩვი (ისაი. 44,12), сечиво, топор.
ეწერი(ხე) ხშირი ჭალა ველოვან-ნისლოვანი.
ეჭვი, იჭვიარა დასტურად, არამედ მიხდომით შემოღება ცილისა (1 კორ. 10,25 და შემდგომი; 2 კორ. 5,7), сомнение, подозрение. ეჭვა (ვეჭ, ვეჭვობ) ეჭვიანობა, იჭნეულება (ფსალ. 118,39), непщевати (ვეფხისტ. 109 და შემდგომი), чаю, думаю, кажется.
[ეხლაтеперь].
ეჯიექსი ათასი ნაბიჯი, ანუ მხარი (ნახე მილი) (ვეფხისტ. 471, 940), миля. თ. აღაჯ.
ეჯიბიხელჯოხიანი, მეფის წინაშე მდგომი (ვეფხისტ. 141), [привратник, камергер].
ეჰა!შორისდებული წოდებითი, ანუ განკჳრებითი, მაგალითად, ეჰა, მთიებო!
ეჰინიექინი ნახე.
ხ(ჴ) շ
ქარაგმიანნი ლექსნი ამას ასოსა ზედა არიან: ვ~დ - ვითარმედ, ვ~ა - ვითარცა, ვ~ე - ვიდრე, ვ~რ - ვითარ.
დაერთვის თავად სახელთა თჳნიერ საჭიროებისა და არა რასმე ჰნიშნავს, თუმცა არა ესრეთ ხშირად, ვითარცა . მაგალითად, იგრი - ვიგრი, ზინდარი - ვზინდარი, იწრო - ვიწრო, იშ - ვიშ.
ვ თავად ზმნათა არს მაპიროვნებელი პირველისა პირისა. მაგალითად, ვამბობ, ვაკეთებ, ვჰკითხულობ, ვსწერ და სხ. და ესრეთ უკეთუ ზმნანი ქართულნი ამას ლექსიკონსა შინა აღწერილ იქმნენ პირველითა პირითა, მაშინ იგინი სრულად შემოკრებულ იქმნებიან ამას ასოსა შინა, გარნა დაწერილ არიან მხოლოდ ძირნი მათნი, ე.ი. სახელზმნანი თჳს თჳსსა ადგილსა და შემდგომად მათსა ფრჩხილთა შორის დაწერილ არიან პიროვანნი მათნი ზმნანი, ვითარ უბნობა (ვუბნობ), კეთება (ვაკეთებ), წერა (ვწერ) და სხ.
შეისწავე, რამეთუ ასოჲთა გაპიროვნებულნი ზმნანი ჰნიშნავენ საზოგადოსა მოქმედებასა სამთავე პირთასა, ხოლო ოდესცა ზმნანი შეიცლებიან პირნაკლად და მოქმედება მიეჩემების პირველსა პირსა, მაშინ იხმარების , მაგალითად: მეუბნები, მეუბნების; მიკეთებ, მიკეთებს; მიწერ, მიწერს და სხ. ხოლო ოდეს მოქმედება მიეჩემების მეორესა პირსა, მაშინ იხმარების , მაგალითად: გეუბნები, გეუბნება; გიკეთებ, გიკეთებს; გიწერ, გიწერს და სხ. (იხილენ ასოთა თანა მ, გ, და ).
ბოლოდ არს ნიშანი წოდებითისა ბრუნვისა სახელთასა, მაგალითად, მამავ, დედავ, ძმავ და სხ., კალად ვი დაერთვის სახელთა დაბოლოვებულთა -ზედა ნაცლად (ნახე ).
ვაგლახ!ვაგლახმე! ვაჲ გლახ! ვაების ხმა (ნახე გლახ!) (ვეფხისტ. 621), горе! увы!
ვაგლახი, ვაგლახობაიგივე (ვეფხისტ. 96, 233, 253, 418).
ვადაპაემანი, ბორჯი, срок.
ვადახმლის ტარი ჯვარედინი; უვადო ხმალი (ნახე ხრმალი).
ვაება(ვვაებ) გლოვა, გოდება (ტირილთან ნახე) (ვეფხისტ. 329 და შემდგომი).
ვაზი(ხე) ყურძნის ხე, лоза виноградная.
ვაზირივეზირი (ვეფხისტ. 34).
ვაზნამუხტი, თოფის წამლის მასრა, ან ქაღალდში გახვეული გასატენი, патрон.
ვაკებარი, თანასწორი, შანდაკი ადგილი (ისაი. 40,4), гладкий, ровный, равнина.
ვალ, ხვალ, ვალსზმნა უკანონო (ნახე სლა, ანუ სიარული), ходить.
ვალალა, ვალალება(ვვალალებ), ვაება, გოდება, კნესა (ტირილი ნახე) (ოსე. 7,14), плакать, рыдать.
ვალანისახლთ გარემოვლინებული ფიცრის გალავანი (ნახე ზღუდესთან) (იერემ. 49,31), забрало, забор.
ვალება(ვავალებ, ვივალებ) ვალის მიცემა ან მიღება (ვასხება ნახე), одолжать, -ся, давать, или брать в заем.
ვალიგარდასახადი, ვახში, ვახჩი, долг. [გარდახდა ცის ვალისა; ცის ვალი დედამიწას არ შერჩება].
ვანისადგომი, ბინა (მარკ. 8,3; საქმ. 10:6,18 და შწმდგომი, კალად 28,23), дом, пристанище, жилище, квартира.
ვაჲხმა სავაიებო (მატ. 11,21 და 23,13 და შემდგომი; გამოცხ. 12,12), горе, βαϊ, βάκ.
ვაჲმე, ვამე, ვამიიგივე (ფსალ. 119,5; ვეფხისტ. 340 და შემდგომი), увы мне.
ვაჲ შენი ბრალიშენ მებრალები (ვეფხისტ. 908), жаль тебя.
ვაჟიწული, ძე შვილი (ვეფხისტ. 11), сын, ребенок.
ვაჟინახილთ წვენი შაქრითა ან თაფლით შეზავებული, сироп.
ვაჟკაციახალგაზრდა მამაცი, молодец.
ვარ, ხარ, არსზმნა არსებითი (ფსალ. 1,1), есмь, ზოგგან ლესთა გასაწყობად დაუდვიათ; ვარიმე (მუნვე, 24,17), ხარი შენ (მუნვე, 2,7).
ვარაგინამგლის გნდე.
ვარაყიქანდა, накладное, сусальное золото, βαράκι.
ვარგასახმარია, გამოდგება, годится.
ვარგისიგამოსადეგი, годный.
ვარდი(ხე, ვეფხისტ. 35, 49, 83, 1337), роза.
ვარდის ზეთიგამონახადი ვარდის სინოტივე, სუნნელი, розовое масло.
ვარდისუბანისავარდე ადგილი, розовая аллея или кустарник. თ. გულისტან.
ვარდის წყალინადუღი ვარდისა, розовая вода.
ვარდკანაფა(ხე) თმიანა, ქარაძენძა, божие дерево, чернобыльник.
ვარდკაჭაჭა(ბალ.) цикорий.
ვარდკოხა, ვარდგოხაქუნთრუშა, корь.
ვარდობის თვემაისი (ნახე ზოდიაქოსთან), май.
ვარვარი(ვარვარებს) ლაპლაპი, უკომლოდ ნთება, წითლად ჩენა ალისა და ნაკვერცხალთა.
ვარზიმახვილი (ცელივით, იერემ. 6,14), меч.
ვარია(მფრ.) მოზდილი მართვე შინაურთა მფრინველთა: ქათამთა, ინდაურთა, ბატთა, იხთა და მისთანათა.
ვარიამომცრო სადღვებელი.
[ვარისი] 
ვარმანდიანაფორა, პალეკარტი.
ვარსიმიდალაქი, თავისა და წვერთა მპარსველი.
ვარსკლავიზოგადი სახელი მნათობთა ცისათა, ღამით ხილულთა (ფსალ. 8,3; მატ. 2,2 და შემდგომი), звезда
ვარსკლავედისამოსელი ხალასად ნაკერი.
ვარსკლავთმრიცხველიასტრონომოსი (შავთ. 2), звездочёт.
ვარსკლავკრებული, თანვარსკლავედირაოდენნიმე ვარსკლავი ერთად მდგომნი ცასა ზედა, რომელნიცა მიმსგავსებითა ცხოველთა, ანუ ნივთთა უწოდებიათ მათითა სახელებითა, ვითარცა 12 ბურჯნი ზოდიაქოსანი, კალად ხომლი, გჳრგჳნი, ანუ ცხენის ნალი, დათვი, რომელსაცა მსოფლიონი უწოდებენ რვილად, და სხანი, созвездие.
ვარსკლავმორბედიტატანი, ღამით მფრინავი ვარსკლავი, бродящие огни.
ვარშამანგი თავმოსახვევი მანდილი, საბურველი, ანუ ბეჭთა ჩამოსაფარები სამხრე, ბარტყულა (გამოს. 28:4,37 და 39,40)клобук, кидарис, наглавие (ლევიტ. 8,9), увясло, митра (საქმ. 19,12), главотяж.
ვარცლიმცირე ნავი, ანუ ცომის მოსაზელი ბურეჯი, корыто βατζέλι (τό βατσέλο - ასეა ცნობილი ეს სიტყვა ბერძნულ ლექსიკონებში ალ. ღლონტი). // ხონჩა, ტაბაკი (დან. 14:32,33), нощва, ночва
ვარძმიუარის თქმა (ვერა ძმავ!). თ. ჰაშა.
ვარხვი(მფრ. ფსალ. 101,7), неясыть, ხოლო ზოგგან ჶენიქსის მაგიერ დაუდვიათ (იხილე მუნ).
ვარჯიქოჩორი კაცტა (ნახე თმასთან) (ეზეკ. 24,23), власы. // მიმსგავსებით იხმარების შეფურცვლილთა ხეთათჳსცა.
ვარჯოვანი, ვარჯოსანიქოჩრიანი (იერემ. 3,6 და 17,2), лиственный.
ვარჯისი, ვარჯიში ვარჯისობა(ვვარჯისობ) ხელოვნება, ზეპირება, твердить, упражняться.
ვასილისკო(მძრ.) ერთგარი გველია გესლიანი (ფსალ. 90,13), василиск, δασίλισκος.
ვასხება(ვავასხებ) დავალება, ვალის მიცემა (ფსალ. 36,26), одолжать, в заём давать, (ვივასხებ) ვალის არება, ანუ ნათხოვრად მიღება (მუნვე, ფსალ. 36,21), занимать, заимствовать.
ვასხებითინაცალგებითი, ურთიერთარსი, რაჲსამიმართობითი, взаимный.
ვასხივახში ნახე.
ვაქილივექილი, თანამოსარჩლე სამსჯავროთა შინა ფასით (ვეფხისტ. 199) (სჳნდიკოსი ნახე).
ვაშა-ვაშა! ვიშ-ვიშ! ვახ! ვახაქ!შორისდებულნი ესე ჰნიშნვენ ანუ საწადელის მიმთხვევასა, ანუ მუქარასა, აგდებასა იშნის მოგებასა და სხ. (ფსალ. 34:21,25; ვეფხისტ. 294), благоже, благоже! хорошо, хорошо! Э!, Э! // ზოგჯერ ვიშ, იშ, ვახ! იხმარებიან ნაცალად ვაჲ, უჲ ან უშ!
ვაშკარანიზოგადი სახელი შთასადებელთა ჭურჭელთა ნაქსოვთა, ანუ ტყავისათა (დაბად. 44,8), вретище (მატ. 10,10), пира, сума (ლუკ. 22,16), мех, ესენი არიან: ბალანტი. გალაგი, გუდა, ველავარაკი, თალია, თალისი, მაფრაშა, მანდიკი, მახალი, მახალიკი, პარკი, საცალო, ტომარა, ქისა, პავარაკი, საქუფთე, ურნატა, ტუნკია, ჩახვი, ჩალთა, ანუ შალითა, შულდაკი, ხალთაგუდა, ხურჯინი, აბგა, ჯალდანი, ჯუზდანი გინა ამიანური.
ვაშლატამა(ხე) გარედამ ჰგავს ვაშლსა, ხოლო შიგნიდამ არს ატამი მისის კურკითურთ, адамово яблоко.
ვაშლიცნობილი ხილი, რომელიცა არს მრავალგარი: თურაშაული, მაჟალო, ხომალდური, яблоко.
ვაშლის ხე(ხე, ქებ. 2,3), яблоня.
ვაშტიეპივატი, მხედარი, მოლაშქრე (2 სჯული. 20,1), всадник.
ვაცი, ვაციკი(ოთხფ.) მამალი თხა, ბოტი (იხილე თხასთან) (ფსალ. 49:9,13 და 65,14), козел.
ვაცირემი(ოთხფ.) ხარირემი, ანუ ჯიხვი.
ვაცისწვერა(ბალ.).
ვაჭარისაქონელთ მოფარდული (მატ. 13,45; ვეფხისტ. 1019 და შემდგომი), купец. ს. ვაჭარ.
ვაჭრობასაზოგადოობა ვაჭართა, купечество. // მოფარდულობა, აღებ-მიცემა, торговля.
ვაჭრობა(ვვაჭრობ) მოფარდვა და განფარდვა სავჭროთა (ვეფხისტ. 978), торговать.
ვაჭრულისაკუთნავი, საფერი ვაჭართა (ვეფხისტ. 1245 და შემდგომი, 1390), купеческий.
ვახ! ვახაქ!ნახე ვაშა!
ვახმი, ვახმიათიეკლესიის შეწირული მამული სარგოს მომცემი, ვითარ სახლნი, ვენახი, სახნავი, მტილი, კაპილიონი და მისთანანი, фундуш, церковные угодья.
ვახშამიმწუხრის შემდგომი ნადიმი (ნახე სერი), ужин.
ვახშიგარდამეტებული სარგებელი ვალისა, აღნადგინება (გამოს. 22,25; იერემ. 9,6), лихва, рост.
ვეგისათამაშო კოჭი, ცხრის ფეხის ძალი, ხოლო ზროხათასა ჰქვიან კორნატი.
ვედრება(ვევედრები) ხვეწნა, თხოვა, აჯა (ფსალ. 6,9 და 16,1; მატ. 8,5, 31,34), молить, умолять.
ვედრიაჯა, სახვეწარი, სათხოვარი, моление, прошение, просьба. // დავედრებული, დაბარებული, ნამცნები, შეკვეთილი (ლევიტ. 6,2 და 1 ტიმოთ. 6,20), поручение, предание.
ვეებასაოცერა, დიდი რამ უზომოდ, огромный.
ვეზირივაზირი, მესაიდუმლოვე, თანაგანმზრახი, თანამზრახველი, визирь, министр, βεζέρες.
ველიკორდი, მინდორი, ტრამალი (ფსალ. 64,11 და 77,43; მატ. 24:18; ლუკ. 2,8), поле.
ველის ყრდელი(ბალ.) ვენახის ღიჭას ჰგავს და მწარეა (გამოს. 12,8), горькое зелье.
ველობივაკე, ბარი ადგილი (ზაქარ. 7,7), подольная.
ველურიგარეული, მინდრისა, дикий; თაფლი ველური (ნახე თაფლი).
ველური ვირი(ოთხფ.) კანჯარი (იერემ. 14,6), онагрь.
ვენახიმტილი საყურძნე, ზვარი (მატ. 20,1 და შემდგომი; ფსალ. 79:8,14), виноградник. //ზოგჯერ ჰნიშნავს ვაზსა (იოან. 15:1,4 და შემდგომი), лоза.
ვეჟანიშავმოიისფრო (რუხთან ნახე), сизый.
ვერ, ვერაუკუთქმითი ზმნისზედა, მნიშვნელი შეუძლებლობისა (საქმ. 4,16), нет, не могу, ხოლო არა - უნდომელობისა, ამის გამო ვერ იხმარების ნაცალად ზმნისა არა ძალმიძს, არ შემიძლია, მაგალითად, ვერ დავდივარ, не могу ходить, ვერ დავსწერ, не могу написать, არ დავდივარ, не хожу, т.е. не хочу ходить, არ დავსწერ, не напишу, или не хочу написать.
ვერაგიმზაკვარი, ხელოვანი, მცბიერი, хитрый, коварный.
ვერაგობამზაკვარება, მანქანება, хитрость, коварство.
ვერანაუშენი, უმკჳდრო, ნაოხარი ადგილი, пустошь, пустопорожнее место. თ. ხარაბა.
ვერარა, ვერარაჲმევერაფერი, შეუძლებლობის უკუთქმა (ნახე არარა).
ვერსი, ვერსტირუსული საზომი გზისა, 500 საჟენი, გინა 1250 ბიჯი, ანუ 625 მხარი, უკეთუ 1 მხარი იანგარიშო ორ ნაბიჯად (მილი ნახე), верста.
ვერღარა 
ვერცხლი, ვეცხლიძვირფასი მეტალლი, შემდგომად ოქროსა უმჯობესი სხათა, ფერით თეთრი, ვინაცა ლექსი ესე თეთრი იხმარების ნაცლად ვეცხლისა, ოდესცა ჰნიშნავს საფასესა ფულსა (4,5 და 65,9; მატ. 10,9), сребро, серебро.
ვერცხლეულიშემკრებელობითი სახელი, დამნიშვნელი ვერცხლისგან შექმნილთა ნივთთა, серебро, серебрянные вещи.
ვერძი(ოთხფ.) მამალი ცხარი, ერკემალი (ფსალ. 64,13 და 65,14, კალად 113:4,6) овен. // ნიშანი ზოდიაქოსი, რომელიცა მარტსა შინა მიითალავს მზესა (ნახე ზოდიაქო).
ვერხვი(ხე, ისაი. 41,19; ვეფხისტ. 139), тополь, осина.
ვეფხი(ოთხფ., დან. 7,6), рысь (ვეფხისტ. 859 და შემდგომი), тигр или барс.
ვექილივაქილი, მაგიერი მოსაქმე, агент, поверенный.
[ვეღარანახე ვერღარა]
ვეშაპი(თევზ.) დიდი თევზი ანუ ცხოველი წყლისა (დაბად. 1,21; იონ. 2,1), кит. ს. ვისაბ. კეტ. // დიდი გველი (დან. 14,26 და შემდგომი; ამოს. 9,3), змий, змей.
ვეცხლინახე ვერცხლი. ვეცხლის წყალი ნახევარმეტალლი, მძიმე და ნოტიო, ртуть.
ვეძაწყარო ბუნებითად მლაშე, ხმარებული საჭმელთა შინა მარილის მაგიერ (ნახე წყალი და მარილი).
ვეხნა, ვეხნებიჭურჭელი სამსხვერპლოტა (იერემ. 52,12), чаша.
ვზინდარიმეჯინიბე, конюх, конюший.
ვზინდართუხუცესიმეჯინიბეთუხუცესი, ამირახორი, шталмейстер (ლექსნი ესე ხმარებულ არიან სიგელთა შინა იმერეთის მეფეთასა)
ვიგრი, იგრი(ოთხფ.) ხლიკის მსგავსიცხოველი, უდიდესი მისი, რომლისაცა ტყავი არს ძლებით მოლურსმნილი და გააკრენ ქარქაშთა სასწრაფო საპირისწამლეთასა და სხათა საომართა საჭურველთასა (ვ. გორგასლანს აქნდა ფარი ვიგრისა, ქართლის ცხ.).
ვიდრე, ვიდრემესადა (ფსალ. 138,7; იოან. 14,5), камо, куда.
ვიდრე, ვიდრეღა, ვიდრეღარავირემც, როგორც (ფსალ. 36,16 და 117,8 და შემდგომი), паче, нежели.
ვიდრე, ვიდრემდისსადამდინ ანუ როდემდინ (ფსალ. 12,1 და შემდგომი, კალად 17,37 და 56,1), доколе, дондеже.
ვიდრე, ვიდრემდემუნადმდე (ფსალ. 35,5 და 41,4, კალად 49,1), даже до.
ვიეთი, ვიეთიმეზოგი, რომელიმე (მატ. 17,25), кий, некий, некто, некоторый (ებრაელ. 3,18), койже, который же.
ვით, ვითავითარცა, როგორც (ვეფხისტ. 441, 537), как. // ვით ბოლოდ ჰნიშნავს ებრ, ლომსავით, ლომებრ.
ვითამ, ვითამცმითამ, რეცა, будто, будто бы.
ვითარრაბამ, რაოდენ (ფსალ. 65,4 და 72,1 და 83,1), коль.
ვითარებადაკვეთება მაგვაროვნებელი საქმისა თავსა შორის თჳსსა, ანუ სხვაობა სხვაობითა (კატიღ. ანტ. §159), качество. // გარემოება, მაგალითად, ჟამთა ვითარება, обстоятельство времени.
ვითარიროგორი, какой, каковой.
ვითარმედკავშირი მიზეზობითი, что (ისაი. 2,2), яко. ვითარმედ და რომელ ანუ რამეთუ სხვაობენ ესრეთ: ზმნათა წარმოთა სულიერთა ძალთაგან, რომელ არიან: ვჰგონებ, განვსჯი, გამოვიხატავ, მახსოვს და სხ. ანუ გარეგანთა გრძნობათაგან, ვხედავ, მესმის და სხ. ამათ შეუდგებათ ვითარმედ. მაგალითად, ვჰგონებ, ანუ მესმის, ვითარმედ მოსრულ არიან, ხოლო ზმნათა წარმოთა სულიერთა ვნებეთაგან, რომელ არიან: მიხარის, მიკჳრს, მეშინის, ვინანი, ვსწუხ და სხ. ამათ შეუდგებიან რომელ და ღამეთუ. მაგალითად, მიხარის, მიკჳრს, რომელ მოსრულ არიან; გინა რამეთუ მოსრულ არიან; აქა ვითარმედ უჯერო არს; მეშინის რათა არა მოვიდენ.
ვითარცაროგორც, ანუ რამეთუ (ფსალ. 1:3,4; ლუკ. 1,2), яко, как.
ვინნაცვალსახელი კითხჳთი, მნიშვნელი პირისა, ხოლო ნივთსა ზედა იხმარების რაჲ (ფსალ. 14,1 და 23,3), кто? // ვინცალავ მოღებითი (ნახე ცა), ვინძი (ნახე ძი).
ვინა?საიდამ (მარკ. 8,4; ლუკ. 1,43; ფსალ. 120,1), откуду, откуда?
ვინა, ვინცასაიდამაც და ზოგჯერ დაიდების ნაცლად კავშირისა, მაშა, მაშასადამე, отсюда, из сего, посему.
ვინათგან, ვინაჲთგან(კავშირი მიზეზობითი) რადგან, რადგანც (ლუკ. 1,1; ფსალ. 77,20), понеже, поелику.
ვინემცვირემც, ვიდრე, ვიდრეღა, нежели.
ვინძლი, ვინძლივ(ზმნისზედა გასამხნობელი), თუმცა ძალგედგას, თუ კაცი ხარ.
ვირემც 
ვირთაგვა(ოთხფ.) ზაზუნა, დიდი თაგვი, крыса.
ვირთხა(ოთხფ.) სინჯაფს ჰგავს, летяга.
ვირი(ოთხფ.) სახედარი, დაბალი ჯორი, კარაული (ნახე ცხენთან) (მატ. 21,2 და შემდგომი), осел, ишак.
ვირის ტერფა(ბალ.) белый копытник, матерник, мать и мачеха.
ვირკენტავროსივირდევი, ვირკაცი, ანუ იპპოკენტავროს (ისაი. 13,22), инокентавр.
ვირფეხიкозлы под мостами.
ვისსონისამფეხი ხე წყალთ გასაღობავი, ნახე ბისონი.
ვიშ, ვიშ, იშ!ნახე ვაშა
ვიწრო, იწროუგანო, არა მექონი საკმაოს სიფართისა (ვეფხისტ. 790), узкий, тесный.
ვლამინახე ლამის.
ვლდომა(ვვლდები) ხლტომა (ისაი. 35,7), скакать.
ვლენა, ვლინება(ვავლენ, ვავლინებ) ტარება, ანუ გაგზავნა, водить, посылать.
ვნება(ვავნებ) ძვირის შემთხვევა, დაჩაგრვა, დაჯაბნვა (ფსალ. 34,1 და 104,14; მატ.20,13; საქმ. 7,26 და შემდგომი), обижать. // (ვივნებ) ძვირის ხილვა, გამოვლა ტანჯვასა და მწუხარებასა შინა (მატ. 16,21 და 27,19), страдать, пострадать. // (მევნების) იგივე (1 პეტრ. 4:1,13) და შემდგომი; 1 კორ. 6,7), страдать, быть обиженным.
ვნება ხორციელისნეულება, ტანჯვა და მისთანანი, страдание.
ვნება სულიერიმწუხარება, რისხვა, გულისთქმა, განკჳრვება, სინანული და სხ., страсть.
ვრაქიანახე მეჩეჩი.
ვრდომადაცემა, დავარდნა (ნახე დავრდომა).
ვრცელიგანიერი, ფართო (ფსალ. 103,25; მატ. 7,13), пространный, обширный.
ვსება(ვავსებ, ივსების) ავსება, აღვსება, наполнять. // დავსება, დაშრეტა, გაქრობა, гасить, тушить.
ვუჲ! ვაჲ! 
ვჰზამ, ჰზამ ანუ ვიზამ, იზამ(ნახე ზმა და ზმნობა).
ვჰზი, ჰზი, ჰზის ანუ ზინმრავალ. ვსხედვართ, სხედვართ, სხედან (ფსალ. 46,9), сидеть, возседать. განვლილი ვისხედით (ნახე ჯდომა და სხდომა).
ხ(ჴ) շ
ქარაგმიანნი ლექსნი: ზ~ა - ზედა.
ამას ასოსა აქნ ზედდადებულნი მარცვალნი: ზე, ზედ, ზედა, ვითარ: ზეაღსლვა, ზესხდომა, ზედნადები, ზედმიწევნილება, ზედადართვა და სხ.
ზოგჯერ შეიცლების , ანუ , ვითარ: ზრიალი - ჟრიალი, შეზიზინება - შეჟიჟინება, ანუ ზარი - ძარი, ზირა - ძირაკი, ბზარვა - ბძარვა, ზახილი - ძახილი, ზროხა - ძროხა, კალად იხმარების ნაცლად , წინაშე ასოთა და , ვითარ: მზგავსი - მსგავსი, მიზდევს - მისდევს, დაზდევს - დასდევს, მიზდი - მისდი. ეგრეთვე ხმოვანთა შორის ასოთა: ანგელოსი - ანგელოზი, კათალიკოსი - კათალიკოზი, ანუ ნაცლად წ: აწევა - აზევა, იმერულად გაზი - გასწი, მუწუკი - ბუზუკი, და სხ.
ზაბილურიდაფი ანუ ეგევითარი რამე (რუსუდანიანში, კარი 4).
ზადიკნინი რამე, ბრძვილი, ნაკლებობა, порок, недостаток. // გრძნობა სინაკლისა (ვეფხისტ. 116).
ზადიკისომხურად დღესასწაული, праздник. ს. ზატიკ, ზადკი. // ზოგგან დაუდვიათ პასექის მაგიერ (1 კორ. 5,7 და შემდგომი, საქმ. 12,4), пасха. // წიგნი საგალობელთა პასექიდამ ვიდრე ყოველთა წმიდათა კჳრიაკედმდე, триодь цветная.
ზადიკობა(ვზადიკობ) დღესასწაულობა (1 კორ. 5,8), праздновать.
[ზავებაрастворение]
ზავთიბაქი, რიხი, угрозы.
ზავითანხმობა, თანშეკრულობა, ერთსულობა, შერიგება (ვეფხისტ. 319), мир, союз, согласие. // შეზავება, ზომიერად შეერთება ნივთთა (ნახე მოზავება), растворение.
ზაზუნი(ოთხფ.) сурок.
ზათქიბგერა, ჭექა, დიდის ხმის გაღება (ვეფხისტ. 968, 1169, 1400), треск, звук.
ზაკვა(ვზაკვავ) ენით ჩემება სიყარულისა, ხოლო გულში დაფარვა ბოროტისა (ფსალ. 5,9 და 14,3, კალად 35,2) льстить. //(კალად იხილე მატ. 26,4; მარკ. 7,22 და 14,1; ფსალ. 9,27 და 31,2), лесть, хитрость, ласкательство, лукавство.
ზაკული, ზაკვიანიმზაკვარი, ვერაგი, მცბიერი (ფსალ. 11,2 და 16,1), льстивый, коварный.
ზალანახე წალა.
ზალაყინიძალაყინი.
ზალვანიფეხის ხუნდი (ნახე ხუნდთან).
ზამბაკი, ზამბიკ ანუ ზაბაკი(თევზ.) ზღჳს ნიჟარა მარგალიტის მოქმედი (ანდრ. კრიტელის თქმულში).
ზამბარაკისაჟამოთა და სხათა მანქანათა მძრველი დახვეული ფოლადი, пружина.
ზამბახი(ბალ.) შროშანა, ландыш, лилия. თ. სუმბულ [სპ.].
ზამბილიჭილობისგან დაწნული პარკი (ნახე სფირიდი), кулёк, ζεμπίλι.
ზამბულაკიდიდი თოფი, აქლემით სატარებელი, სპარსეთში ხმარებული, фальконет.
ზამთარიწლის ნაოთხალი, დრო სიცივისა, ე.ი. სამი თთვენი: დეკემბერი, იანვარი, ფებერვალი (მატ. 24,20), зима.
ზანგიშავი კაცი (ვეფხისტ. 120, 1129, და შემდგომი), черный, негр, мавр.
ზანგელაშავწითელა, ინდუშა, მურა.
ზანდრაბეგიჭადრაკის მეფის მხედრულად გარდახტუნება.
ზანდუკისკივრი, კიდობანი (ნახე ზარდახშა), сундук, Σενδοϋκι. // პინაქსი, სარჩევი წიგნისა, оглавление.
ზანდური(ბალ.) თათუხი პური, რომლისაგან გაკეთდება სამინდო, ხლარჩი ფქვილი.
ზანზალაკიმცირე ზარი, колокольчик.
ზანზარი(ზანზარებს) რხევა, ნძრევა შენობათა, მიწისა და სხ., трястись.
ზანტიზარმაცი, დაზარებული, ленивый.
ზანჯაფილი, ჯანჯაფილი(ბალ.) კოჭა, инбирь, τζεντζεφύλι.
ზარადიმუზარადი, საომარი თავსახურავი (ნახე ზუჩთან) (ვეფხისტ. 1369), кираса.
ზარაზონა, ზარაზონიდიდი ეჟვანი ჯორთა, აქლემთა და მისთანათა შესაბმელი.
ზარაფიმეკერმე, ფულის პატრონი ან დამახურდავებელი, банкир, меновщик, Σαράφης, Σεράφης. თ. ზარაფ [არაბ.].
ზარბაბიзолотая ткань.
ზარბაზანიუდიდესი თოფი, ვიეთთამე ქვემეხი უწოდებიათ, пушка.
ზარდანჩო(ბალ.) ბალახის ძირი, ყვითლის საღებავი.
ზარდახშაშთასადებელი მაგარი ჭურჭელი, შექმნილი ფიცართაგან და მისთანათა (შავთ. 43), ესენი არიან: გვადრუცი, გოგროხი, გოდორი, ზანდუკი, კიდობანი, კოლოფი, სკივრი, ხვიმირა, ხოკი, ხოკერი, ящик.
ზარდიონი(მფრ.) ცხრა მუცელა.
ზარზამინისარდაფი შენობათა ქვეშე, подвал.
ზარი, ზარასარეკელი რვალისა, დაკიდებული სამრეკლოთა ზედა ეკლესიათასა საცნობელად ლოცვის ჟამისა და სხ., колокол.
ზარიელდა, ანაზდი შიში, განკრთომა (დაბად. 9,2; საქმ. 10,4; ვეფხისტ. 333, 342, 576), ужас, трепет, страх. // შიშის ზარი, ანუ თავს ზარის დაცემა, გაშტერება შიშისგან, ელდის ცემა (ჩახრუხ. 60,61), поражение, изумление.
ზარიზრუნი, გოდების ბანი.
ზარი, ძარიგოდორი შესანახათ სიმინდისა და მისთანათა, ანუ ქორთ საჯდომი გალია.
ზარმაციზანტი, მცონარი, ленивый.
ზარნაშო(მფრ.) დიდი ბუ (ლევიტ. 11,14), неясыть.
ზარობა(ვზარობ, მეზარება) არა ნდომა საქმის გაკეთებისა, лениться.
ზარქაშისირმა, სხეპლა ოქროსი ან ვეცხლისა განზიდული.
ზატიკინახე ზადიკი.
ზაფრაგვინი, დანდალუკი, სენი ნაღველის ბალღამის სიჭარბისაგან, желтуха, желчь.
ზაფრანა(ბალ.) კრკო, ქურქუმა, სუნნელი ყავილი ბალახთა, სერით ნარინჯი (ვეფხისტ. 344, 493, 679), шафран, ζαφράνι.
ზაფხულიწლის ნაოთხალი, ჟამი სიცხისა, ე.ი. 3 თთვენი: ინისი, ილისი აგჳსტო (ფსალ. 73,17; მატ. 24,32), лето, жатва.
ზაქი(ოთხფ.) კამბეჩის ხბო, მოზვერი (ნახე კამბეჩთან), молодой буйвол, теленок.
ზახება(ვიზახებ) შეძახება ქადილით, მუქარით (ფსალ. 82,2), шуметь, возшуметь.
ზახილი(ვიზახი, ვიძახი) ხმობა, კივილი, (ვეფხისტ. 221, 229, 267 და 583), кричать.
ზახიზავთი, ომახიანობა, ზახიანი ომახიანი, მაღალხმიანი, голосистый.
ზდა, ზდილინახე ხრდა, ზრდილი.
ზემაღლა, ანუ ცათა შინა.
ზებინინახე სებინი.
ზეგალის ხალ, ანუ ხალის შემდგომს დღეს (2 სჯული. 6,20), утре, после завтра.
ზეგარდამოზეცით, ანუ ღვთისგან (იოან. 3,31 და 19,11; ფსალ. 77,23), свыше.
ზედა, ზედანთანდებული მიცემითსა ბრუნვასა თანა ზმარებული (ფსალ. 3:1,8 და 8:1,6,9, კალად 10,1; დაბად. 1:2,7,17; ვეფხისტ. 411), на, над, по.
ზედადართვა(ზედადავრთავ) ზედ დამეტება, შეძინაბა (მარკ. 4,24), прилагать.
ზედადასხმა(ზედადავსხამ) მაღლა შეჯდინება მრავალთა. // (ზედადავესხმი) მიხდომა მტრულად, нападать.
ზედადგვარიფეხებიანი რკინა ქვაბთა ცეცხლზედ შესადგმელად, таган.
ზედაკერძოზევიდამ, თავზედ (გამოს. 26,14), сверху.
ზედამდგომელიზედამდეგი, თავს მდგომი და რიგის მიმცემი საქმისა, ანუ მუშაკთა, надсмотрщик, надзиратель.
[ზედამისლვა] 
ზედამხედველივინც დახედავს მოქმედებასა ხელის ქვეშეთასა, დაარიგებს და გაუმართავს, надсмотрщик, ревизор.
ზედანნახე ზედა (ვეფხისტ. 29, 441), над.
ზედასზედაზედიზედ, ხშირად (საქმ. 12,16; ვეფხისტ. 42, 142, 843), часто, беспрестанно.
ზედაშეღვინო, ხმარებული ჟამისწირვასა ზედა სეფისკვერსა თანა, церковное вино. // მსოფლიონი უხმობენ ღვინოსა შენახულსა სთლის დროს პატარა ქოცოში, ვიდრე დღეობადმდე სალოცავის ადგილისა და მაშინ მოხდიან, თან წაიღებენ ნაკვების ზვარათურთ ეკლესიის კარს, სადაცა ნაწილსა ზედაშისა და დაკლულის ზვარისაცა მიართმევენ სამღდელოთა. ზოგს დაურიგრბენ გლახაკთა და დანაშთენს მიიღებენ თჳთ მუნვე.
ზედაწარწერაწიგნის სახელი, ანუ სზღარი, эпиграф, заглавие. // დაწერილობა ფულთა ზედა, შენობათა, საფლავის ქათა და ეგევითართა (მატ. 22,20), надпись.
ზედგარდავლა(ზედგარდავივლი) გაქელვა, ფეხით გავლა რაზედმე, растоптать.
ზედმიწევნასაფუძლიანი ცნობა. ზედმიწევნით საფუძლიანად, სარწმუნოდ, უიჭველად, основательно, достоверно.
ზედმიწევნილებასაფუძლიანი ცნობა მიზეზისა ნივთთასა, ანუ სრულებისა ხელოვნებათასა ესრეთ, რომელ იხმარების ლექსი ესე ნაცლად გულისხმისყოფისაცა (მეტაჶ. ბაუმ. 204), разум, разумение (ისაი. 33,6), хитрость.
[ზედმოწერილობა] 
ზედნადებიმთოვარის განახლების საცნობელად მოპოვებული რიცხჳ, основание в пасхалии, ათცხრამეტურისა, რამეთუ მთოვარის მოქცევი არს 19 წელიწადი (იხილე ქრონიკოს), ხოლო მთოვარის განახლებიდამ მეორეს განახლებადმდე განვლის 29½ დღე, ანუ რაოდენითამე ჟამითა მეტნაკლები და ვინათგან: 1) თჳთოეულსა წელიწადსა აქს 365 დღე და უკეთუ განამრავლო 29½ რიცხსა ზედა 12 თთვეთასა, მაშინ დადგების 354 და ეს გამოსთალო 365-დამ, დაშთება კალად 11, მაშინ მთოვარე განახლდება თჳთოეულს წელიწადს 12 ჯერ, და კალად დაშთება 11 დღე. ამას ეწოდების ზედნადები. ამას მეორეს წელიწადს დაერთვის კალად 11, შეიქმნება 22. მესამეს წელიწადს - კალად 11, შეიქმნება 33. აქედამ 30 გაუქმდება, დაშთება 3, რომელიც იქმნება მესამის წლის ზედნადები. ამ 3-ზედ, მესამეს წელიწადს დაერთვის კალად 11, შეიქმნება 14 ზედნადები და ესრეთ აღირიცხება შემდგომითი შემდგომად, ესრეთ რომელ უკეთუ ზედნადები გარდასცილდეს 30, მაშინ ეს 30 გაუქმდების და დანაშთენი მისი იქმნება ზედნადები. 2) 19 წელიწადში ერთხელ 11 დღის მაგიერ დაერთვის 12. ესე არს გასასწორებლად მომატებულთა დღეთა ნაკისათა და მთოვარის მობრუნებისათა, რამეთუ 29½ დღეს გარდა კალად რაოდენიმე ჟამი მეტნაკლებია. 3) უადვილეს დასანახავად ზემოთქმულისა დაერთვის აქა 19 წლის ტაბლიცა 1827 წლითგან ქრისტესით, სადაცა მეათექსმეტესა წელსა 1842 ზედნადებზედ 26 დაერთვის 12, შეიქმნება 38, აქედამ 30 გაუქმდება, დაშთება 8 ზედნადები მეათშვიდმეტის 1843 წლისა (ტაბულა ნახე).
ესე არს ათცხრამეტური მთოვარის მოქცევისა, რამეთუ ნიადაგ ცხრამეტ წელიწადში ამავე რიგით მობრუნდება შეუცვალებელად და უკეთუ გენებოს, 1845 წელთა მიათალე 19, რომელიცა იქმნება 1846-დამ ვიდრემდე 1864-დმდე და იგინი დასხენ ამ ტაბლიცაში დასხმულთა წელიწადთა მაგიერ. ათცხრამეტური და ზედნადები ისევ ისინი დაშტებიან შეუცვალებლად და ესრეთ შემდგომითი შემდგომად.
ხოლო მთოვარის განახლების ანგარიში, რადგანც დაბეჭდილის დაბადების ბოლოს ვრცლად არის განმარტებული და საქართველოში მრავალთ იციან ზეპირად, ვიდრეღა უწიგნობათაცა, ამად არა შემოიტანების აქა. მხოლოდ ესე არს კალად სათქმელი, ვითარმედ ვითარმედ მთოვარის ანგარიშსა შინა ზედნადებს დაერთვის კალად ორი რიცხჳ: 1. ჰქვიან ნიადაგი და 2. თთვისთავი (ნახე თჳსთა ადგილთა).
ზედსაჩინოზენაპირი, ეპიჶანია (სხეულთან ნახე),
ზედშესრული(სახელი) მნიშვნელი ვითარებისა არსებითისა სახელისასა, прилагательное имя.
ზევსიzevs დია, მუშთარი (ნახე ცთომილთან), Юпитер - планета, Ζεύς.
ზეზეფეხზედ, დგომელა, стоя, стоймя.
ზეზიმკედი და სირმა ერთად შესთული ორფერად (ნახე ოქრომკედი) (გამოს. 28,33 და 31,4, კალად 35,25), виссон, галун.
ზეთი(ებრაულია) ცხიმი მოსავალთ მარცვალთა (იხილე ცხიმთან) (ფსალ. 4,7; მატ. 25,3 და შემდგომი), елей, масло постное.
ზეთის ხე(ხე) ამისთა ხილთაგან გამიხდების ზეითუნის ზეთი (ფსალ. 51,8), маслина, масличина.
ზეთის ხილინაყოფი ზეთის ხისა (საქმ. 1,12), оливки.
ზეიდალიერთრიგი ჯავშანია (იქ ნახე).
ზეითი, ზევითი, ზემოთიმაღლა მყოფი, верхний.
ზეითუნიზეთის ხის ზეთი, оливковое масло. // ფერი ამ ზეთისა, оливковый, темнозеленый цвет.
ზეიმი, ზეჰმი ანუ ზაჰმიგამომჩვენებლობა (ვეფხისტ. 74, 309, 311, 332).
ზეინკალიხელოსანი, მკეთებელი აბჯართა, ზეიდალთა, კლიტეთა და მისთანათა, слесарь. თ. ჩილინგდარ.
ზელა(ვზელ) ხელით თელვა რბილისა რისმე, ვითარ ცომისა, თიხისა და მისთანათა, мять, месить.
ზემდგომელიზედამდგომი, ზედამდეგი (იგავ. 23,5), настоятель.
ზენაზემოთი, ზევითი, ზეითი (ვეფხისტ. 27, 785, 1025), горная.
ზენაკერძოზედაკერძო, ზეითკენ (ისაი. 10,9), выше.
ზენაპირიზედსაჩინო.
ზენარი, ზენაარიზეცათა შინა არსი. მესტიხეთ უხმარიათ ნაცალად ღვთისა, ანუ მოჭირვებულის ფიცისა (ვეფხისტ. 236, 408, 416, 660, 696, 726), клясться, уверять небом.
ზეპვა(ვზეპ, -პავ) ზერგნა, ტკეპნა საზეპელით.
ზეპირ, ზეპირადუწიგნოდ თქმა ანუ კითხვა ნაწერისა, наизусть. // ზეპირად შეთლა ან დაბარება უწერილოდ, პირად შეთლა (ვეფხისტ. 407, 1314), словесно наказать, поручить сказать о чем (ვიეთთამე სეფურად დაუწერიათ, მაგრამ უკანონოა).
ზეპირება(ვაზეპირებ სხათა, ვიზეპირებ) წრთნა, დასწავლა, გავარჯისება უწიგნოდ თქმისა, учить, твердить наизусть.
ზერგნა(ვზერგნი) ტკეპნა, ქელვა ფეხითან საზეპელით, топтать, мять.
ზერდაგი(ოთხფ.) ჩალისფერი ცხენი, буланая лошадь.
ზერექვერედ სნეულიარც წოლით და არც სრულად მრთელი.
ზერჩო(ბალ.) არჯაკელა.
[ზერქნანახე ზერგნა].
ზესთა ზედათ, ზეშთა ზედათუმაღლეს, ზეიდამ, ზენაკერძო (ისაი. 2,2), превыше.
ზესთა ზესიუზენაესი, ფრიად უაღრესი, უმაღლესი, высший, превосходный, преизящный.
ზესტა მჩენობაზვაობა, მაღლოობით მჩვენებლობა, высокомерие.
ზესიზენა, ზეციური (ვეფხისტ. 212, 800).
ზესკნელიუმაღლესი ადგილი ზეცისა (ფსალ. 8,1), превыше небес (და 103:3,13), превыспренный.
ზეფიროსისაამოვნო ნიავი დასავლეთისა, зефир, Ζέφυρος.
ზეღმაერთგვარი ბადე თევზთ სანადირო (ნახე ბადესთან).
ზეცა, ზეციერი(ნახე ცა), ციერი (ფსალ. 10,4 და 13,2, კალად 19,6; ვეფხისტ. 134, 1040).
ზეწარიგარდასაფარებელი ეტლთა, აკვანთა, საფენთა, ანუ აჯიღა ქალთა (ვეფხისტ. 366), простыня.
ზეჯდომა(ზევჰზი) მრავლ. ზესხდომა (ზევსხედვართ), ზედანაღჯდომა (მატ. 21,5; ფსალ. 75,6), возседать.
ზეჰარიზვავი, ზესთამჩენი (ამბაკ. 2,5), величавый.
ზვავიუზომოდ ამპარტავანი, кичливый.
ზვავიმთათაგან ჩამოზღლეული თოვლის გორა (ნახე თოვლთან), снежный отвал с гор.
ზვარაშესაწირავი ხვასტაგი, მოზვერი ანუ მამალი, რომელსაც მსოფლიონი შეინახვენ დღეობადმდე სალოცავისა და მაშინ შესწირავენ (ნახე ზედაშესთან), ხოლო შესაწირავს ცხვარს უხმობენ საღვთოდ, на жертву предназначенный скот.
ზვარაკი(ოთხფ.) კურო, მოზვერი (ნახე ზროხასთან) (ფსალ. 49,9 და 50,19), телец (და 65,14), вол (კალად 67,30), юнец.
ზვარიადგილი, სადაც მზე დიდხანს მიადგება. // რადგანც ამგვარი ადგილი უკეთესია სავენახედ და სოფელთ მებატონენი მას გამოარჩევენ ამად ზვარი ეწოდება დიდსა ვენახსა მათსა, რომლისაც მუშაობა დებულებად აქსთ მის სოფლის გლეხთა, ვითა ხოდაბუნისა, большой виноградник господский или помещичий
ზვევა(იზვება, იზვების) ითქმის ხვასტაგთათჳს, რომელნიც შობენ (იერემ. 14,5), рождать, ამის გამო მშობელს ეწოდება მეზვი, ხოლო ბერწს - უზვი.
ზვერვა(ვზვერავ) განმსტრობა, დაზვერვა, დარილი, подглядывать.
ზვერიბაჟი, ანუ ხარკი (რიცხ. 31,28; მატ. 17,25; რომაელ. 13,7), дань, пошлина.
ზვიადიზვავი, მოთაკილე ან თავმომწონე, спесивый, чванливый. ს. გოროზ.
ზვინიგროვა თივისა, შეშისა და მისთანათა (გამოს. 8,14; რუთ. 3,7), стог.
ზვირთიზღათა და მდინარეთა შინა დიდროვანი ტალღა ამოქანებული (ნახე წყალთან), волны.
ზვლევანახე ზღლევა.
ზიანიდასაკლისი, ზარალი (ვეფხისტ. 788, 1024), изъян, убыток. თ. ზარარ [არაბ.].
ზიარება(ვაზიარებ, ვეზიარები) თანამონაწილედ შექმნა, მონაწილეობის მიცემა ან მიღება (2 კორ. 6,14; ებრაელ. 13,16; ვეფხისტ. 383), приобщать, -ся, общение, сообщение. // ერთი 7 საიდუმლოთაგანი ეკლესიასათა, რომელია მიღება წმინდათა საიდუმლოთა, причастие, евхаристия.
ზიარითანამონაწილე, თანაზიარი, сообщник, соучастник.
ზიდება(აზიდებს) გულისრევა, ბალღამის დაძრვა სანთხევლად, отрыжкий, позыв на рвоту.
ზიდვა(ვზიდავ) კიდებულის ტჳრთის ტარება, носить, таскать.
[ზიზინიაბიბინება].
ზიზღიგარემიქცევა შეძაგებისგან, отвращение, гнусность, [брезгливость].
ზიზღვა, ზიზღება(ვიზიზღებ, მეზიზღება) უგემურად მიჩნევა, отвращаться, гнушаться, иметь отвращение.
ზითევი, მზითევიგასათხოვარის ქალის მისაცემი ქონება სამშობლოს სახლიდამ, приданное.
ზილიკრინი, წვრილი ხმა გალობაში, альт или дискант.
ზილი(მწერ.) კოღო.
ზილფაროზი მამალი(ბალ.) переполох мужской.
ზილფიწინამო, კავები ქალთა (ნახე თმასთან), локон. ს. მაწაკ. // ზილფიაღი (ნელსაცხებელი ნახე).
ზინდანიგრდემლი (ჩახრუხა. 76), наковальная. თ. სინდან [აზერბ. - არაბ.].
ზინდარინახე ვზინდარი.
ზინზლიწარმართთა სიმყრალის სუნი (ნახე სუნი).
ზიპითევზის ქონი (ცხიმთან ნახე).
ზირა, ძირაკი(ბალ.) კლიავი, тмин, киман.
ზირაქი(მფრ.) დიდი მფრინველი ფრთხილი.
ზირნიხასამხატრო წამალი, ყვითელი ქვა, оврипигмент.
ზმალექსთ მაეგობა, ესრეთ რომელ ორთა ანუ რაოდენთამე ლექსთა შეერთებითა სხვა ლექსი გამოდიოდეს (ვეფხისტ. 1508), каламбуры. ამგარად აღწერილ არიან შაირნი ჩახრუხაულნი და აბდულმესია შავთელისანი თამარიანსა შინა. მაგალითად, დაწერა ქვითა, და წერაქვითა ანდამატისა ცვილმყოფელისა, 80. ამაში გამოდის: წერა, ქა, წერაქჳ. ანუ მეფეთა მარილი, ე.ი. მეფე თამარი, ანუ ზედა წარწერა მეფის ირაკლის ბეჭდისა: მე ფერხთ განბანილთა მიერ ეკლესია ვადიდე. ამაში გამოდის მეფე ერეკლე.
ზმა(ვჰზამ, ვიზამ, ვაზმი) ქმნა, ქმნობა, მოქმედება (მარკ. 2,24 და 11,5) ვეფხისტ. 13, 221, 255, 519), деяти, делать.
ზმა დაზმა ხანისა ნახე (ვეფხისტ. 1050).
ზმანება(ვაზმანებ) გაზომვა, ზომით დატოლება, верстать, примеривать.
ზმანება(მეზმანების) მოლანდება, მოსიზმრება, присниться, пригрезиться.
ზმარტლი, ზღმარტლი(ხე) ხუთგული ხილი.
ზმილაკი(ბალ.) სურო ანუ მისგან ნათხზი სფირიდი.
ზმირინიმური სუნნელი და სამკურნალო (ესთერ. 2,12), смирна, мускат.
ზმნაზმა, ანუ ღრამმატიკულად მესამე ნაწილი სიტყჳსა, глагол (3 часть речи по грамматике).
ზმნა(ვიზმნი) მისნობა (დაბად. 44,5), волхвовать. // ავად დაცდა რისამე, принять что за худое предзнаменование.
ზმნობა(ვაზმნობ) განზრახვა, ცდა, ცდილობა (საქმ. 9,26 და ებრაელ. 11,29; ვეფხისტ. 1381), покушаться, попытаться.
ზმორება(ვიზმორები, მაზმორებს) ტანში შეჟრჟოლება და გაჭიმვა.
ზმუვილი(ზმუვის) დაბმული ზროხათ ხმიანობა საზრდელის ჟამს (ვითა ცხენთა ხვიხვინი).
ზმულიუფრო ხშირად იტყვის ხანდაზმული (იქ ნახე).
ზნერაც რამ ჩვეულებად სჭირდეს ვისმე კეთილი თუ ცუდი (1 კორ. 15,33; ვეფხისტ. 63, 941), нрав, обычай.
ზნექა(ვიზნიქები) ნახე გამოზნექა.{ზნექა - (ვჰზნექ, ვჰზნიქე) მოვჰრავ, მოვჰკაკვავ, сгибать, (ვიზნიქები) сгибаться, гнуться - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
ზნეობაზრდილობა, ანუ ცოდნა მისი (ვეფხისტ. 8), нравственность, или нравоучение.
ზნიანიჟინიანი, ავის ზნისა, капризный. // შმორიანი ღვინო, ანუ ჭურჭელი მისი.
ზოგადერთად, ერთობით, თანად (დაბად. 22,6), вкупе, вместе, вообще.
ზოგადისაერთო, საზიარო, საზოგადო, общий.
ზოგგანზოგს ადგილს, инде.
ზოგვა(ვზოგავ) გაფრთხილება, დაზოგვა, გამოზოგვა, беречь.
ზოგი და ზოგიერთირომელიმე, ვიეთიმე (ვეფხისტ. 29, 794), иной, некоторый. // რაოდენიმე, კერძო, ნაწილი ანუ ნახევარი (ლუკ. 19,8; საქმ. 5,2), часть, половина.
ზოგსრეკერძოდ, რაოდენმე (რომ. 15,15), отчасти, несколько.
ზოგჯერხან და ხან, ჟამად-ჟამად, ოდესმე, иногда (ვეფხისტ. 741, 799), ზოგჯერ თქმა სჯობს არა თქმასა და სხ.
ზოდიმეტალლი, ერთად შედნობილი მკრივად (შავთ. 44), слиток.
ზოდიაქო, ზოდიასიმრგლე მზისა მოქცევისა წელიწდეულად, зодиак, Ζοδιακός, Ζωδιον; ხოლო განიწვალების ესე რიცხჳსაებრ 12 თთვეთა წლისათა, 12 კერზოდ ანუ ბურჯად, რომელთაგან თჳთოეულსა დარქმევია სახელი თანავარსკლავედისა მის, რომელიცა თჳთოეულსა თთვესა შინა მიითალავს მზესა მიმოქცევასა შინა მისსა. ამათ თანავარსკლავედთადმი მსგავსებისაებრ ცხოველთა და სხათა ნივთთასაგანკუთნვილ არიან სახელნი და ნიშანნი. ნიშანთა ამათ ეწოდების ზოდიანი ნიშანნი ცისანი, ანუ ნიშანნი ზოდიაქოსანი, რომელთაცა გარეშეთა შინა წერილთა უწოდებენ ბურჯად ანუ ეტლად. შესამეცნებელად ამისა წინადაიდების აქა, შემდგომი ტაბლიცა ჩვენებითურთ სახელთა თთვეთასა, რაოდენობისა დღეთა მათთასა და განკუთნვილთა მათდამი ნიშანთა ზოდიაქოსთა ( ტაბულა). და ესრეთ იანვარსა შინა მიითალავს მზესა წყლის საქანელი, ფებერვალსა შინა - თევზნი, მარტსა - ვერძი, აპრილსა - კურო და შემდგომნი. კალად შეისწავე, რამეთუ თჳთოეულსა ოთხსა წელიწადსა შინა ფებერვალსა დაერთვის ერთი დღე და შეიქმნების 29. ამ წელიწადს ეწოდების ნაკისა (იხილე მიზეზი ამისი ლექსსა შინა ნაკი. ხოლო უვრცელესად განმარტება ყოვლისავე ჰპოვო ჶიზიკურსა შინა ასტრონომიასა).
ზოზინი ანუ ზოზღნა(ვზოზინობ) გვიანობა, ჯანჯლობა, არა მარჯვედ საქმობა (ვეფხისტ. 469), мешкать, лениться.
ზოლინაქსოვთა შინა გრძლად ჩატანებული სხვა ფერი, полоса (в ткани)
ზოლზოლიჩაქსულა, სრელა ნაქსოვი, полосатый.
ზომარაოდენობა, ქვემდებარე განზომისა, ანუ განსაზღრებელი განფენილება, ხმარებული საცნობელად სივრცისა, სიგრძისა, გინა სიმაღლისა ნივთთასა (ნახე საზომი), мера протяжения.
ზომვა(ვზომ, -მავ) ცნობა საზომითა სივრცისა, სიგრძისა და სხ., мерять.
ზომიერიუმეტნაკლო, умеренный.
ზონარიმრგლად ნაქსოვი მკედი, ანუ ოქრომკედი, шнур, шнурок, Ζωναρας, Ζωναράκι.
ზორვა(ვზორავ, ვუზორავ) კერპთა მიმართ შეწირვა საკლავისა მსხვერპლისა, ანუ კმევა და ეგევითარნი (ფსალ. 105,37), жреть, пожреть, жертвоприношение.
ზორზოხი, ძონძროხიკაცი ტანად მოდიდო, უშვერი.
ზორტიგრძელი შესაკრავი სამოსელთა, ანუ წიგნთა, застежка.
ზოსტერიქამარი (ნახე სარტყელთან), пояс кожаный, Ζωστήρι.
ზოხოამხიარულება, გამომჩვენება საბატიური, (ბარუქ. 4,34), величание.
ზრახება(ვაზრახებ) რჩევა, რჩევის მიცემა, დარიგება (1 კორ. 7:25,40), советовать, давать совет.
ზრახვა(ვზრახავ) განზრახვა, მონდომება, მოწადინება (ფსალ. 13,6 და 19,4; მატ. 1,19), предпринимать, намереваться. // რჩევა, არჩევანი, დასკნა რჩევისა (ფსალ. 1:1,5 და 30,13; მატ. 26,4 და 27,1), советовать, совещать, -ся. // გონებით ლაპარაკი, ფიქრი, ჰაზრი (ფსალ. 1,2 და 2,1, კალად 5,10; მატ. 16,23), мыслить, размышлять, помышлять. // ვეზრახები ველაპარაკები (ლუკ. 22,4), глаголить, говорить.
ზრდა(ვზრდი), ზდა (ვზდი) აღზრდა ჩჩვილთა, აღორძინება მცენარეთა (საქმ. 7:19,21), воспитывать, возращать. // გამოზრდა, გამოკვება, საზრდელის მიცემა, რჩენა, შენახვა (მატ. 6,26; ეფეს. 5,29; დან. 1,5), питать, кормить. // ზრდა სასოებისა, სიყარულისა და სხ., ე.ი. ქონება (ვეფხისტ. 694, 1287), питать надежду, любовь и пр.
ზრდილი, ზდილიკეთილად აღზრდილი, ზდილობიან. ალერსიანი, благовоспитанный, учтивый.
ზრდილობა, ზდილობაკეთილად გაზდილობა, თავაზიანობა, благовоспитание, учтивость.
ზრდილობიანი, ზდილობიანიზდილობის მქონე, თავაზიანი, учтивый (ესე ითქმის პირისათჳს, ხოლო ნივთისათჳს ზდილური საქმე, პასუხი და სხ.).
ზრზინებანახე აღზრზინება (2 სჯული. 31,27), рвение.
ზრზოლანახე ჟრჟოლა.
ზრიალინახე ჟრიალი (ვეფხისტ. 1038, 1386, 1404).
ზროღერო მცენარეთა, стебель. // ტარი ისართა და მისთანათა, деревко. // ტანადობა, შნო ტანოვნებისა, талия.
ზრობა(ჰზრავს) ძრობა, დაძრობა (ვეფხისტ. 257, 1446).
ზროხა(ოთხფ.) ცნობილი შინაური ხვასტაგი (ფსალ. 8,7), вол, ესე არს საზოგადო სახელი, ხოლო მამალს ეწოდების ხარი, დედალს - ფური, შვილთა მათთა -ხბო, წლამდე სახარეს ხბოს - ბოჩოლა, საფურეს - მოცედი, წელიწადზედ მეტს სახარეს - მოზვერი და ზვარაკი, საფურეს - დეკეული და დიაკეული, ორის წლისას ხარს - ბოიკი, ფურს - წიქარა, საკლავად სასუქს - უსხი, საკიდარს ხარს - აზავერი, დაუკოდელს ხარს - კურო, ბუღა და პრასი, შესაწირავს - კურატი და ზვარა, კუდა მოზვერს - კოკოზა, ბერწ ფურს - ურწანი, უზვი და ფურბერწი. კამბეჩთა და ირემტა მამალ-დედალნიც ხარ-ფურობით ითქმიან.
ზრუნვა(ვზრუნავ) ცდა, ცდილობა, ნაღვლობა, თავს შედება რისთჳსმე (მატ. 6:25,27 და 13,22; იოან. 12,6), пещись, заботиться. // განზრახვა, ფიქრობა (ფსალ. 37,18 და 76:3,6), размышлять.
ზრუნიგოდების ბანი მტირალთაგან (ნახე ტირილში).
ზრქელითუმცა ლექსი ესე წერილთა შინა ხმარებული, მდაბიურად ითქმის სქელი, გარნა ამათ შორის არს სხვაობაცა, ე.ი. მკრივთა ანუ მსხვილთათჳს ითქმის ზრქელი (ხე, კაცი და სხ. ფსალ. 143,13), толстый. ხოლო სქელი ითქმის ნოტიოთათჳს, ვითარ ზეთი, თაფლი და მისთანანი, густой.
ავი, ზარაკიდა სხ. (ნახე ზვავი, ზვარაკი).
ზუჰალი, ზოჰალიkronos კრონოს (ნახე ცთომილი) (ვეფხისტ. 948), сатурн-планета
ზუვილიბზუვილი, ანუ ხმა გასროლილის ქჳსა, ჯოხისა და მისთანათა.
ზუზვა(ვიზუზები) გამოემეტებლობა, წუწკობა, ან ზოზინი.
ზუზუნიზუვილი ან წუწუნი.
ზუთხი(თევზ.) осетр.
ზუკივიეთნიმე გარდაბრუნებით გამოსთქმენ კუზი, ზუკი.
ლევანახე ზღლევა.
ზუმბადგუში, шомпол.
ზუმბურილაქი თუ ლუქი, сургуч.
ზუმილიუსისხლო ცხოველნი ზღჳსანნი ნიჟარიანნი, ვითარ ზამბაკი, раковина, улитка, მალვანი, ნიჟარა, ოსტრია, პინასი, პონგინი, სადაფი, სელქანი, სიფიანი, ტევთიდი, ხამანწკა და მისთანანი.
ზურგიუკანაკერძო კაცთა, ანუ ზედაკერძო ცხოველთა (ფსალ. 20,12 და 68,23), хребет, спина. // ითქმის ნივთთათჳსცა ვითარ ზურგი მთისა, სენობისა და მისთანათა.
ზურგიელიშაშხი, ზურგის კერძი დიდთა თევზთა და საკუთრად ზუთხისა, спинка.
ზურმუხტისამარაგდე, თალი პატიოსანი (ვეფხისტ. 1359), изумруд, смагард.
ზურნა, ზურნაკისტვირი მესაკრავთა ანუ მწყემსთა (ნახე საკრავთან).
ზუფანიმოკლე შუბი სასროლი (ნახე ლახვართან).
ზუფილარი ანუ ფარჩა, უჭრელო, ღელვიანი, волнистая материя.
ზუჩითავს დასარქმელი საომარი რკინა, რომელსა უხმობენ კვერცხსაცა. წინათ და უკანით აქს მოვლებული ჯაჭვის ბადე, რომელსა ჰქვიან ზარადი ხოლო მუზარადი არს ზუჩის მსგავსი, პირზედ აქს საცხვირე, და ჩაფხუტი არს უზარადო, თხემსა ზედა აქს მცირე პოლოტიკი, ჩაჩქანსა აქს კისრის კერძოთა ზედა მცირე ზარადი და პირი ახდილი. ჩაბალახი არს ლიტონი ჯაჭვი თავსახურავი უპოლოტიკოდ (ხოლო ტანთსაცმელნი ჯაჭნი იხილენ ჯავშანთან).
ზღაპარიიგავი, ანუ მოგონილი ამბავი (2 პეტრ. 1,26 და 1 ტიმოთ. 4,7), басня.
ზღმურდლიღუდუდი, ანუ მცირე ფოლაქი ტანზედ.
ზღრუბლი, ღრუბლიკარის შესავალს წინ დატანებული ძელი ფეხის დასადგმელად (გამოს. 12:7,22; შავთ. 61), праг, порог.
ზღშესაკრებელი წყალთა (ნახე წყალი) (დაბად. 1,10; ფსალ. 8,8), море.
ზღა, ზღვა(ვზღამ, ვუზრამ) გარდახდა, ანუ პასუხის გაცემა, заплатить, отвечать.
ზღარება, ზღვარება(ვზღრების) მოსამზღრედ დგომა (საქმ. 18,7), быть подле, в смежности.
ზღვექვაფენილი ან გაფიცრული ძელებით, мостовая, вымощенная камнем, бревнами.
ზღვევა(ვიზღვევ, მეზღვევის) დაკარგვა, დაკლება, დაზიანება, (მარკ. 8,36), отщетить, потерять.
ზღვევინაბა(გაზღვევინებ) გარდახდევინება ვალისა ან დანაშაულის მაგიერისა, взыскивать, доискивать, штрафовать.
ზღვენინახე ძღვენი.
ზღუდეგარემოვლებული კედელი, ანუ სხვა რამ სიმაგრე (ფსალ. 17,20 და 50,18), стена, ограда (კალად ფსალ. 79,12 და 88,40; მატ. 21,33), оплот. სახენი ამისნი: გალავანი არს ნაგები ქვითკირითა ანუ ალიზითა გარემოს მონასტერთა, ეკლესიათა, სასაფლაოთა და მისთანათა; ვალანი ანუ ფიცრული არს გალავანი ფიცრისა; თარჯი არს გალავანი გარემოს ქალაქთა; ეზო სახლთა ზღუდე, მოვლებული განითი განად, ანუ სიგრძითი სიგრძედ, რათა საშუალს აქნდეს ადგილი; სინდონი თურქთა ენით თეჯირი, კარვის ზღუდე; ბაკი, კარაბაკი და ტრუშული ხვასტაგთ სადგურად ფიჩხისა და წნელისაგან; ღობე ვენახთა, მტილთა, ბოსტანთა და მისთანათა გარემო შექმნილი ჯალჯისა და ძეძვისაგან; ძელყორე ქვით და ძელით მოვლებული ზღუდე; გისსონი გზათ შესაკრავი ზღუდე; ხირხალი გარემო ხნულთა და კალოთა მოზღუდვილნი ძელნი სამ ან ოთხ რიგად; კანკელი ეკლესიათა შინა საკურთხეველის გამყოფი ზღუდე; ლანძვი და თურქთა ენით მოაჯარი რკინათა ანუ ძელთაგან დაფანჯრული ზღუდე; გოდოლტაძრები ანუ დრესო ქვითკირის ზღუდე მაღალი, ადგილ-ადგილ კოშკებით ნაგები; მასარი ანუ მესერი, ზღუდე მსხვილთა ძელთაგან აღმა დასობილთა ერთმანერთზედ მიკრულთა; სანგარი ანუ პატნეზი მიწის ბეგობი ქვების ჩატანებით მტერთა დასხმის დროს ჩასაფრებისათჳს; ხიმი ზღუდე ლერწმისა, ლელისა და მისთანათა; კაწანი ძეძვი ზეაღმართებით მოვლებული.
ზღლევა, ზლევა(იზღლევის, იზლევის) დაქცევა, ჩამოწოლა (ნახე დაზლევა, მომზლევა), обрушиться.
ზღჳს ძაღლი(ოთხფ.) ძაღლთევზა, ფუკინი, тюлень.
ზჳნი, ზჳრთიდა სხ. ნახე ზვინი, ზვირთი.
ხ(ჴ) շ
ასო ესე არა ოდეს მოვალს თავად ლექსთა, გარდა ამისსა ჱე, ჱე და არა, არა (იხილე ჰე, ჰე) (შავთ. 50).და სათალავთაცა შინა ნაცლად ამისსა მრავალჯერ ხმარობენ ასოსოა ჰ, ვითა ითქა შესავალსა შინა.ასო იხმარების მხოლოდ შემდგომად ბრჯგუთი, მაგალითად, ჱმა, გჱრდი, ქჱყანა. გარნა არა შესაბამ არს დაწერა ესრეთ ყოველგან, სადაცა შეხდეს ერთად ვე, მეტადრე დასაწყისსა შინა ლექსთასა, ანუ სადაცა წინაშე ვე არს ხმოვანი ასო. მაგალითად ვედრება, სავედრებელი, პოვებული, იგივე და სხ. ფრიად უხამს არს დაწერად: ჱდრება, საჱდრებელი, პოჱბული, იგი.
ხ(ჴ) շ
ქარაგმიანნი ლექსნი ამას ასოსა ზედა არიან: თ~ა - თანა, თ~ს - თჳს. თან და თანა დაერთვიან ოდესმე თავად სხათა ლექსთა, ვითარ: თანმოსახლე, თანშეხედილი, თანამდები, თანამოძმე, თანახმა და სხ. ოდესმე თანა ბოლოს იხმარების, ვითა ებრი, ებრივი. მაგალითად, ამისთანა, ჩემისთანა ნაცლად ამისებრივი, ჩემებრი.
ზოგჯერმე იხმარების ნაცლად , ვითარ თბილი - ტფილი.
თ ბოლოდ სახელთა და ზმნათა არს მრავლობითის ნიშანი, ვითარ: კაცთ, კაცთა, ცხოველთ, ცხოველთა, ვსწერთ, სწერთ, და სხ.
მდაბიურად იხმარების ნაცლად ბოლოს არსებითთა და ზედშესრულთა სახელთა, რაჟამს შეიცლებიან იგინი ზმნისზედად: მაგალითად, კაცად - კაცათ, კარგად - კარგათ, ცუდად - ცუდათ და სხ.
თაბასარანი დასხვეპული და დანიგზული ჯინჭარი, ანუ სხვა მხალი.
თაბახიღრმა ტაბაკი, ანუ მრგალი ვარცლი, корыто. // მრთელი ფურცელი ქაღალდისა, лист бумаги.
თაგალაუბეწვო ქათიბი დაბამბული, მხოლოდ ძაღა შემოდებული. ს. ლაბადა.
თაგალიგვირისტივით.
თაგვი(ოთხფ. ლევიტ. 11,29) мышь. მამალდედალსა მათსა ეწოდება ხვადი და ძუ, შვილთა - წრუწუნა და ღლაპი.
თაგნიმსხვილძარღნი, мышцы (შეშაძარღვი ნახე).
თაგმარილათეთრი სიპი ქაკაჟის გარისა, ანუ კლდის ძარღვი (ქასთან ნახე), кварц.
თავადისაღვთოსა შინა წერილსა ხმარებულ არს მაგიერად ნაცვალსახელთა თჳთ ანუ თჳთ იგი (მატ. 3,4; ლუკ. 1,17; ფსალ. 9,8 და 23:2,10), сам, мой. // საზოგადოსა შინა ხმარებასა ეწოდების გარდიდებულსა (შავთ. 46), князь, ანუ უფროსსა, მთავარსა (ვეფხისტ. 153, 769, 1048, 1052, 1212, და შემდგომი), начальник, старейшина.
თავაზა(ვთავაზობ, ვეთავაზები) ალერსი, შეტკბობით მიღება, ласкать, приветствовать. // (ვუთავაზებ) მირთმევა რისამე ნიშნად ალერსისა, подчивать, дарить.
თავაზიანიალერსიანი, მოთავაზე, ზდილობიანი, ласковый, учтивый, почтительный, приветливый.
თავანკარინამდვილი, უზადო, ურიოშო ანუ რჩეული, настоящий, чистый, цельный.
თავბრუთავისტრიალი, გაბრუვება, головокружение.
თავდადებულითავგამომეტებული, თავისშემწირველი (ვეფხისტ. 149).
თავდებითავსმდები, ვინც თავს იდვას სხვის მაგიერ პასუხის გაცემა, порука, поручитель.
თავდებობათავსდება, დადგომა თავდებად, поручительство.
თავება(ვითავებ) შესრულება, გათავება პირისა, исполнять, сдержать слово. // (ვითავებ) თავზედ აღება, принимать, брать на себя.
თავზარის დაცემაფრიადი შიში, ანუ განკრთომა მოულოდნელად (ნახე ზარი).
თავზედ ხელაღებულიგანწირული, სასოწარკვეთილი, თავგამომეტებული, отчаянный, -ная голова.
თავთათხელი ნაქსოვი აბრეშუმისა, тафта, ταφτάς.
თავთავიხუვილი, ოდოში პურის მოსავალთა (მარკ. 4,28),колос, клас.
თავთხელისადაცა მდინარეთა შინა, ანუ ზღვათა ესოდენ მოაკლდეს სიღრმე, რომელ სჩნდეს ქჳშა (ნახე წყალი), мель, отмель.
თავიკისერს ზემოთი კერძო ცხოველთა, დამტევნელი უმთავრესთა საგრძნობელთა (ფსალ. 20,3; მატ. 10,30 და 14,8 და შემდგომი) глава, голова. // ზემოთი კერძო ნივთთა, ვითარ თავი და ბოლო ჯოხისა, ძელისა, ანუ თხემი მთათა და სხ. (ფსალ. 71,16; ვეფხისტ. 1032), верх, вершина. // გუმბათი ან გჳრგჳნი, მრგალად მოვლებული შენობათა ზედა, голова, верх, купол. // პირველი უკანასკნელისა, ვითარ თავი პური, თავი ღვინო ე.ი. რჩეული, главный, первый сорт. // უფროსი, უმთავრესი კაცთა შორის, ვითარ ერის თავი, გუნდის თავი, ასის თავი და სხ. (ეფეს. 5,23; კოლოს. 2,10), глава, начальник. // დასაბამი საფუძველი საქმეთა (მატ. 21,40; დაბად. 2,10), глава, начало, თავიდამ დაწყება. // ნაწილი წიგნისა (ფსალ. 39,7), глава, главизна, часть книги. // კალად ერთი თავი შაქარი, голова сахару; ორი თავი ხახვი, головка луку, луковица; სამი თავი კომბოსტო, 3 головки или кочны капусты. // თავმან მისმან იხმარების საფიცრად ვითა მზე (ნახე მამაშვილობა) (ვეფხისტ. 727, 733, 749, 1157 და შემდგომი). // თჳთ თავი თჳსი, сам, თავი მოსამრთლე, главный судья (Зак. Вахт., 4, თავთავის ადგილს).
თავიანისაქმიანი, რიგის მიმცემი, деятельный, распорядительный.
თავიანობასაქმიანობა, რიგის მიცემა, деятельность, распорядительность.
თავი თჳსილექსი ესე იხმარების ნაცვალსახელისა წილ თჳთ, ანუ ერთბამად მისთანათა, ვითარ თჳთ თავი თჳსი (მატ. 23,31), сам себя.
თავის გაზვიადება(თავს გავიზვიადებ) ზვაობით გაუგონლობა თხოვისა გაჭირვებაში, чваниться, упрямиться.
თავის გამოსაჯურება(თავს გამოვისაჯურებ) ტრაბახით თავზედ აღება ძნელი საქმესა, რომელიცა ვერ აღასრულოს, хвастать, вызываться на трудное дело.
თავის დადება(თავს დავსდებ) თავის შეწირვა, გამომეტება (ვეფხისტ. 717), положить себя, пожертвовать собою. // (თავს დავუდებ) თავს გამოდება, თავს შედება, გარჯა, ცდა, მხარკვა, прилагать старание, рачение, тщание.
თავისებურითჳსის ნებისა, ანუ ზნისაებრი, по характеру.
თავისებურადпо свойски.
თავისთავადთჳნიერ შეწევნისა სხათასა, сам по себе.
თავისთავ ბრძოლაორთა კაცთა შებმა თჳნიერ მოხმარებისა სხათასა (ქართლის ცხ.), единоборство.
თავისითჳსი, თვისი, свой.
თავისიანითჳსტომი, свойственник.
თავის მინებებამიშვება, (თავს მივანებებ, მივუშვებ) ნების მიცემა, ნებაზედ მიშვება, давать волю.
თავის მომწონი 
თავის მოწონება(თავს ვიწონებ, მოვიწონებ) კვეხნა, ტრაბახი, хвастать, важничать.
თავისნებათჳთ რჯული, ახირებული, თავისის ზნისა, своевольный, своенравный.
თავის პოვნა(თავს ვიპოვი) მორჩილებიდამ გამოსლვა, брать волю, выходить из повиновения.
თავის საცობალიში, სასთაული (ეზეკ. 13,20), возглавие.
თავის ტკივილი 
თავისუფალიარავისი მონა (1 კორ. 9,20; მატ. 17,26), свободный.
თავისუფლებადაუმონებლობა, свобода.
თავის შენახვა(თავს ვინახავ, შევინახავ) თავის გაფრთხილება, беречься.
თავის შველა(თავს ვუშველი) თავის დახწევა, განრომა უბედურებისგან, спасаться, избегать.
თავის წინამარტო თავის თავად (ვეფხისტ. 359, 625), наедине.
თავლაფიანი 
თავმდაბალიმშვიდი, არა ზვავი, ანუ ალერსიანი, скромный, снисходительный, приветливый.
თავმოლიპული 
თავნისათავნო, თეთრი გარდადებული სამუშავებლად მოგებისათვის და არა სახარჯოდ, капитал. ს. მაია.
თავობა(ვითავებ) თავზედ აღება და გარიგება, принимать на себя, исполнять.
თავობაჩამომავლობა, ნათესავობა, поколение, колено родства.
თავსაკრავითავზედ მოსახვევი მანდილი ქალთა, головная повязка.
თავსაცილიაგდება, კიცხვა, издевание, насмешка.
თავსგამოდება(თავს გამოვიდებ) თავს შედება.
თავსდება(თავს ვიდებ) თავზედ არება საქმისა, ანუ თავდებად დადგომა, თავება, брать на себя, ручаться. // მოთმენა, დათმობა, ან გაძლება, მოჭირვება (2 კორ. 11,1), быть снисходительным (მატ. 17,17), терпеть
თავსმდები თავდები (საქმ. 17,9) порука, поручитель.
თავსობა(ვთავსდები) მშვიდობიანად, თანახმად დგომა ერთმანერთთან, уживаться.
თავსშედება(თავს შევიდებ) სრულის მონდომებით და ცდით საქმის შედგომა, постараться, заняться, приняться за что.
თავტაბიკიუღლის საშუალში ჩასარჭმელი ტაბიკი ურმის თავზედ დასამაგრებლად, шворень деревянный.
თავქედითავკისრის სენი.
თავშავა(ბალ.) душица, майоран.
თავშენახულიგაფრთხილებული ურიგოსგან, скромный.
თავშექცეულიმგლოვიარე, შეწუხებული, печальный, траурный.
თავშიშველიქუდდაუბურველი (ვეფხისტ. 70, 351).
თავცეცხლა(ბალ.) чертополох.
თავხედითჳთრჯული, უგულისხმო (ნახე გიჟთან), грубый и глупый, дерзкий, невежда.
თათარატკბილი კვერი, ფელამუში.
თათბირირჩევა (ვეფხისტ. 143, 420).
თათიჩჩვილთ ხელი, ручонка. // ტოტი მხეცთა (ვეფხისტ. 1064), лапа, лапочка.
თათმანითათებიანი ხელჯაგი, перчатка.
თათუხი(ბალ.) ზანდური.
თათხვა(ვსთათხავ) ავად ტუქსვა, пенять, счунять.
თაკარაჭიქათ სადნობი ქურა და შესაქმნელი ადგილი, стеклянный завод.
თაკილი(ვთაკილობ, მეთაკილება) მართებული ან ზდილური უკადრისობა (ვეფხისტ. 199), щекотливость, благородная гордость.
თალანახე ბარდანა.
თალათინინატა, выросток, опоёк (кожа).
[თალარინახე კოდი].
თალგამი კომბოსტოს მსხვილი ღერო, ხვიტი, вилок, кочень.
თალისაბარდანა, ანუ უდიდესი ჩანთა ნატისა (ვაშკარანთან ნახე). თ. ბარდან, ჯალდან, [სპ.].
თალფაქიარახჩინი, ქალფაქი, თავსახურავი, колпак.
თალქანი, თალხანიხმლის თასმის ჩასაწევი და ამოსაწევი აბზინდა.
თალხიმოჭირებული ან სამგლოვიარო ფერუ, темный, траурный цвет. ს. მუქი.
თალხი ქჭიქის მსგავსი, იმ სითხედვე დაიპების და არა ადჳლ შეიმუსრვის, იხმარების სარკმელთა და სანათურთათჳს.
თამამითურქთა ენით სრული და ქართულად უხმობენ გამბედავსა, смелый.
თამასუქისესხისა და ვალის ხელწერილი, вексель, расписка. თ. სანათ [არაბ.], ს. მურჰაკ.
თამაშობა(ვთამაშობ) შექცევა თჳთო გვარი (ვეფხისტ. 119, 323), играть, игра, игры. წერილთა შინა ნაცლად ამისა ხმარებულ არს მღერა და სიმღერა (გამოს 32,6; ვეფხისტ. 11,83), რომელიცა მსოფლიურისა ხმარებასა შინა ჰნიშნავს საეროსა გალობასა. ხოლო გვარნი თამაშობისანი არიან: ასპარეზობა, ჳპოდრომსა ზედა, მხედართა მიერ ანძათა და საგანთა მიმართ ისართ სრევა, ოროლთ ტრიალი მრავალგვარად, ბურთთა ცემა ჩოგნითა, ანუ ქვეითად რბოლა, ჭიდილი და ეგევითარნი. ამათჳს ზოგჯერმე იქმნების დანიშნული დრო, რომელსაც უხმობენ დღეობად. როკვა, ხლტომა სხვადასხვა რიგითა ტანის მოძრავობითა და რაჲცა სამუსიკოთა საკრავთა და ებანთა ზედა იქმნების მგოსანთა მიერ, როკვად ითქმიან: ცექვა, ბუქნა, კოჭა, თულო, ჩამბალალა, ჯუნდრუკი, ეგრეთვე ფუნდრუკი ვაჟთა და ხუნტრუცი ქალთა. კალად ფერხისი ანუ ფერხული ვაჟთა და სამაია ქალთა, ხარდიორდა მოგვერდით ფუნდრუკი. კალად თამაშობა ანუ მღერა ეწოდების შექცევასა ჭადრაკთა, ნარდთა და სხათა სამორინოთა მიერ, ანუ კენჭებითა, ჩხირებითა, ვეგითა და მისთანათა, ხოლო ნავარდობა არს შესაქცევად სიარული ცხენითა ანუ ქვეითად საამოვნოთა ადგილთა ზედა.
თამბაქო(ბალ.) ეს ბალახი უპოვიათ პირველად ამერიკის კუნძულსა შინა, რომელსა ჰქვიან თაბაგო ანუ ტაბაგო და მისგან დარქმევია სახელიცა, ხოლო შემდგომად გაუჩენიათ სხათაცა ადგილთა. არამედ ქართულად თამბაქოს უხმობენ ჩიბუხით მოსაწევსა თუთუნსა, табак курительный,ταμπάκος, ხოლო ცხვირით მოსაწევსა - ბურნუთი და გლარჯი, нюхательный.
თანამნიშნველი მახლობლობისა, მოეკიდების ნათესაობითსა ან მიცემითსა ბრუნვასა, (ფსალ. 1,3 და 22,3), со, с, при. // თანა ბოლოს ლექსთა ებრი (ნახე ამ ასოს დასაბამში).
თანა არსიმისვე არსებისა, მარადის თანად გებული, соприносущный, единосущный.
თანა გამზრახითანამზრახველი, საქმის მრჩეველი (ისაი. 9,6), советник.
თანადერთბამად, ერთად, (ფსალ. 34,26 და 39,14), вкупе, вместе.
თანადგომაშეწევნა, მოხმარება (ლექსი ესე ხმარებულ არს სიგელთა შინა მეფეთასა), содействие.
თანავარსკლავედინახე ვარსკლავთ კრებული.
თანაზიარიმოზიარე, მონაწილე, საქმესა შინა, ანუ ქონებასა (მატ. 23,30), соучастник.
თანაზრახვაერთად საუბარი, ლაპარაკი, собеседовать.
თანალმობა(თანავილმობ, თანამელმის) გულის შეტყივება სხვის მწუხარებაში, соболезновать, -вание.
თანა მაძს, თანამედვამმართებს ვალი, ანუ ქვემდებარი ვარ ბრალისა (მატ. 5,21 და 18,24), повинен, должен.
თანამდებიმოვალე, ქვემდებარე ვალისა, გარდასახადისა ან ზღვევინებისა (მარკ. 14,62 და 7,41), должник.
თანამდებობათანადები, მოვალეობა, должность, обязанность.
თანამეგზავე, თანამოგზაურიერთად მგზავრი, თან მიმავალი, ამხანაგი გზასა შინა, спутник, сопутник, попутчик.
თანამედროვეერთის დროსი, ჟამისა, ერთს დროს ყოფილი სხვასთან, современник.
თანამეინახეერთად მჯდომი სხვასთან სერსა, ანუ ტაბლასა ზედა, совозлежащий, сосед за столом.
თანამემკჳდრე, თანამკჳდრიმონაწილე სამკჳდრებელისა, сонаследник.
თანამესარეცლე, თანამემცხედრემეუღლე დიდებულთა, супруга (მიქია. 7,5), сожительница.
თანამეხმეობათანახმობა მუსიკელობისა (დან. 3,7), согласие (в музыке или пении).
თანამოსაგრენახე თანმოსაგრე.
თანამოსახელესეხნა, სახელმოდგამი (ნახე ერთსახელთან), тезка.
თანამოსამძღრემემიჯნავე, მეზობელი, сопредельный, смежный, спограничный.
თანამოსაყდრეთანაზიარი მეფობისა ანუ მღდელთმთავრობისა, сопрестольный.
თანამოქალაქეერთის ქალაქისაგან, согражданин.
თანამოძმესახლის კაცი, მახლობელი, ანუ ძმობილი, собрат.
თანამოწამეერთბამად სხვასთან დამსწრე (ებრაელ. 2,4), сосвидетель.
თანამშრომელითანაზიარი შრომისა, сотрудник.
თანამწირველიერთბამად სხათა თანა მსახური, მწირველი, сослужитель.
თანამწოლიხარჭა (დან. 5,2), наложница.
თანამჭოვარითანამლმობელი, გულის შემატკივარი (ფსალ. 68,20), соскорбящий, сострадательный.
თანანადებივალი, მოვალეობა, ვის რაჲცა თანა აძს ქმნად (მატ. 6,9) და 18,27), долг, должность.
თანასწორიტოლი, სხჳს ოდენი, ანუ ვაკე, равный, ровный.
თანაღრებაგულისა (ნახე გულთან).
თანაშემწემოხმარო, მშველელი, მეხვაიშნე (ფსალ. 82,8), заступник, помощник.
თანაწარვლა(თანაწარვალ) ახლოს ან გვერდით გავლა (მატ. 27,39; მარკ. 6,48), мимо идти, миновать (საქმ. 20,16).
თანაწარუვალი, თანაწარუხდომელიაუცილებელი, მიუცილებელი, неминуемый, необходимый.
თანაწარხდომა(თანაწარვხდი) აცილება, ავაცილებ, განვარიდებ (მატ. 26,39; ლუკ. 22,42), мимо нести, пронести. // (თანაწარვხდები) გაცილება, აცდენა, თანაწარვლა (ფსალ. 36,36 და 140,10; ლუკ. 10,31), мимо идти, пройти, прейти. //დუმილით დატევება, დაჩუმება, миновать, промолчать.
თანახმანებსით შედგომილი სხჳს ჰაზრისა. // ანუ მუზიკა ხმაშეწყობილი, согласный.
თანახმოვანი ასოღრამმატიკულად სხვჳს შეწევნით ხმის გამომღები, согласная буква.
თანაჯერჩინებათანადმნებებლობა, დათანხმავება (საქმ. 8,1; რომაელ. 1,32), соизволение.
თანდებულიმეექსე სიტყჳს ნაწილი, предлог, или послеположение (часть речи).
თანავარსკლავედი(ვარსკლავკრებული ნახე), созвездие
თანთანასაქვეითო ბილიკი შარა გზას აქეთ-იქით (ნახე გზასთან).
თანმენათესავე, თანმონათესავემისივე ნათესავისა ანუ გაროვნობისაგანი, сродник. // კატიღორიულად სახენი ერთსა ნათესავსა ქვეშე დაწესებულნი.
თანმონაწილეთანაზიარი, сопричастник.
თანმოსაგრე, თანამოსაგრეთანადმოლაშქრე (ნახე მოსაგრე) (შავთ. 58), совоинственник, дружина воинов.
თანმოსახელენახე თანამოსახელე.
თანშეზდილი 
თანძუხათაიაჩინეთს გაკეთებული წამალი ზუმბურის სახედ, ფერით წითელი, ყვითელი ანუ შავი, тензуй китайский, τενζ΄ούκι.
თანხმობაიხილე თანამეხმეობა.
თანხმება(ვათანხმებ) დაზავება ერთმანერთისა, დათანხმავება, соглашать, согласовать.
თანახმობა(ვეთანხმები) თანაჯერჩინება, ნების დართვა, შედგომა სხჳს ჰაზრისადმი, соглашаться, согласие.
თარაზოკალატოზი იარაღი გაბმულის ლარის გასასწორებელი კედელთ შენებაში (ნახე სანავში), уровень каменщика.
თარანგისალტე ხმალთა და თოფთა.
თარგმანიგანმარტება წერილთა და ჰაზრთა მათთა აღხსნა, толкование. ს. (?) თარქმან. // გარდაღება ერთის ენიდამ მეორეზედ, перевод.
თარგმნა, თარგმანება(ვსთარგმნი, ვსთარგმანებ) განმარტება ან გარდაღება, толковать, или переводить.
თართი(თევზ.) დიდი თევზი ზღჳსა, севрюга.
თარეშიმარბიელი, მკრეხელი, მტაცებელი ზედადასხმით, хищник.
თაროფართო ლაგვარდანი, ანუ გრძლად მიკრული ფიცარი კედელზედ ჭურჭელთ შესადგომად, полка в стене.
თარჯიგალავანი გარემოს ქალაქთა (ნახე ზღუდესთან) (3 მეფ. 2,35 და შემდგომი), забрало.
თასიღვინის სასმისი უფრორე ვეცხლისა (ნახე სასმისთან), чаша, τάσι.
თასმაგრძლად გამოჭრილი ბაწარი ტყავისა (ნახე საბელთან), ремень, тесьма кожанная.
თასუხარუმბი წყალთა საზიდო (თხიერთან ნახე).
[თაფაუნთონახე ბედენა].
თაფივეგის ზურგი, რომლისაც მეორეს მხარეს ჰქვიან ჭუტი.
თაფლისქლად შეზავებული სიტკბო, ფუტკართა მიერ შეკრებული ყვავილთა ზედა მდელოთა და ხეთასა (ფსალ. 18,10 და 80,16), мед. [თაფლი უცეცხლო сырец].
თაფლი ველურიიგივე გარეულთა ფუტკართაგან ქმნილი ხის ფუღუროთა შინა (მატ. 3,4), мед дивий, дикий.
თაფლის პურიგოლი, კიპრუჭი, сот медовой.
თაფლის სანთელიცვილი, წმინდა სანთელი, воск.
თაფლუჭიდასათრობი სასმელი (ლუკ. 1,15), сикер, хмельной напиток.
თაფული(ბალ.) ნათიბი ბალახი სახორომე.
თოქალთოცხენთ ზურგის დასაგები რამ უნაგირს ქვეშ, подседенильник.
თაქნაბადითექა, საფენი (და არა წამოსასხამი) ნაბადი, войлок.
თაღარიტაგანი, სამის კოდის საწყაო (ნახე კოდი), четверик, ταγάρι. თ. თაღარ.
თაღიკამარა, კონქი, свод, арка.
თაღლითიმორთული გარედამ და შიგნიდამ რიოში, поддельный, фальшивый.
თაყვანისცემა(თაყვანს ვსცემ, თაყვანსა ვსცემ) თავის დაკრა, თავისა ან მუხლთმოდრეკით პატივის მიცემა (მატ. 2,2; იოან. 4,20 და შემდგომი), поклоняться.
თახვი(ოთხფ.) бобр, თახვის ყაირი, бобровая струя.
თახჩასარკმელი, окно.
თაჯი სპარსთა მეფის გჳრგჳნი, რომელსაც დაახვევენ მძიმედ ოქროს ქსოვილს, დილმანს და შეამკობენ 12 ჯიღითა (სომხურად თაგ და თაგავურ გჳრგჳნოსანი, ე.ი. ხელმწიფე), корона персидского государя, тажи.
თბეხაში, პურის ცომი, ანუ ახლად მოზელილი ცომი (გამოს. 12,34; რომაელ. 11,16 და 1 კორ. 5,7), новое, смешенное тесто. // ზოგგან ჰნიშნავს ხორციელსა კაცსა მოკუდავსა (შავთ. 73; ჩახრუხა. 98), смертный (человек).
თბილიდა წერილთა შინა ტფილი ცხელისა და გრილის საშუალო, теплый, ამგვარადვე ითქმის თბილისი და ტფილისი.
თბობა(ვათბობ, ვსთბები) ტფობა ნახე, греть, -ся.
თეატრო, თეატრიადგილი შესაქცევთა სახილველთა, театр, θέατρον.
თებოთმის ქერტლი (ნახე მწიკლი).
თეგიდასაბეჭდავი ნიშანი განსაშვენებლად წიგნთა შეკრულობისა.
თეეჲსასძლო პატიოსანი განსასვენებელი (ეზეკ. 40:8,12 და შემდგომი), θεε, чертог.
თევა(ვათევ) ღამისთევა, უძილოდ გატარება ღამისა სნეულთა თანა, ანუ მოდარაჯეთაგან, გინა ლოცვისა თჳის, რომელ არს დაისი, бодрствовать, бдеть всю ночь.
თევზი(თევზ.) ზოგადი სახელი ცხოველთა წყლისათა) (დაბად. 1,26 და შემდგომი; ფსალ. 8,8), рыба. // ნიშანი ზოდიაქოსი, რომელიცა ფებერვალსა შინა მიითვალავს მზესა (ნახე ზოდიაქო), рыбы, знак зодиака.
თევზიპარია(მფრ.) луток.
თეზაფის წყალიოქროს დამადნობელი და ფრიად გესლიანი, царская или крепкая водка, Aqua tortis.
თეზაფის ქшпат.
თეთრისპეტაკი, თოვლის ფერი (ზაქარ. 6,3), белый. // თეთრი ფული, ვეცხლის ფული (ნახე ვეცხლი).
თელა(ხე) вязъ.
თელვა(ვსთელავ) ზერგნა, მოთელა ნაბადთა და მისთანათა, валять.
თელი(ოთხფ.) გოჭი ღორისა (ნახე ღორი), поросенок.
თელმუზიდელამოტი, უმად გაკეთებული ყველი.
თემანისამხრეთი (ნახე ბღარი) (ეზეკ. 47,19), (ამბაკ. 3,3), юг.
თემიერთი მხარე ანუ ნაწილი სამეფოსი (ვეფხისტ. 445, 643; ჩახრუხა. 11), область, провинция.
თენება(თენების) გათენდება, დილის სინათლის შემოსლვა, рассветать.
თეორეტიკასწავლა ხედვითი (ხოლო პრაქტიკა საქმითა), теория, умозрительная наука, θεωρητική
თერიახითრიახფარუხი, სამსალის მკურნებელი, териак, θεριακή, θηριακή.
თერისტროაჯიღა, ჩადრი, თხელი ზეწარი ქალთ მოსაფარი (ისაი. 3,23), тончица.
თერმია, თერმუზი(ბალ.) ლოპინარი, ხანდური, ხანჯკვალა ცერცვი, волчий боб, lopinum.
თერმონითბილი შაქრის წყალი ჩაისავით (მამათ. ცხ.).
თერძულიორნატი, ხნული დათესილი (მაქსიმეს ხუთასეულში).
თესვა(ვსთეს, -სავ) შთაბნევა, მიმობნევა ნახნავსა მიწასა შინა მარცვალთა თესლეულთა აღმოსაცენებელად ნაყოფისა (მატ. 6,26 და 13:3,4 და შემდგომი), сеять.
თესლიმოსავალთ მარცვალი, ნაყოფის გამომღებელი, (დაბად. 1:11,29 და შემდგომი), семя. // ნაყოფი ცხოველთა (ისაი. 14,29). // ნათესავი, შთამომავლობა, თავობა ერისა (ფსალ. 9,26 და 32,11, კალად 66,2; რომაელ. 4,17), язык, народ. // დასაბამი, მიზეზი რისამე.
თეფშიგაშლილი ჯამი (ნახე ლანკანი), тарелка.
თექაუმჯობესი თაქნაბადი, войлок.
თეძომენჯის ძალი (ფსალ. 37,7), лядвея.
თეჯირისინდონი (ნახე ზღუდესთან), ширма, перегородка.
თვალინახე თალი.
თვარემნახე თარამ.
თვით, თჳთ, თჳთონნაცვალსახელი ესე მიეჩემების სახელთა, განსაკუთრებით საცნობელად პირისა, ანუ ნივთისა, თჳნიერ გარეშისა მაგიერობისა (საქმ. 16,37), сам.
თჳთებაბუნებითი საკუთრება პირისა, ანუ გამისა, особенность, личность.
თჳთიგანსაკუთრებული, особенный.
თჳთმპყრობელი, თჳთმფლობელითჳთპატრონი, თჳთხელმწიფე დამოუკიდებელად სხჳსა ზედა, самодержец, самодержавный, самовластный.
თჳთმხილველითვალით მხილველი, დამსწრე (ლუკ. 1,2), самовидец.
თჳთო ან თითო-თითოერთ-ერთი (მატ. 20:2,9), თჳთო დრაჰკანი, по пенязю или по одному, по одиночке.
თჳთოეული თჳთო თჳთო, ერთ-ერთი ანუ კაცად-კაცადი (მარკ. 14,19; ლუკ. 14,18), каждый.
თჳთრჯულითავისნება, ახირებული, მიბრჯნილი.
თჳთჭეშმარიტება 
თჳთხმოვანი ასოღრამმატიკულად თავით თჳსით გამომღები ხმისა შეუწევნელად სხათა, самогласная буква.
თჳნიერთანდებული ესე მიიღებს ნათესავობითსა ბრუნვასა და ნიშნავს: გარდა, გარეშე, კიდეგან (მატ. 14,21), разве, кроме, без.
თჳს, თვისესეცა თანდებული მიიღებს ნათესავობითსა ბრუნვასა (ფსალ. 6,4), ради (და 24,7), по, ради, за, о, об.
თჳსაგანმარტო, თავის წინა (მატ. 24,3; მარკ. 6,31 და 9,2), наедине, уединенно, особо.
თჳს თჳსადცალცალკე, თჳთოთჳთოდ, порознь, поодиночке.
თჳსითავისი, საკუთარი, შესახვედრი (ფსალ. 1,3), свой.
თჳსტომინათესავობით მოკიდებული ვისთანმე, თანმენათესავე, сродник, свойственник.
თჳსტომობანათესავობა, родство, свойство.
თვლა, თვლემანახე თლა, თლემა.
თთვეთთჱ, თთჳსა, მეათორმეტე ნაწილი წელიწდისა (ლუკ. 1:24,26,56 და შემდგომი), месяц (12 თთვეთა სახელნი და რიცხნი დღეთანი იხილენ ზოდიაქოსთან).
თთვენი, თვენისაეკლესიო წიგნი საგალობელთა სათთვეოთა წმიდათათა, четьяминея.
თთჳს დადეგიცნობა გზის მოქცევისაებრ, თუ რომელსა დღესა შვიდეულისასა, რომელი თთვე დადგება (ნახე ქორონიკონთან).
თთვის თავიესე იხმარების მთოვარის ანგარიშსა შინა ესრეთ, უკეთუ თთვე არს 30 დღიანი, მაშინ ნიადაგი და თთვის თავი ორნივე მიეთლებიან ზედნადებსა, ხოლო უკეთუ თთვე არს 31 დღიანი, მაშინ მხოლოდ მიეთლების ნიადაგი და თთვის თავი აღარ.
თია და თიადორადიდი ჯირკველი განუქარვებელი უფრორე კისერზედ, зоб, или нарост на шее.
თიაქარიფერდის ქარი, паховая грыжа.
თიბათვენისი, თთვე თიბვისა (ზოდიაქოსთან ნახე), июнь.
თიბვა(ვსთიბავ) მკა ბალახთა სათიბელითა, ანუ ცელითა, косить, сенокос.
თივაგათიბული და გამხმარი ბალახი (მატ. 6,30; ფსალ. 101,12), сено. // ზოგჯერ გაუთიბავი მწვანე ბალახი (მარკ. 6,39 იაკობ. 1,10 და შემდგომი; ფსალ. 71,16), трава.
თივთიკითხისური (ნახე თმასთან), пух козий, заячий и т.п.
თითათვალმარგალიტით მოოჭვილი გულისა ან შუბლის მოსართავი ქალთა, фермуар.
თითაყურძენიბუდეშური, მოგრძე თითების მსგავსად (ნახე ყურძენთან).
თითბერი, თუთბერი(ბრინჯაო ნახე) желтая медь.
თითიმწვერვალი ხელთა, ანუ ფერხთა კაცთა და კლანჭიანთა ცხოველთა (ფსალ. 8,3 და 143,1; მატ. 23,4; ლუკ. 16,24), перст, палец.
თითისტარითითებით საბრუნავი მანა მკედთ სასთველი, веретено, ხოლო ჯარით საბრუნავს ჰქვიან ჯარატარი (ნახე ტარი).
თითმავალა, თჳთმავალა(ბალ.)
თითო-თითონახე თჳთო, поодиночке.
თითქმისითქმის შეირაცხების, ლამის, почти.
თითქოსითქოს, ითქვას, მითამ, მითამც, как будто, как бы сказать.
თიკანი(ოთხფ.) ციკანი, თხის შვილი (ნახე თხა) (მატ. 25,32; ლუკ. 15,29), козленок.
თინათინითჳრათენი, ანუ თჳთნათენი, სარკითა და მისთანათა რითამე მზის შუქთა კედელზედ ციალება (ვეფხისტ. 51), отражение солнечных лучей от зеркала и т.п. (მთოვარე ტჳფრული არგანმანათლებელი ნათელითა თჳსითა, არამედ ნათელი მისი არს თინათინნი მზისანი; რუსთველის გუჯარი, კარი 3).
თიოში(ბალ.) შრეშა.
თირილბილი კლდე, საშუალო მიწისა და ქჳსა, მჭადა ქვა (ნახე ქასთან).
თირქმელიზოგადსა შინა ხმარებასა ეწოდების ორთა მკრივთა ხორცთა გულის უმცირესთა და სუკებთან მდებარეთა შიგანურსა შინა საკლავთასა, почки во внутренности животных. // წერილთა შინა: შინაგანი დაფარული ჰაზრი გულისა (ფსალ. 7,9 და 15,7, კალად 72,21), утроба, внутренность.
თიხამიწა, რომლსა ზედაცა ვალთ, გინა აზელილი შესაქმნელად კეცის ჭურჭელთა (ფსალ. 17,42; იოან. 9,6; რომაელ. 9,21), брение, глина.
თლა(ვსთლი) ჭრა, მოჭრა, თხლად და სწორედ, срезывать, отрезывать, тесать. // გათლა ქათა პატიოსანთა, резать, гранить, гравировать.
თლილიგათლილი, თლით გეკეთებული (ვეფხისტ. 5), граненый, тесаный. თ. თრაშ.
თმაბალანი ტანისა ცხოველთასა და საკუთრად კაცთა თავისა (მატ. 5,36 და 10,30), влас, волос. ერთსა თმათაგანსა ეცოდების ბეწვი (ხოლო ბეწვეული ნახე თჳსსა ადგილსა). ვაჟთა თმასა გრძელსა და სრულსა - ვარჯი. ვარჯისგან დაყოფილთა თითის სიმსხოდ ხუჭუჭად გრეხილთა და გარდატევებულთა - კიკინები, მრგალად მოკვეცილთა და გარემო შემოპარსულთა - ქოჩორი, თხემის ნაპარსთა სამღდელოთა კურთხევის დროს - კოჭიკური, ხოლო საეროთა ნაპარსთა - ჯენჯი, შუბლთასა თვალთ ზემოთ - წარბი, თჳთ თალთა გარემოს - წამწამი, ცხვირის ქვემოთ ბაგეთასა - ულვაში, ნიკაპისა და ყბათასა - წვერი, ქალთა თმათა შვენიერად და გრძლად ნაწნავთა - დალალი და ჭავლი, საფეთქელთა და ყურთა საფარებლად ჩამოშვებულთა - ზილფი და კავები, სომხურად - მაწაკი, შუბლთა საშვენებელსა - წინამო და ღულამბარი; ბოვშთა, უასაკოთა პირსა ზედა - გინგლი და ბუსუსი, ცუდთა და მცირეთა ანუ თხელთა ბუჭუჭი, კაცთა ტანის თმათა - ფაჩნი (ფაჩნიერი ნახე).
ალად ოთხფერხთა ბალანცა ითქმის თმად (მატ. 3,4) влас, волос верблюжий. ხოლო ვიეთთამე აქლემის თმა დაუწერიათ სტევად; ცხოვართა და თხათა ნაპარსსა თმასა - მატყლი, არამედ თხათა ბალნის ძირსა ლბილსა თმასა - თხისური და თივთიკი, ზროხათა და სხათა ხვასტაგთა და ნადირთასა - ბალანი, ძაღლთა და მხეცთა გრძელსა და ხშირსა ბალანსა - ბანჯული, ღორთა. აფთართა და მისთანათა ქეჩოსა და ზურგის სხჳლსა ბალანსა - ჯაგარი, ცხენთა, ჯორთა და ეგევითართა ქეჩოს თმასა - ფაფარი, კუდთასა - ძუა, ქაჩაჩისასა - საოლავი, მხეცთა გაცვივნულსა ბალანსა - განგური, ხილთა და ბალახთასა - ბუსუსი - და ჩინჩილა.
თმაოქროსინახე ოქრომკედი.
თმენა(ვითმენ) მოთმენა, მოჭირვება, გაძლება (ფსალ. 38,7 და 39,1, კალად 61,5), терпеть, терпение.
თმობა(ვსთმობ, ვუთმობ) მიტევება, მიშვება ან პატივება, сносить, спускать, послаблять. // თმობა, терпение, терпеливость.
თნება, თნევა(ვითნებ, მთნავს) მოწონება, სათნოდ მიჩნევა (ფსალ. 24,12 და 39,13 და 50,19, კალად 84,1), изволять, благоволить, одобрять.
თნებულიმოწონებული, კეთილად მიჩნეული, одобренный.
თოვა(თოვს, თოვლს) თოვლი მოდის (ვეფხისტ. 847, 1584), снежит, снег идет.
თოვლიზამთრით ჰაერში გაყინული და შთამოცვივნული ცვარი წვიმის მაგიერ (ფსალ. 50,8 და 148,8), снег. რა შემოდგომის სიცივე ღამით ცარსა დილისასა შეათოვებს, ვითარმე მიწათა გათეთრებადმდე, ეწოდების თრთვილი, უკეთუ დასთოვოს ტერფადმდე, არს ფიფქი და უმეტესი მისი - თოვლი. წვიმანარევი არს თოვლშხაპი. თოვლიანსა ნისლსა ეწოდება ბუერი; ხეთა ზედა შეყინულსა ბუერსა - ჭირხლი და უკეთუ შთამოცვივნული თოვლი დადგეს ხეთა ზედა, არს ქურხლი და ხურხლი. ქართა სასტიკთა თანა მონათოვსა ეწოდება ბუქი და სადა ქარმან შეაგროვოს - ნანქერი. თოვლსა შემაგრებულსა ყინვითა - ბზარი და მცირესა ფიფქსა შებზარულსა - არხილი. რა მზემან შეალბოს - ლეღმა, რა აჭრელდეს - ლილო. უკეთუ თოვლთა სიმრავლე, მთათა ზედა ვერღარა დატევნილი, მზის სითბოსაგან მოიმზლეს - ზვავი და გაზაფხულ თოვლის ნადენს წყალს - ლანქერი და ფშატალა.
[თოვლშხაპინახე თოვლი].
თოთლო-თონთლო და ოთლო-თოთლოთოხლი კვერცხი.
თოკისაბელი საკმაოდ მსხვილი (ნახე საბელთან)) (ვეფხისტ. 254, 1388), веревка.
თომი(ბალ.) საბანდულე მოლი, წრილი თივა, რომელსაც ჩააგებენ ბანდულებში.
თორნეთიხისაგან შექმნილი უზიროდ დიდი სიავი პურის გამოსაცხობი, რომელშიაც შთააგზნებენ ცეცხლსა გასახურებლად და შემდგომად მიაკრენ ცომის გუნდებსა (ლევიტ. 2,4; მატ. 6,30), пешь, печь. ს. თონდირ.
თორნიტანთსაცმელი რკინის ჯაჭვი (ნახე ჯავშანთან) (იობ. 41,18; სიბრძ. სოლომ. 5,19), броня.
თოფიერთი დანა, ანუ ნაჭერი ნაქსოვთა, ვითარ ერთი თოფი სამოსელი, ოცი თოფი ჩითი, ლეინი და მისთანანი, конец, кусок, штука из ткани.
თოფიხელად საჭერი იარაღი ცეცხლის სასროლი, ружье. თ. თუფენგ, τουφέκι, τουφεκάκι. თოფი ჯაზაირი არს გრძელი, ყარაბინა - მოკლე და ზრქელი, ხოლო მაჟარი ან შაშხანა არს მსუბუქი და შიგნიდამ ლულა აქვს დაკუთხვილი. სიათა და თურგანი არს უდიდესი ზამბულაკი სრულიად დიდი, დამბაჩა ანუ ფიშტო - სრულიად პატარა თოფი.
თოფის წამალიდენთი გარჯილისაგან შემზადებული გასატენად თოფთა, ზარბაზანთა და მისთანათა, სასროლოდ სწრაფად აღგზებადი, порох. თ. და ს. ბარუთ, Μπαροΰτι.
თოფუზიკომბალი ანუ ფავნი, булава, жезл. თ. თოფუზ, τοπούζι
თოფრა{თოფრა - (სპარს.) მცირე ტომარა, торба, мешок - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი}.
თოფჩიზარბაზნის მსროლი სალდათი, пушкарь, канонер, τοπτζής
თოფხანა 
თოშიმდინარეთაგან პირპირ მონაქონები ნამტრევი ყინულთა (ნახე ყინული), льдина, глыба льду.
თოხანივეგის გვერდი (ნახე ალჩუ), бок у альчика.
თოხარიკი(ოთხფ.) იორღა, კეთილად მოსიარულე ცხენი, მერანი, иноходец. და ზოგჯერ ნიშნავს თჳთ სიარულსა მისსა (ნახე სიარულში).
თოხიფართო რკინის საჭრელი გრძელტარიანი, გასამარგლად მტილთა და ბოსტანთა.
თოხლი(ოთხფ.) წლის ცხვარი (ნახე ცხოვართან).
თოხლოკვერცხიშემწვარი ან მოხარშული არა მაგრად, არამედ სახვრეტლად, яйцо всмятку.
თოხნა(ვსთოხნი) ნახე მოთოხნა.
თრგუნვა(ვსთრგუნავ) ფეხით გაქელვა, გასრესა (ისაი. 16,4), попирать.
თრევა(ვათრევ) მიწაზე გდებით წარზიდვა, тащить, волочить (ფსალ. 72,9). // (ვეთრევი) ცუდად, უსაქმოდ სიარული (ნახე სიარულში), таскаться, шататься.
თრთოლა(ვსთრთი) ძლიერი კანკალი, ჟრჟოლა, ძრწოლა (ვეფხისტ. 576, 617), дрожать.
თრთვილიარი შეყინული სიცივითა ღამისათა (ნახე თოვლი) (სიბრძ. სოლ. 16,29; ფსალ. 77,47; ვეფხისტ. 707), иней.
თრთჳლინახე თრთვილი.
თრიახფარუხითერიახისგან შემზადებული წამალი, териак венецианский.
თრითინა(ოთხფ.) სინჯაფი, белка.
თრიმლი(ხე).
თრობა, თრვა(ვსთრები, მთრავს) შეღვინიანება, შებრუჟება ღვინისგან (1 კორ. 11,21; საქმ. 2,5), упиваться, быть пьяну.
თრიალნინახე ელეილნი.
თუკავშირი განწვალებითი, ანუ კითხჳთი (იაკობ. 5,13 და შემდგომი), ли? или? // ოდესმე თუობითა (ფსალ. 52,2 და 57,1, კალად 94,7; ვეფხისტ. 524, 533) аще, аще ли, ежели, если. //ზოგჯერ დაერთვის ნაცვალთსახელთა: თუ ვინ, თუ რომელი, ანუ ზმნისზედათა: თუ ვითარ, თუ რაოდენ და სხ. (იხილე განმარტება ამისი ლექსსა თანა იგი).
ალადიკაის შესახედავისა, благовидный, приятной наружности.
ალადობასაამოვნო შესახედავობა, (ვეფხისტ. 1505), благовидность.
ალთალი(ვუთალთალებ) თალის მიდევნება, მზერა, подсматривать, подглядывать. // თალით ნიშნება, мигать.
ალთ შეუდგამირასაც თალი არ გაემართვის, ფრიადის ნათლის სიცხოვლისგან (ჩახრუხა. 75).
ალი, თალისა, თლებიცხოველთ ორღანო ხედჳს საგრძნობელი (მატ. 6,22 და 13,15 და შემდგომი), око, очи, глаз.
ალი, თლისა, თლებიესე გარდაღებულთა ჰაზრთა შინა ისპობს საშუალსა ხმოვანსა ბრუნვათა შინა და ნიშნავს: 1. ქასა პატიოსანსა (ვეფხისტ. 380), драгоценный камень; 2. შენობათა შინა შეკრულსა კამარასა, ალი ხიდისა და სხ. арка, ანუ გამოსახედავსა დოლაბსა, თალი სარკმლისა, фортка; 3. გამოსადინელსა ანუ სათავესა წყაროთასა (იაკობ. 3,11), устье; 4. ბადეთა, ჯაჭთა და ნაქსოვთა მოკიდულებასა ან გრგოლსა, очко, звено; 5. ურმისა ანუ ეტლის ალთა, коло, колесо; 6. კალად ითქმის მზისთალი, солнышко, მარილის ალი, რაკის ალი, სასწრის ალი და სხ. (იხილენ თჳსთა ადგილთა).
ალით საჩინოსახილველი, ანუ ნახული თვალითა, очевидный
ალი კრა(თალსა ვჰკრავ) მსოფლიონი ჰგონებენ, რეცა ავის თალისგან ვნებასა, ვითა დანავსვა, сглазить
ალმანკიერიალხენეში, მოშურნე, ანუ ავის თალით მავნებელი, завистливый.
ალუხვავიმიუფერებელი, მართლმსაჯული (1 პეტრ. 5,17), нелицемерный, нелицеприятный.
ალღებამიფერება, პირფერობა (საქმ. 10,34; ეფეს. 6,9), лицемерие, лицеприятие (იუდა 16).
ალჭრელამაჩხი (აღიელთან ნახე).
თუარა, თუარამ, თვარე, თვარამმუქარის სიტყვა, უკეთუ არა იქმ (დაბად. 30,1), аще, же, ни, если не (ვეფხისტ. 806, 908); иначе, а то, в противном случае
თუთა(ხე) ბაღის ჟოლო, тут, тутовое дерево.
თუთი(მფრ.) ბაბღანი, попугай.
თუთიაშეზავებული მეტალლი, ბრინჯაოს გასაკეთებლად ხმარებული ოქრომჭედელთაგან, цинк, туция, шпиаутер.
თუთუბო(ბალ.) сухой уксус.
თუთუნიჩიბუხით მოსაწევი (თამბაქო ნახე), табак курительный, τουτοΰνι.
თუთქიღველფი, ცხელი ნაცარი.
ლა(ვსთლი) აღრიცხვა, დათლა, считать.
ლემა(ვსთლემ, მთლემს), ლული, რული, ძილისგან მიზიდვა მჯდომარისა თავის კანტურით, дремать.
[თულონახე თამაშობა].
თუმანისპარსულად თეთრის ანგარიშით ათი მინალთუნი.
თუნგიღვინის ჭურჭელი თიხისა, ხოლო საწყაო თუნგი არს კოკის მეთორმეტედი (ნახე კოკა და საწყაო), 8 бутылок
თუნიჭურჭელთ გამოსაწვავი ქურა.
თუნუქა[бляха]
თურაშაული(ხე) დიდი ვაშლი კაი გარისა.
თურგანისიათა, მოდიდო თოფი.
თურე, თურმეზმნისზედა ესე იხმარების ზმნათა თანა დასანიშნველად საქმეთა სხათაგან სმენილთა, ანუ შემდგომად დავიწყებისა მიხდომით აღხსენებულთა (ვეფხისტ. 583, 719).
[თურთ] 
თურინჯი(ხე) померанец.
თურმანიფარმანი.
თურქულისენია ზროხათა და ცხენთა.
თურშიათ საზიდი ხე, მარხილი.
თუ სადამე, უკეთუკავშირი თუობითი (ვეფხისტ. 22).
თუღიოსმანთ ფაშათ წინ სატარებელი ბაირაღი ცხენის ძუვისა, бунчук, τούι, τούγι.
თუღუნი(მფრ.) თეთრი მიმინო, кречет.
[თუშმალინახე მზარეულთმთავარი].
თუშფალანგიბრინჯის საწურავი ხინჯო.
თუხტიერთი სტილი, რომელიცაა 33½ მისხალი (ნახე საწონთან).
თუჯირკინისგარი მეტალლი, არამედ უდარესი და უმაგრესი რკინისა, чугун, τούτζι
თქართქარისიცილი მრავალთა (ვეფხისტ. 1498).
თქაფანინოტიოთ დაღრის ხმა ერთიან ხუფხუფით.
თქერებაცხენზედ თამაშობა.
თქეში, თქოში ან თქორირილი წვიმა (ნახე წვიმასთან).
თქვენარსებითი ნაცვალსახელი მრავლობითად 2 პირისა (ფსალ. 2,12), вы.
თქვეფა(ვსთქვეფ) კოვზით რევა, ან შენჯღრევით გაზავება ნოტიოთა, взбалтывать, разбалтывать.
თქმა(ვსთქვამ) საუბრის წარმოჩენა, ლაპარაკი, უბნობა (დაბად. 1,3 და შემდგომი; ფსალ. 4,6 და 12,4; ვეფხისტ. 741), говорить, сказывать. // შეთხზვა, ვითარ თქმა ლექსებისა და სხ. )ვეფხისტ. 5, 22), сочинять стихи. // თქმა გალობისა, სიმღერისა და სხ., петь, воспевать.
თქმულინათქვამი, ანუ შეთხზული, говоренный, сказанный, или сочиненный.
თქლეფა(სთქლეფს) სლეპა, აღწბა, ამოჭმა ენითა წვენისა ძაღლთაგან და მხეცთა.
თქო, თქჰსთქჳ, სთქუ, უთხარ, იხმარების, რაჟამს სხჳს პირით შევუთლით ან დავაბარებთ რასმე სათქმელად მესამისადმი (ვეფხისტ. 1048), молвь, мол.
თქრიალიმრავალთ ფეხის ხმა და უფრორე ჯოგთა ანუ ეტლთა, стук, топот.
თქრომაშენთქრომა, მიფრენა შეჭიდება (იერემ. 9,10).
თხა(ოთხფ.) ცნობილი შინაური ხვასტაგი, რომლისა მამალს ეწოდება ვაცი, козел, коза, დედალს - ნეზვი, შვილსა მათსა - ბატკი, მოზდილს - თიკანი და ციკანი, წლისას - წალი, სომხურად - ჩებიჩი, დაუკოდავს - ბოტი და საბოტეს - ვაციკი და ქოში, წინმოარულს - ელქაჯი. ესევე სახელნი ეწოდებათ ქურციკთა, ნიამორთა და მისთანათა, არამედ თიკანს მათსა უხმობენ ნუკრად.
თხაპა(ვსთხაპავ) გასრა, გათხუნვა.
თხევა(ვსთხევ) დაღრა, დათხევა, ღრა, лить, проливать.
თხევლა(ვითხევლი) სროლა სათხეველისა ბადისა (მატ. 4,18), закидывать сети.
თხელისისქისა, სიხშოსა ანუ სიმტკიცისგან მოკლებული, ვითარ ნოტიო და მისთანანი, жидкий (ხოლო სხათა ნივთათჳს ნახე სიფრიფანა), тонкий, мелкий, редкий.
თხემიზედეთი თავისა (ფსალ. 7,15 და 67,20), темя, верх.
თხემისა ადგილიმაღალი ადგილი, სადაცა დასჯიდენ შემცოდეთა, ანუ წარიკითხვიდენ განჩინებათა სააჯმნოდ (მარკ. 15,22), лобное место.
თხზვა(ვსთხზავ) წნვა, დაწნვა, შეწმასნვა (ფსალ. 49,19), плести, сплетать. // აღწერა, შექმნა, შედგინება წერილთა (შავთ. 1), сочинять.
თხზულებაშექმნილი, შეთხზული წერილი, сочинение.
თხზულიდაწნული (გამოს. 28,14), плетение, соплетеный.
თხიერაკიტიკჭორა (ივდით. 10,5), оплетен сосуд.
თხიერიტიკი, თხის თყავი ღვინის ჩასასხმელი (მატ. 9,17 და შემდგომი), мех, ხოლო ზოგად ნატის ჭურჭელი შთასასხმელი ნოტიოთა, რომელთაგან ტიკჭორა და თხიერაკი არს მომცრო. უდიდესი თხათა და მოზვერთა ტიკი და კალად უდიდესი მისი ქეშელა და სრულიად დიდი ხართა ანუ კამბეჩთა - რუმბი. ესენი იხმარებიან ღვინისთვის. კოლოტი არს ტყავი ზროხისა ტკბილის ჩასასხმელი და ზოგჯერ იხმარების წყლის საზიდავადცა. თასუხა არს საკუთრად წყლის საზიდი და გუდა არს ჩასასხმელი ზეთისა, თაფლისა და მისთანათა. ხოლო იმერნი ტიკსაც უხმობენ გუდად და კუფრიელად. კალად მათარა ნატისგან შეკერილი სამგზავრო სასმისი.
თხილამურაგრკალი ფერხთ დასაკრავი სავალად დიდთა თოვლთა ზედა, რათა არა შთაეფლას მას შინა.
თხილი(ხე) грецкой орех.
თხის რქა* ნიშანი ზოდიაქოსი, რომელიცა მიითვალავს მზესა დეკემბერში (ნახე ზოდიაქო), козерог.
თხისურითივთიკი, пух козий.
თხისფსელა(ხე).
თხლენაძირალი, დალექებელი სისქე ნოტიოთა (ნახე დურდო) (ფსალ. 74,9), дрождие, дрожди.
თხოვა(ვსთხოვ, ვითხოვ) ხვეწნა, ვედრება (ფსალ. 2,8 და 26,4; მატ. 6,8), просить, прошение. თხოვნა (ვითხოვ, ვსთხოულობ) შოვნა, მოპოვება თხოვნით (მატ. 7,7 და შემდგომი), выпрашивать, испрашивать. // ცოლის თხოვნა დანიშვნა, свататься.
თხოვება(ვათხოვებ) მიცემა რისამე დროებითად, отдавать что на время, на подержание. // გათხოვება, განქორწინება ქალის, выдавать замуж.
თხრა(ვსთხრი, ვთხარე) ამოკვეთა, ამოთხრა მიწისა ბარითა, თოხითა და სხ. (ფსალ. 7,14 და 56,6), рыть, копать.
თხრამლიწუთხი, შალალი.
თხრილიგრძლად მიწის ნათხარი, მთხრებლი, ров, ხანდაკი.
თხრობა(ვუთხრობ, ვუთხარ) თქმა ამბვისა, საქმისა მოთხრობა, ამბობა (ფსალ. 2,6 და 18,1; მატ. 28,7 და შემდგომი), возвещать, поведать, сказывать.
თხუნვა(ვსთხუნავ) გათხუნვა, გათხაპვა, გასრა, გატალახიანება, марать, пачкать.
თხუნველა(ოთხფ.) მთხუნველი, крот.
თჳთ, თჳთოეული, თჳსებადა სხ. იხილენ: თვით, თვითოეული და შემდგომი.
ხ(ჴ) շ
ქარაგმიანნი ლექსნი: ი~ჳ - იესო, ი~ე - იოანე და ძველებურად ი~ჱლი - ისრაელი, ი~ელიმი - იერუსალიმი (იხილე შესავალსა შინა ასოთათჳს და ). ასო იხმარების შემოქმედებითთა ზმნათა შინა, რაჟამს მოქმედება მიეჩემების თჳთ მოქმედსავე პირსა და და არა სხათა. მაგალითად, ვსწერ, ვაშენებ, ესეწ არს საზოგადო, ხოლო მიჩე[მე]ბული თჳთ მოქმედისა პირისადმი, ითქმის: ვიშენებ, ვიწერ, იშენებ, იწერ, იშენებს, იწერს. ეგრეთვე პირნაკლად: მიშენებ, მიშენებს; მიწერ, მიწერს ანუ გიშენებ, გიშენებს; გიწერ, გიწერს. ეგრეთვე იხმარების ვნებითთა ზმნათა შინა. მაგალითად, ვიწერები და სხ. (იხილენ ასოთა თანა გ, ე, მ, უ და კალად შესავალსა შინა ამის წიგნისასა უვრცელესად განმარტება ზმნათა).
რომელთამე ლექსთა წინაშე ი დაერთვის ვ: იწრო - ვიწრო და სხ. (ნახე ). კალად დაერთვის ზმნისზედათა: იბედივ, იგრდივ, იმგრძლივ, იმრგლივ და სხ.
ია(ბალ.) ცნობილი ყავილი გაზაფხულისა, гиацинт, фиалка (იისფერი, ნახე ისფერი).
იაბო(ოთხფ.) ტაიჭი (ნახე ცხენთან), мерин.
იაგუნდიიაკინთი, თალი პატიოსანი (ვეფხისტ. 296, 324), яхонт, hyacinthus.
იადონი, აედონი(მფრ.) ბულბული, ვარდის ჩიტი (ვეფხისტ. 757, 1244), соловей.
იავარიალაფი, ნაშოვარი, ნაფორიაქალი (იერემ. 17,3), расхищение, добыча.
იავარყოფა(იავარვჰყოფ) აფორიაქება, აკლება (მატ. 12,29), расхищать.
იაზმაიაზმის წყალი (ნახე აიაზმა).
იათულივეცხლის სასმისი სურა (ნახე სარწყულთან).
იაკინთი, ჳაკინთიიაგუნდი (სპეკალთან ნახე) (გამოცხ. 21,20), иакинф, гиацинт, яхонт. // ანუ ფერი მისი მოლურჯო (გამოს. 31,4; იერემ. 10,9), синета.
იალკიალი, იალციალიაქა-იქ ღრუბელი და შორის მათსა მჩენნი ვარსკლავნი.
[იალმაგინახე ალმაგი].
იალქანიაფრა, ანუ ალამი ხომალდისა, парус, или флаг. // პატარძლის გჳრგჳნი ჯვრის წერისა და ქორწილის დროს ხმარებული.
იალღოჯიფიცარი პირმრუდი, აფრაკი.
იამბიკოლექსი 5 ტაეპოვანი და თჳთოელს ტაეფს აქს 12 მარცვალი, ямбические стихи, ιαμβικός.
იანვარიაპანი (ნახე ზოდიაქოსთან), январь, генварь.
იაპოხტვანახე აპოხტი.
იარადაჭრილობა, შალალი, წყლული, рана. თ. იარა.
იარაღიჭურჭელი რკინათა ანუ ძელთაგან, სახმარი ხელოსანთა: ხუროთა, კალატოზთა, მჭედელთა, მკერვალთა და ეგევითართა, инструмент, орудие художников. // საჭურველი მეომართა, თოფ-იარაღი და მისთანანი, оружие, доспехи военных. // ერთისა რომლისამე საგნისათჳს სახმარნი ნივთნი ან მორთულობა, ვითარ სუფრის იარაღი, ჩაის იარაღი, ცხენის იარაღი და მისთანანი, прибор, убор.
იარახჩინიარახჩინი.
იაროხიკასსია (გამოს. 30,24), кассия.
იასამანი(ხე) ясаман, жесмин, Ίασουμί, γιασμί.
იასაულიმანდატური, ბოქოული, ხელჯოხიანი [есаул].
იასპიეშმის ქა, თალი პატიოსანი (ნახე სპეკალი) (გამოცხ. 21,18 და შემდგომი), иаспис, яспис, ϊάσπις.
იატაკისახლის ფსკერი (ნახე ფსკერთან) (ისაი. 25,12 და 26,5; დან. 14,18 და შემდგომი), земля, пол, помост.
იაფინახე იეფი.
იაღლავაშიწამლებით შეზელილი და გამოცხობილი ლავაში დასადებად სიმსივნეთა და სხათა სატკივართა.
[იახოწამალი წელის ტკივილისა].
იბაკო, იპაკობერძულად ჰნიშნავს ყურადღებასა და ეწოდების დღესასწაულთა შინა სათქმელსა მუხლსა შემდგომად 3 ან 6 საცისკროს საგალობელისა, კალად ეწოდების ბერძულადვე კონდაკიცა, упакой, ύπακοή.
იბედივანდეზედ, ბედის მიერი, ბედით მომხდარი, случайно, удачливо, на угад.
იგავიარაბულია, მაგალითი, ანდაზა (მატ. 13:3,10,18 და შემდგომი; ფსალ. 77,2), притча, гадание.
იგიისი, ნაცალსახელი მესამის პირისა (იხილე ესე) (ფსალ. 1:2,3 კალად 2:4,5,9), он, тот. // იგი ხშირად იხმარების ნაცლად კავშირისა ცა ანუ თუ სხათა თანა ნაცალსახელთა და ზმნისზედათა, განსარჩეველად კითხჳთისაგან. მაგალითად, ვინ, ვიეთი, რომელი, რაჲ ანუ ვითარ, რაოდენ, სადა, ოდეს, რაჟამს? და სხ. მერტივად თქმა ამათი ჰნიშნავს კითხასა, ხოლო ვინ იგი, ვინცა, ვიეთნი იგი, ვიეთნიცა, რომელი იგი, რომელიცა, რა იგი, რაჲცა, ვითარ იგი, ვითარცა, რაოდენ იგი, რაოდენცა, სადა იგი, სადაცა, ოდეს იგი, ოდესცა, რაჟამს იგი და სხ. არღარა არიან კითხჳთნი, არამედ კალავ მიღებითნი საცნაურისა პირისა, ანუ ნივთისანი, გინა ადგილისა და დროისანი. გარნა ოდესცა ჰაზრი არცა კითხჳთი არს, არცა განსაზრრებით საცნაური, არამედ საიჭვო რამე და ჯერეთ უცნაური, მაშინ ნაცლად იგი და ცა იხმარებიან მარცვალნი თუ და ძი. მაგალითად, არ ვიცი თუ ვინ მოვალს, თუ სად მოვალს, განიგდეს წილი, ვინძი რა აღიღოს, ეგრეთვე ვითარ, ვითარძი და სხ.
იგიაჲმდედრობითად ხმარებულ არს მხოლოდ ერთსა ადგილსა (ნაუმ. 2,7), она.
იგრინახე ვიგრი.
იგრიკი, იგრიკააპრილი (ნახე ზოდიაქოსთან).
იგრდივგარდიგარდმო, ანუ მეორე გვერდისა უკანა набок, поперек (დან. 13,18), задний.
იდადმხიარულების ხმა, виват! (იერემ. 48,33), песни воспевать.
იდაყვიმკლავის საშუალზედ სახსრის ძალის თავი, ვითა ფეხისა არს მუხლის კვირისტავი, локоть.
იდოლიკერპი; იდოლებრივი კერპულად (კავშ.), идол, ϊδωλον.
იდუმალფარულად, მალვით, დუმილით (მატ. 2,7; ფსალ. 100,5), тайно.
იდუმალიდაფარული, დამალული (ვეფხისტ. 263).
იელატი(ხე) ელატი, ель.
იელი(ბალ.) შავფაფარა, თაფლის გამრყნელი, кошкара, шабина.
იერარხიბერძულად იეროს მღდელი, არხოს მთავარი, ე.ი. მღდელთმთავარი, ხოლო ზოგჯერ ითქმის წინაუკმოდ; არხიერი იგივე არს, іерарх, священноначальник, ίεράρχης.
იერლაყიოქმი (ნახე წერილთან), ярлык.
იეროდიაკონიმონაზონად შემოსილი (დიაკონი ნახე), иеродиакон, ίεροδιάκονος.
იერომონახიმღდელთმონაზონი, ხუცესმონაზონი, иеромонах, ίερομόναχος.
იეროღლიჶი, ჰიეროღლიჶიუწინარეს შემოღებისა საწერთა ასოთასა ძველნი ეგჳპტელნი ხმარობდენ რომელთამე სახეთა და ნიშანთა საცნობებელად ურთიერთისადმი ჰაზრთა თჳსთა; არამედ ამგარი წერა არს ძნელად მისახდომი და ეწოდების იეროღლიჶი, иероглиф, ίερογλυφικός, hierogliphus.
იესოქარაგმით ი~ჳ, ბოლოდ ჳ ამისათჳს დაურთავსთ, რომელ და შეიქმნების და ებრაულად იესუ, მაცხოვარი, Иисус, Ίησοϋς, Jesus.
იეფიარა ძვირი, მცირეს ფასისა (ვეფხისტ. 1054), дешёвый. // იეფი კაცი პურადი, გამცემი, чивый, тороватый.
იეფობასიმრავლე ნივთთა, მცირეთა ფასითა საშოვართა (ფსალ. 121,7), обилие, дешевизна. // პურადობა, უხვება (ვეფხისტ. 1545), чивость, тороватость. // იეფის გაიეფდების, განმდიდრდების (იერემ. 12,1), угобзитися.
ივნისი, ივლისი, იისფერინახე ინისი, ილისი, ისფერი.
ითიკაზნეობა, ზნეობისა და ზრდილობისა სწავლა, нравственность, ήθική.
იკანკლედიდაკლაკნილი, მიმოხვეული (გზა, მდინარე და ეგევითარნი), извилистый.
იკონომოსისახლის მნე, განმგე, ეზოს მოძღარი, эконом, домоправитель, Οίκονόμος.
იკორთაფიცრის თარო, полка дощатая.
იკოსიდიდი მუხლი იბაკოს მოდგმით წასაკითხი, икос.
ილაღი, ჰილაღიტანტრაბეჩი, уховертка, ухочистка, χιλάλι. თ. ჰილალ [არაბ.].
ილეკტრო, ილეკტრიონიქარვე (ეზეკ. 1,4), илектр, электр, Ήλεκτρον.
იმარმენინახე მარმენიო.
იმგრძლივგრძლად, სიგრძეზედ, вдоль.
იმედისასოება (ვეფხისტ. 503, 1287, 1299), надежда. თ. ჰუმუდ.
იმედეულიგულდადებული, обнадеженный.
იმიერიქით, იქითგან, გაღმა (ნახე ამიერ), по ту сторону.
იმლიკიახირებული, უცნაური, чудак.
იმპერატორიკეისარი, император, Imperator.
იმპერატორული, იმპერატორებითიშესახვედრი, შესაფერი მისი, საიმპერატორო, императорский.
იმპერიასაიმპერიო, საკეისრო, საბრძანებელი იმპერატორისა, империя.
იმრგლივგარემო, გარშემო, მრგლიად, вокруг, кругом.
ინაგა(მფრ.) მომცრო ტრედეი, გრიტი.
ინადიქიშპი, ახირება, მიბრჯნა, ჯაბრი, упрямство, упорство, ίνάτι.
ინადიანიქიშპიანი, ახირებული, უდიერი, უჯათი, упрямец, упорный, ίνάτής.
ინათლებს, ინათლაგათენდების (თენება ნახე), рассветает.
ინახიადგილი საჯდომი სუფრასა ანუ ტაბლასა ზედა.
ინახით ჯდომა(ინახით ვჰზი) გვერდით, ანუ თანაჯდომა ტაბლასა ზედა (მატ. 8,11 და 9,10; იოან. 13:12,28), возлежать.
ინგლისის ჭურჭელიითქმის უფრორე საღვინეთათჳს, ხოლო თეფშთა და მისთანათა ქაშანური (ნახე ჭურჭელი და ქაშანური), муравленая, изразцовая посуда.
ინდიკტიონიმცირე არს 15 წელიწადი და აღირიცხების 1 სეკდემბრიდამ, индикт, ხოლო დიდი ინდიკტიონი არს 532 წელიწადი (ნახე ქრონიკოს), индиктион великий.
ინდოური ქათამი(მფრ.) индейка, курица индейская; ინდოური მამალი, индейский петух.
ინდუშამურა (ნახე რუხი).
ინთილასტომაქის მოშლა ბევრის ჭამით ან საწყენის საჭმლისაგან და ვერ მონელება, расстройство желудка.
ინოხირაინდი (2 ეფრემ) ანუ მგრძნობელი ძარღვი (ნემეს. 26).
ინჯილიკიჯიბლიბო, ქუთუთოს ბმო.
იობელიონ, ანუ იოვლიოსძველთა ებრაელთა დღესასწაული, რომელიცა გარდაიხდებოდა {ებრაულად ერკემლის რქა} ერგასსა შინა წელიწადსა ერთგზის და მაშინ განათავისუფლებდიან მონათა, მიუტევებდენ ვალთა და სხ., ხოლო შემდგომად რომის პაპათაცა დააწესეს {ყოველი 25-ე წელიწადი} მსგავსივე მისი, юбилей, jubilaeus.
იორდასალამი(ბალ.)
იონჯაсвежая трава (ნახე ალერდი), прилистник.
იორღა(ოთხფ.) კეთილმოსიარულე ცხენი (თოხარიკი ნახე).
იოტახაზი, მცირედ წარზიდული (მატ. 5,18), иота, черта, ίώτα.
იპაკონახე იბაკო.
იპოდიაკონი(კერძო დიაკონი ნახე), поддьякон.
იპპოდრომიცხენთ სარბიელი, საჭენებელი ასპარეზი (შავთ. 39), конское ристалище, цирк, ίπποδρόμιον.
იპოპოკენტავრო ანუ კენტავროцентавр, полкан, Κένταυρος.
ირაო(მფრ.) დიდი მფრინველი.
ირემი(ოთხფ.) გარეული ზროხა (ფსალ. 28,8 და 41,1, კლად 103,18), елень, მამალს ეწოდება ხარირემი, олень, დედალს - ფურირემი, лань, შვილსა მათსა ნუკრი, მოზდილს - შველი.
ირიბიურიბი, უსწორი, ან ალმაცერი, косой, ირიბად, наискось.
ირისეცის მშვილდი (დან. 4,20; გამოცხ. 10,1), дуга, радуга, ίρις, ϊριδος.
ირმის ბაწარი(ბალ.) ჯონჯოლა სოკო.
იროელ, იროელნიწარმართნი უწოდდენ კერძო ღმერთსა, ანუ ирой, герой, ήρωας, heros, herois, ნახევარ-ღმერთსა, რეცა შობილსა კაცთაგან და კერპთა მათთა, ироиня, героиня, ήρώϊσσα, heroina, ae.
ისავრო(მძრ.) მსვენლოშა, ქამელეონი, хамелеон.
ისნახე იგი.
ისარიმშვილდით სასროლი მცირე ლახვარი (ფსალ. 7,12 და 10,2), стрела, სახენი ამისნი არიან: საყალნო ფრთედაბალი და პიწრილი, რომელსა ხმარობენ თურქნი და ყივჩაყნი; სარჩა ზომიერი, ფრთემობრტყე და პირფართო; ქეიბური მისგან უგრძესი პირდიდი და ფრთემაღალი; ქიბორჯი სარჩის მსგავსი პირგანპებული და მომცრო; ბოძალი ქეიბურის მსგავსი, პირდიდი განპებული; ყოდალი სარჩისტოლო, ფრთოსანი, პირუწვერო და მრგალი; ღრჯა ამისი უგრძესი, წვერმწვეტი, ჯვარედად ჩხირდასხმული; სეფქა ფრთემაღალი, გრძელი და გრკალშემობმული; გეზი უფრთო, უპირო; სამალი მტკაველზედ მეტი რკინის ღარით სასროლი; წინწკიტელა ცუდი ბოშვთ სამღერელი.
ისარნებიავაზანი.
ისი, ისითქმის მიღმასთჳს, ხოლო ახლოსთჳს ესე (ნახე იგი და ესე), он, тот.
ისევ, ისევეკიდევ, კალად, еще, опять.
ისპანახი(ბალ.) სპანძელი, шпинат, σπανάκι.
ისრეიმგვარად, ეგრეთ, так; ასრე და ისრე, так и сяк.
ისრიმიუმწიფო ყურძენი, ნაოჭი (ნახე ყურძენი) არაბ. ისრიმ.
ისტორიააღწერა, მოთხრობა საქმეთა, повествование, дееписание, ίστορια, historia.
ისტორიკოსიმეისტორიე, მწერალი მოთხრობათა, бытоописатель, ίστορικός, historiographus.
ისფერიიისფერი (ვეფხისტ. 689, 783), фиалковый, фиолетовый (цвет).
ისხარიწვიმა მსწრაფლი (ნახე წვიმასთან).
ლისიმკათათვე, ნისი თიბათვე (ნახე ზოდიაქოსთან,
იფნი(ხე) падуб, ясень.
იფქლიშემოდგომის სათესლე ხორბალი (ფსალ. 4,7 და 64,13; მატ. 3,12 და 13:25,29 და შწმდგომი), пшеница.
იქ, იქიმუნ (ნახე აქა) (მატ. 24,23 და 26,36), тамо, там, или туда.
[იქაური] 
იქით და აქეთაქათ-იქით, ორსავე მხარეს; იმიერ და ამიერ (ვეფხისტ. 352).
იქედნე(მძრ.) გველი ფრიად გესლიანი (მატ. 3,7; საქმ. 28,3), ехидна.
[იქნება] 
იქრიკისიშიკრიკი ნახე.
იქცევისიმბრუნავი (დაბად. 3,24), обращаемое, მმიობი.
იღლია, ღლიამხრის ძირი, ე.ი. სიღრმე შორის მკლავის დასასრულისა და გვერდისა (იერემ. 38,12), пазуха.
იყიისაყი. {არაყი, რახი - საბა}
იშელისაღორე სახლი, хлев свиней.
იშ! ვიშ! უში!(ვეფხისტ. 329) (ნახე ვაშა).
იშვითიარა ხშირად შესახვედრი, редкий.
იშნი, იშნის მოგება(იშნს მოვუგებ) სხვის ბოროტზედ გახარება, упрекать, упрек. {იში, იშნი - მტრისაგან საყვედური, упрек (ვეფხისტ. 331) - დავით ჩუბინაშვილის ქართულ-რუსული ლექსიკონი. შეადარე: ნიშნის მოგება - გამარჯვებულის, გამართლებულის ტონით ვინმესთვის რისამე გახსენება, მოგონება (დაცინვის ელფერით) - ქართულის ენის განმარტებიტი ლექსიკონი არნ. ჩიქობავას რედაქციით}.
[იშტა] 
იშხვარი(მფრ.) შავი ლაკლაკი, ეროდიოს ასიდა, аист, цапля, бусель.
იჩქითიანაზდი (ვეფხისტ. 410).
იძრვისიმოძრავი, რასაც აქს სული ცხოველობისა და იძრვის, движущееся, всякое дыхание.
იძულება(ვაიძულებ) დაჟინება ძალის დატანება (მატ. 14,22; ლუკ. 24,29; საქმ. 16,15), понуждать, принуждать, заставлять.
იწროვიწრო (მატ. 7,13 და შემდგომი), тесный.
იწროებაგაჭირება; იწროება გონებისა [тесность ума]
იჭვი, იჭნეულინახე ეჭვი, ეჭვიანი.
იჭნეულობა(ვიჭნეულებ) არა დასტურად ცოდნა, ორჭოფობა, сомневаться.
იჭნეულიეჭვის მქონებელი.
იხვი(მფრ., ვეფხისტ. 613) утка. პატარას ჰქვიან კოკონა, დიდს - სუსხური, შვილსა მათსა - ჭუჭული, ვითა ბატისას.
იჯარავადით მიცემა, ანუ აღება მამულისა გარდაკვეთილის ფასითა, откуп, откупное содержание, аренда.
იჯრაერთი ჯერი ჭამადი.
ხ(ჴ) շ
ქარაგმიანი ლექსნი: კ~დ - კალად, კ~ზი - კათალიკოზი, კ~ხლი - კურთხეული. კ იხმარების ნაცლად (ნახე ასო ), ანუ ნაცლად , მაგალითად: კასაბი - ყასაბი, კალხზედ - ყალხზედ, კალამი - ყალამი, კლერტი - ყლორტი, კაჩაღანა - ყაჩარანა, კუმაში - ყუმაში, ყველაკაი - ყველაყაი, კურდღელი - ყურდგელი, ნაბერწკალი - ნაბერწყალი, კოლაოზი - ყოლაოზი.ბოლოდ მარცვალი კი დაერთვის უმრავლესთა ლექსთა წერილის ენისათა განსარჩეველად მდაბიურთაგან. ვითარ: ბაზმა - ბაზმაკი, ბამბა - ბამბაკი, გლახა - გლახაკი, დანა - დანაკი, ეშმა - ეშმაკი, ზირა - ზირაკი, ზვარა - ზვარაკი, მუშა - მუშაკი, პინა - პინაკი, პიტნა - პიტნაკი. ესენი არა არიან დაკნინებითნი, არამედ ვინათგან ბერძულად მარცვალი კი არს კნინობითი, მაგალითად, ზონარი - ზნარაკი, სკამნი - სკამნაკი, ფანარი - ფანარაკი და სხ. ამად ქართულადცა რომელთამე ლექსათათჳს მიღებულ არს ესე კნინობითად, ვითარ წიგნი - წიგნაკი.
კაბატანთსაცმელი კაცთა ანუ ქალთა (ვეფხისტ. 86, 480, 647), кафтан.
კაბადონი, კაპატონიწერილთ ფურცლის ცალი გვერდი (ნახე კეფი), страница.
კაბალა(ოთხფ.) გაბარებული ხარი სამუშავოდ ან ქირით, кабальный вол.
კაბალფანჩისანიჭარი სამოსელი, подаренное платье. თ. ხალათ [არაბ].
კაბდოფარცხის წინ მიკრული გრძელი ფიცარი.
კაბიწისაწყავო მარცვალთა, სამი გრივი, ზოგგან ათას კოდად იანგარიშების, რომელია ხარვალი (ნახე საწყაოსთან) (ეზეკ. 45,11), хиникс (?).
კადნიერებასითამამე, გამბედველობა, смелость, дерзновение.
კადნიერითამამი, გამბედავი, შემბედველი, смелый. // თავხედი, გლისპი, ლირფი (ვეფხისტ. 66), дерзкий, дерзок.
კადონიძელი ფრიალოთა ზედა გასადები ხარისხედად მოსწორებისათჳს მიწისა დასათესად. // დაბმულთა ცხენთა შორის გადებული ლატანი, რომ ერთმანერთს არ ერჩოლონ.
კადრება(ვიკადრებ) გაბედვა (მარკ. 15,43; ვეფხისტ. 6, 15, 66, 80), дерзать, осмеливаться. // (ვჰკადრულობ) მიჩნევა, არ დაწუნება, удостаивать.
კადრიგამბედველობა, შებედვა.
კაეშანი, კეეშანიზრუნვა, ნაღველი ანუ სევდა ხელად შემქმნელი, გინა სენად გარდაქცეული (ვეფხისტ. 170, 309, 881, 883), скука, забота, задумчивость.
კავითავმოგრეხილი იარაღი ხისა ან რკინისა, крюк, крючок.
კავინავის ღუზა (საქმ. 27,29) котва, якорь.
კავებიწინამო, (თმასთან ნახე), пукли, локоны. თ. ზილფი [სპ.], ს. მაწაკ.
კავკავი(კავკავებს) ღავღავი, მცირის ძაღლის ყეფა, тявкать. γαύγισις, γαύγισμα.
კავშირიმატალლთა, გინა თიხის ჭურჭელთ დასაკერებელი კოწიწი, спайка. // სტიხიონი, ე.ი. 4 ნივთნი: მიწა, წყალი, ჰაერი და ცეცხლი, რომელთაგანცა არს სხელთ შემტკიცება და შენივთება (ვეფხისტ. 874, 1294), стихия, состав, элемент. // მეშვიდე ნაწილი სიტყჳსა ღრამმატიკულად, союз. // ძველი საფილოსოფოსო წიგნი პროკლესი ელლინურად გარდმოღებული იონე პეტრიწისაგან და შემდგომად ესევე გარდმოუღიათ სომხურიდამ უფრო ადჳლ გასაგონად, ამავე წიგნს ჰქვიან პლატონიკა, Платоника Прокла.
კაზმა, კაზმვა(ვჰკაზმავ) მორთვა, შემკობა, მომზადება (ვეფხისტ. 710), убирать, украшать. // ცხენთ უნაგირის დადგმა, კმაზვა, შეკმაზვა, седлать лошадь.
კაზმულიმორთული, განშვენებული, убранный, украшенный.
კათაკმეველიმოსანათლავი, განმზადებული ნათლის ღებად საქრისტიანოთა სწავლითა და მოძღრებითა, оглашенный, κατεχούμενος.
კათედრამაღალი დასაჯდომელი მღდელთ-მთავართა, ანუ მქადაგებელთ სადგომი ხარისხი, кафедра, καθέδρα.
კათოლიკესაზოგადო, საკრებულო ანუ მსოფლიო (ითქმის სარწმუნოებისათჳს), ანუ ეკლესიისა: ვითარ ერთი წმინდა კათოლიკე და სამოციქულო ეკლესია, Воедино святую, соборную и апостольскую церковь, 8-й член веры, είς μίαν, αγίαν καθολικήν καί αποστολικήν εκκλησίαν.
კათოლიკეფრანგი, რომის ეკლესიის სარწმუნოებისა, католик.
კათოლიკოსიუპირატესი მღდელთმთავარი ეკლესიათა ზედა რომლისამე სამფლობელოსათა, ვითარცა იყო საქართველოსი, католикос, первенствующий епископ, καθολικός.
კათხახის სირჩა, ძირიანი და მაღალი (ნახე სასმისთან), рюмка деревянная.
კაი, კაიანახე კარგი.
კაკა, კაკალიმარცვალი (ლევიტ. 21,20), ятро, ядро.
კაკაბი(მფრ. იერემ. 17,11), ряб, рябка.
კაკალაპურიმრგლად გამომცხარი პატარა თეთრი პური, круглая булка, сайка.
კაკალიმრთელი ხილი ნაჭუჭითურთ ნიგზისა და მისთანათა, орех (воложский). // მარცვალი თესლეულთა (იმერულად), зерно. // თალის კაკალი, შიგნითი სიმრგლე, გუგა, зорочек.
კაკანი(კაკანებს) ხმიანობა კათამთა და კაკაბთა.
კაკაჩა(მფრ.) ჭინო.
კაკაჩიკაშკაში მთოვარისა.
კაკბის საკვნეტელა(ბალ.).
[კაკვა] 
კაკრაკენკრა.
კაკულა(ბალ.) ჰილი, кардамон.
კალაბტპენი, მეტალლი თეთრად დასაფერავი (ეზეკ. 22,18), олово, καλάϊ.
კალათიმცირე გოდორი წრილთა წნელთაგან დაწნული (1 მეფ. 25,18), кошница, корзина, καλάθα, -θι, -θακι.
კალამისაწერი ლერწამი, გინა ფრთა (3 იოან. 1,13; ვეფხისტ. 4, 233), трость, писчее перо, καλάμι. // ერთი კალამი, ორი კალამი ნუსხაში, статья в регистре. // სამხატრო კალამი (ნახე ბეწვის კალამი).
კალანდრაკალენდრა, წიგნი სათთვეოთა აღრიცხვათა, календарь, καλενδάριον.
კალანოსი(ხე) ბელეკონი.
კალაპოტიდარიჯაგი, форма, колодка, καλαπόδι.
კალატოზიგალატოზი, каменщик.
კალაქბალახთ ნადნობი მასალა საპნისა, поташ.
კალახიმუხის ხე წყალში დებით გამაგრებული რკინასავით.
კალენდი, კალენდობათთჳს თავი (სჯულის კანონი), календы, καλάνδαι.
კალვა(ვჰკალავ) სპილენძის ჭურჭელთ გათეთრება კალითა, лудить.
კალთაწიაღი, лоно, недро. // ანუ ფესვი სამოსელთა, пола, подол. // ანუ კარავთა (ვეფხისტ. 550), намет. // გინა წარზიდულება მთათა და მისთანათა (ნახე მთა), отрасль гор.
კალია(მწერ.) მკალი ბალახთა, кузнечик, саранча.
კალმასი, კალმასობაკალოზედ პურის მოთხოვნა, მოგროვება (ვითა მუჩირობა ღვინისა).
კალმახი(თევზ.) форель.
კალმახი(სოკოა) ხეზე გამოდის, უფრო წიფელაზე.
კალომრგალი ადგილი ძნათ გასალეწი (მატ. 3,12), гумно.
კალფაკი(თალფაქი ნახე) колпак, καλπάκι, καλουάκι.
კალხზედითქმის ოთხფერხთათჳს ოდეს განრისხებისაგან დადგებიან უკანა ფეხებზედ, ხოლო თავსა და წინა ფეხთა მაღლა დაიჭერენ, стать, становиться на дыбы или стать дыбом.
კამა(ბალ.) რაზიანა, укроп.
კამათელინარდის ფიცარზედ საგორებელი, ოთხკუთხედ საგორებელი ძალი სათალავისა, игральная косточка.
კამათობა(ვჰკამათობ, ვეკამათები) ცილობა, შფოთი, ჩხუბი სიტყჳთ.
კამარაკონქი, თაღი (1 ნეშტ. 28,11; შავთ. 61), свод, арка, καμάρα.
კამარედიმცირე კონქი, კამარის მსგავსი, похожий на свод, καμαροειδής.
კამბეში, კამბეჩი(ოთხფ., 2 სჯლი. 14,5) буйвол, თ. ჯამუშ, ს. გამეშ, გომიშ. მამალს ეწოდება ხარკამბეჩი, დედალს - ფურკამბეჩი, буйволица, შვილსა მათსა - ზაქი.
კამენი[ნახე მახარი].
კამილავკასამღდელო კუნკულა მეწამულის ფერისა, камилавка, καμηλάυκι.
კამკამი(კამკამებს) კაშკაში, მჭჳრვალება ელვარებით (შავთ. 40,45), мелькать. // ციმციმი ნაკადულთა, журчать.
კანაფი(ბალ.) ექსუნჯი, конопель, κανάβι
კანდელაკიმნათე, კანდელთ მნე, возжигатель лампад, пономарь, κανδελάπιης. // ეკლესიის კრებულთა შორის, მღდელი დეკანოზის შემდეგი, ключарь.
კანდელისანათი, ლამპარი ზეთის ასანთები, лампа, лампада, κανδήλι.
კანითხელი ტყავი (ნახე ქერქთან).
კანკალი(კანკალებს, აკანკალებს) თრთოლა, ჟრჟოლა, дрожать, передрогнуть.
კანკელიმოაჯირი დაფანჯრული, ანუ ბადე მავთულისა (გამოს. 27,4), мрежа (მსაჯულ. 5,28), решетка, перила, κάνκελον. // ეკლესიათა შინა ხატთა დასასვენებელი ზღუდე, განმყოფელი საკურთხეველისა, иконостас.
კანკლედიიკანკლედი, ანუ ბადის მსგავსი ფანჯარა, решетчатый
კანკურაფიცრის სარეკელი, клепало.
კანონარხიმგალობელთ დამძახებელი საგალობელთა წიგნიდამ, сказыватель стихир певчих, κανονάρχης.
კანონიგანწესება (მიქ. 7,4), правило, κανών, κανώνας, ხოლო κανόυι არს ზარბაზანი. // საკანონო, განკანონება ეკლესიურად ცოდვის საზღაური, епитимия, კანონი დავითნისა, რაოდენიმე ფსალმუნი, ორი დიდება, кафисма.
კანოხიმესხნი უწოდებენ გაზაფხულს პირველ შებმასა ხართასა.
კანტიმომცრო, სუსტი ანუ გამხდარი, ჭანი, тощий.
კანტური(თავისა) უნებურად თავის ქნევა თლემისაგან качать головою от дремоты. // კანტური ფეხისა, ოთხ-ფეხს რომ ერთი ფეხი სტკიოდეს და ვერ ადგამდეს.
კანძიერთის ცხრის ნაპარსი.
კანჭიწვივი.
კანჯარი(ოთხფ.) ველური ვირი (ფსალ. 103,11), онагр.
კანჯომომცრო ნავი (იხილე ნავთან), лодка, ладья. თ. კანჯა.
კაპანიაღოჯი, ქვიანი ადგილი (ვეფხისტ. 397).
კაპარი(ხე) каперсы, καππάρη.
კაპარჭინიჟგორი, საფრთე, ნაკაპარნი, ისართ ქარქაში (ფსალ. 10,2; ვეფხისტ. 94), тул, колчан.
კაპარჭინა(თევზ.) лещ.
კაპასიანჩხლი, გულპილწი, капризный, вспыльчивый.
კაპიხეზედ ან ჯოხზედ რტოს ძირი მოგრძედ (ნახე გრჯღა), сук, сучец.
კაპილიონიპანდუქსიონი, ქარვასლა, გზათა ზედა აგებული სახლი მგზავრთა განსასვენებელად და სანოვაგეთა საშოვრად, кабак, харчевня, καπηλεϊον.
კაპოეტი(თევზ.) мускун, хариус. თ. ყარაპალუხ.
კაპოეტი(მფრ.) მფრინველი წელიწად გამოვლილი. თ. თულაქ.
კაპოეტი(ბალ.).
კაპოეტია მწვანე (დაბად. 2,12) (მარხვანთ საკითხავში ნახე), камень зеленый.
[კაპრუჭინახე გოლი].
კაჟიტალი (ნახე ქასთან) (იობ. 8,17), кремень.
კარბაქვაბის ყური, кербат.
კარაბადინიწიგნი სამკურნალო, სააქიმო, лечебник.
კარავისამგზავრო სადგომი ტილოსგან შეკერილი (გამოს. 26,1 და შემდგომი; ფსალ. 14,1 და 18,4, კალად 77,60), скиния, шатер, палатка, ანუ საჩრდილობელი ტალავარი (იასაი. 1,8), куща.
კარაკინიკრკალი, გინა ფარგალი, циркуль, κρικέλλα.
კარაპანავი მომცრო (ნახე ნავთან).
კარაული(ოთხფ.) სახედარი, ხრდალი ვირი (დაბად. 22,3; მატ. 21,5 და 2; პეტრ. 2,16), осел, ослица.
კარაქიწინწანაქარი ერბო, ახლად ამოღებული, გადაუმდნარი (ნახე ცხიმთან), масло сливочное, или чухонское свежее.
კარგირიგი, რიგობა (გამოს. 28,17 და შემდგომი), ряд. ს. კარქ.
კარგიკაი, კეთილი, შესაბამი, რიგიანი (ვეფხისტ. ) Хороший, добрый. // კარგია, კაია, კმარა, довольно, полно. // კარგად კეთილად, რიგიანად ანუ საკმაოდ.
კარგვა(ვჰკარგავ) წარწყმენდა, მოკლება, დაკარგვა, терять, лищаться (იკარგება, დაიკარგება), пропадать.
კარგვაგარიგება, რიგის მიცემა (ნახე განკარგვა).
კარდალიმომცრო ქვაბი, ქვაბქოთანი, ушат, дойник, καρδάρι.
კარდინალირომის პაპის კოლეგიის წევრი, უპირატესი ეპისკოპოსთა შორის. ამათგანი გამოირჩევა პაპადცა, შემდგომად გარდაცვალებისა პაპისა, кардинал.
კარვობამეშვიდის თთვის დღესასწაული ურიათა (ტალავრობასთან ნახე) (იოან. 7.2), потчение сени, постановление кущей.
კართნი ან კარსნიკუთი, კუნთი, შეშაძარღვი (2 სჯული. 21,4; ისუ. 11,6), жилы, икры.
კართობარისხვა, ქადილი (ამოს. 1,11), гроза.
კარიკედელთა შორის დატანებული შესავალი გასაღები და მისაგდები (მარკ. 1,33 და 2,2 და 16,3), дверь. // ეზო მეფეთა ანუ დიდებულთა, двор царский, კარისკაცი და სხ. придворный. / თავი წიგნთა, глава, отделение книги.
კარიბჭეეკლესიის შესავალს წინ კამარა დერეფანივით, ანუ სტოვა, паперть.
კარიდი(თევზ.) თევზი ვეშაპის გარი, палтус.
კარიოჶილა(ბალ.) მიხაკი, მირონის სუნნელია, гвоздика, καρυοφύλι, καροφαλιά (ხე), καρόφαλον (ყავილი მისი).
კარკარი, რაკრაკი(კარკარებს, რაკრაკებს) კილიდამ სასმელი გამოდენის ხმა, ანუ ხილთა საშუალ კურკათ ხმა ნძრევისაგან.
კარკინო(მძრ.) კირჩხიბი, კიბორჩხალი, ანუ სენი რკუდ წოდებული, рак, καρκϊνος.
კარსეკარიბჭე, სტოვა (მსაჯულ. 3,23), притвор (ზაქარ. 12,2), преддверие.
კარშიკიგრგოლი მეტალლისა, რაჲცა ჯაჭვულად გაყრილია ერთი მეორეში (გამოს. 26,2 და შემსგომი), крючки (და 27,4 და შემდგომი), кольцо, звено.
კარჩხანა(თევზ.) карась.
კარჭაპანავია ერთგარი, карбас, коломенка.
კასაბიქონდაქარი, მეხორცე, мясник. თ. ყასაბ [არაბ.].
კასია(ხე) ხე სუნნელი, დარიჩინის გარი (ფსალ. 44,9), кассиа, κασία.
კასკასი(ვჰკასკასებ) კისკისი, გულიანად სიცილი (ნახე სიცილში).
კასრიხის ჭურჭელი, გინა საწყაო რვის ჩანახისა, четверик.
კასსტირიონია კალისა (ზაქარ. 4,10), камень из чистого олова.
კატა(ოთხფ.)ციცა (ვეფხისტ. 323) მამალს ეწოდება ხვადი, кот, γάτος; დედალს - ძუ, кошка, γάτα, ჭრელსა და სუფთას - ხატაური, ველურს - კატუნი, შვილსა მათსა - კნუტი, კნოტი, котенок, котята, კნუტები.
კატაბანი ტყუვილი (ვეფხისტ.472).
კატაბარდა(ბალ.).
კატადუბოსანი(მფრ.) ჭოტი.
კატავასიაბერძულად გარდამოხსნა, ხოლო საეკლესიოთა გალობათა შინა უკანასკნელად სათქმელი ძილისპირი, რომელია დასაფარები, катавасия, κατάβασις.
კატანო(ბალ.) შინაური მსუქანა, დანდური.
კატაპელტიძველებური საომარი დიდი მაშინა, რომლითაც ესროდიან დიდროვანთა ქვათა გამაგრებულთა შინა ციხე-ქალაქთა, ვიდრე შემოღებადმდე ცეცხლის სასროლთა საჭურველთა. ამავე მაშინასა შინა შთასმიდენ შემცოდეთა და განხერხდენ, катапульта.
კატაპიტნა(ბალ.) კატარი, ცუდი პიტნა.
კატარრაკატიზალვანი ან სინოხი (ხუნდთან ნახე) (იერემ. 29,26), клада.
კატარღასაომარი ნავი (ვეფხისტ. 603), каторга, галера. // ხოლო მდაბიონი უხმობენ მცირეს ტივსა მდინარეთა შინა განსასლველსა, паром.
კატასიტრაპეზის საბურავი ტილო.
კატის ბალახა(ბალ.) მიწის საკმელა, асарон, балдырьян.
კატიხისის, კატეხიზმოსსაქრისტიანო სწავლა სარწმუნოებისა მოკლედ (ამისგან არს ლექსი კათაკმეველი, იხილე მუნ), катехизис, κατήχησις, catechismus.
კატუნი(ოთხფ.) ველური კატა, дикий кот.
კატუჯარისირაჯა, ცხენის სენი ნაფაზივით.
კაფვა(ვჰკაფავ) ჭრა, მოკვეთა ხეთა ძირითურთ, ანუ მოკაფვა რტოთა, сечь, рубить. // სრვა, ხოცა ლაშქართა (ვეფხისტ. 1406).
კაფიად, კაფიათადგასაგონად ლაპარაკი (შავთ. 29), внятно.
კასანიკაეშანი ნახე (ვეფხისტ. 825).
კაშკაში(კაშკაშებს) მზისა, მთოვარისა და ვარსკლავთ ბზინვა მოწმენდილზედ, полное сияние светил небесных. // კალად კასკასი, კისკისი.
კაშხალიჩხნდე.
კაჩამუხლის ძირის სადრეკი, კვირისთავს ქვეშ.
კაჩალოკაპიანი ხე ხორცთ საკიდარი.
კაცადი და კაცადკაცადითჳთოეული კაცი (მატ. 18,35 და 25,15; ლუკ. 2,3; ფსალ. 11,2 და 61,12), каждый.
კაცთამოთნეპირფერობით მასიამოვნებელი სხვათა სავნებელად (ფსალ. 52,5; ეფეს. 6,6), человекоугодник.
კაციცხოველი სიტყჳერი, გულისხმიერი და მნებებელი (კატიღ. ანტ. § 237; ფსალ. 1,1 და 8,4), человек, муж. ლექსსა ამას დაერთვიან რა ზედშესრულნი სახელნი, გამოაჩინებენ ვინაობასა, მდგომარეობასა ანუ ხელობასა, ვითარ კაცი საერო, სამხედრო. სამღდელო, მსახური, უცხო, სტუმარი და სხ. // კალად კაცი განიყოფის მამაკაცად და დედაკაცად. მდაბიურად მამაცი და დიაცი (მარკ. 10,6), რა მამაკაცსა მიეთხოვოს დედაკაცი, პირველს ეწოდების ქმარი, მეორეს - ცოლი და ორთავე მეუღლე ურთიერთისა. ნაშობსა მათსა - შვილი; ხოლო მამრსა - ძე და ვაჟი, მდედრსა - ასული და ქალი. კალად მამრსა ეწოდების წული მარტივად, არამედ რთული არს საზოგადო, ვითარ ძმისწული, დისწული, მაზლისწული, უფლისწული და სხ. (იხილენ ლექსნი ესე). // კალად განიყოფების კაცი ჰასაკისაებრ ესრეთ: ვიდრე ხუთს წლადმდე ეწოდების უსუარი და ჩჩვილი, ხუთის წლიდამ ათხუთმეტს წლადმდე: ყრმა, ყრმაა, ბოშვი, ბოვში. ათხუთმეტის წლიდამ ოცდა ხუთს წლამდე: ჭაბუკი, ჭაბუკა და ახალგაზდა. შემდგომად ვიდრე ერგასის წლადმდე - სრული კაცი და შემდგომად - მოხუცი, მოხუცებული და მცხოვარი. ხოლო მდაბიურად მამრსა - ბერიკაცი, მდედრსა - დედაბერი და ბებერი და შემდგომად მისსა - მიხრწნილი. // ხოლო სხათა რაჲსა მიმართობათაებრ, ვითარ ნეთესავობისა, უფროს-უმცროსობისა და მისთანათა სახენი ამისნი ჰპოვნე თჳსთა ადგილთა.
კაცის ჭია(მძრ.) глист.
კაცისკლვაცოდვა წინააღმდგომი 6 მცნებისა (მარკ. 7,21), убийство.
კაცის მკლველიმცოდველო წინააღმდგომი 6 მცნებისა (იოან. 8,44; საქმ. 3,14), убийца, человекоубийца.
[კაცობა] 
კაწანიღობე ეკალთაგან (ნახე ზღუდესთან).
კაწაპიწუღის ჩასაცმელი სასხლეტი საადვილოდ.
კაწახიუმწიფური, მჟავე კოწამახი (იერემ. 31,29; ეზეკ. 18,2), кислый, неспелый, (ისაი. 18,5) недозрелый. ს. ქაცახ.
კაწკაწიკბილთ ღრაჭუნი ძლიერის ნდომით.
კაჭაჭი(ბალ.) ხმელი შამბის ღერი.
კაჭკაჭი(მფრ.) сорока.
კაჭრობაგველთ ხმიანობა, სივილი, სისინი.
კახპაროსკიპი.
კბილიცხოველთა ყბათა შინა ამოსული ძვალნი დასაცოხნელად საზრდელისა (ფსალ. 3,7 და 34,16), зуб. ამათ შორის არიან წინა კბილნი ზევით და ქვევით და უკანა კბილნი შემდგომნი მათნი უფრო ზრქელნი, ხოლო სრულიად უკანასკნელნი, რომელნიცა ამოუვლენ კაცთა შემდგომად 20 წლის ჰასაკისა, ეწოდებათ საბრძნე კბილი - умные зубы. დიდს კბილსა, უშვერად ამოსულსა, ჰქვიან ღოჯი. რომელთამე მხეცთა წინათა და უკანათა კბილთა შორის აქნ მოგრძენი კბილნი ფრიად მკვეთრნი და მავნებელნი, ამათ ეწოდების შუანი (ფსალ. 57,6), членовные зубы, ხოლო სპილოთა ტახთა და მისთანათა ფრიად გრძელთა ამგვართა ქვეითთა კბილთა ჰქვიან ეშვი, клык. და ეშვთ სალესავთა ზევითთა ღოჯთა - გორანგო, ცხენთა დიდსა კბილსა - სალაგმე.
კბოდე ზღვათა და მდინარეთ პირი ფრიალო, ფლატიანი და ჩაუვალი (მატ. 8,32; მარკ. 5,13), берег, утес.
კბოდოვანიზღვათა შინა ადგილი კლდიანი, ანუ თხელი და ქვიშიანი, მეჩეჩი, ვრაქია, საშიში ხომალდთათჳს (საქმ. 27:17,29), сирт, мель, каменистое место.
კდემა, კდემულება(ვიკდემ, მეკდიმების) ფრიადი სირცხვილი, შიში გმობისა (ფსალ. 34:4,26 და 43,15 და შემდგომი, კალად 68:6,19), срам, срамота.
კდომა(ვჰკდები) სიციცხლისგან მოკლება (ვეფხისტ. 12), умирать.
კედარი(ხე) ნაძვის გარი, ფრიად მაღალი, кедр, κέδρος.
კედელინაგები ზღუდე სახლთა და მისთანათა (ნახე ზღუდესთან) (ფსალ. 61,3; საქმ. 23,3), стена.
კედისამკუთხი ქვა.
კეეშანინახე კაეშანი.
კევისაცოხნელი მასტაკი.
კევრი, მკევრისალეწავი ფიცარი კოხებრასხმული.
კეთება(ვაკეთებ) შექმნა რისამე, გაკეთება ანუ მოქმედება, მუშაობა, делать, работать.
კეთილად დგომაკეთილმდგომარეობა, благостояние, благосостояние.
კეთილად მძლეგანთქმული ძლევითა, მძლეველი, добропобедный.
კეთილად წარმატებაწადილისაებრ საქმის აღსრულება, благоуспешность.
კეტილგონიერებაგონიერებით კეთილის აღრჩევა და მისდამი მოსწრაფება, благоразумие.
კეტილდღეობადღეკეთილობა, благоденствие.
კეტილზნეობაშეუგინებელად დაცვა ზნეობისა, благонравие, добронравие.
კეთილი(ზედშესრულად) სახიერი, ტკბილი (ფსალ. 117,1 და შემდგომი; იოან. 10,11), благий, добрый. // საუკეთესო, უაღრესი ანუ სასარგებლო (დაბად. 1,4 და შემდგომი 2:9,12; ფსალ. 132,1), добрый, хороший, хорошо.
კეთილი (არსებითად) რაჲცა სრილჰყოფს კაცსა და მდგომარეობასა მისსა (§ 12 პრაკტ. ფილოს., ფსალ. 33:10,12,14; ზირაქ. 9,17), благо, добро.
კეთილის მოსურნემწადნელი ვისთჳსმე სიკეთისა, კეთილობისა, ბედნიერებისა, доброжелатель, -тельный.
კეთილის მოქმედიქველის მოქმედი, აღმასრულებელიკეთილთა საქმეთა, благотворитель.
კეთილის მყოფელიგამაბედნიერებელი, მიზეზი დღეკეთილობისა (ფსალ. 12,7), благодетель.
კეთილის ყოფაქველის მოქმედება (ფსალ. 77,11), благодеяние.
კეთილმიდრეკილიკეთილის ჰაზრის მქონებელი ვისთჳსმე, благосклонный.
კეთილმითვალულისასიამოვნოდ მიღებული, благоприятный.
კეთილმორწმუნემტკიცედ აღმსაარებელი მართლისა სარწმუნოებისა, благоверный.
კეთილმოწლეობაგულისშეტკივება, კეთილად მზრუნველობა, благоутробие.
კეთილმსახურებასრულითა გულითა პატივისცემა ჭეშმარიტისა ღვთისა, благочестие.
კეთილსახესახიერი, მშვენიერი შესახედავით, благообразный.
კეთილსვეობაბედნიერება, დღეკეთილობა, благополучие.
კეთილსულობასიკეთე სულისა, გულით უზაკველობა, добродушие.
კეთილშეზავება ჰაერისაკაი ამინდი, благорастворение воздуха.
კეთილშობილებააზნაურება, ჩინებული გვაროვნება, благородие, благородство.
კეთილხმასაამოვნო ხმიანი (ფსალ. 150,5), доброгласный.
კეთრისენი ფრიად საძაგელი და კნინღა უკურნებელი, რომელ გამოეს სრულიადს ტანზედ თეთრი მუწუკები ქერტლივით და დასქდება სიმპალით (ლევით. 13:3,8 და შემდგომი; მატ. 8,3), проказа, прокажение.
კეთროვანიკეთრით სნეული (მატ. 8,2 და 26,6; ლუკ. 17,12), прокаженный.
კეისარირომის მეფე, იმპერატორი. სახელნი ესე შემოღებულ არიან ძველთაგან რომის ხელმწიფეთა (ლუკ. 2,1; ვეფხისტ. 312), кесарь, καϊσαρ, casar.
კეკელა, კეკლუციმოხდომილი ან მორთულობის მოყვარე (ნახე ლამაზი) (ვეფხისტ. 29, 398, 403, 951), щеголь, щеголиха, кокетка. // ზოგჯერ ითქმის ნივთთათჳსცა ანუ საუბართა (ვეფხისტ. 126), щеголеватый, приятный.
კელარიმეკუჭნავე, ключник, целларий, κελλάρης, cellarius.
კელეონი, კელიამცირე სენაკი, келия, κελλί, κελλεϊον.
კელეპტარისასანთლე ანუ კერეონი, факел, κερί, κεράκι.
კელმენიმსხვილი ჭილობი, рогожа.
კელობა(ვჰკელობ) მცირედ კოჭლობა (ფსალ. 17,45), хромать.
კემსა(ვჰკემს) წრილად ჭრა.
კემუტიდაჟინებული, ახირებული, упрямый. // გაბურძგნული ან მოთელილი თმა, растрепанный.
კემუხტიტარსიკონი, სამოგვე ფერადად შეღებული, сафьян.
კენკერძოდ ანუ მიმართ ვითარ ჩემკენ, შენკენ, აქეთკენ, იქითკენ და სხ., к, по (ვეფხისტ. 573, 591).
კენარიკეკლუცი, მოხდომილი, კისკასი, ტანადი (ნახე ლამაზთან) (ვეფხისტ. 60).
კენკა(ვჰკენკ, -კავ) მფრინველთაგან მარცვალთ კრეფა და ჭამა, клевать.
კენკრა, კაკრახიჩატელი, გარეულს ხეზედ მოსხმული მარცვალი რამ ხილსავით, ягода.
კენტავრონახე იპპოკენტავრო, κένταυρος.
კენტიცანჭკული, არა ლუწი, нечетное число.
კენტროსიმრგლის შუაწერტილი, средоточие, центр, κέντρον.
კენჭირილი ქვა.
კენჭებიკრიალოსანი (მამათ. ცხ.) (ნახე ქვასთან), камушки.
კეჟერა(ბალ.) თავდაუხვეველი, გაშლილი კომბოსტო (ნახე კომბოსტოსთან).
კერა, კერაკი, კერაკანი და ლანძვირკინის საცეცხლური ან გრძელი ზედადგარი, მუგუზურთ თავების დასადები (იერემ. 36,23), огнище.
კერასეულისასმისი ღვინისა ხმარებული მონსტერთა შინა, красовуль, красоуля, κρασολάϊνον.
კერასირილი სანთელი თაფლისა გრძლად ჩამოსხმული და დახვეული, κερί, κεράκι.
კერატი(ოთხფ.) დაუკოდავი ტახი (ნახე ღორთან).
კერატი4 ქრთილის მარცლის წონა (იხილე საწონთან), карат. თ. ყერათ
კერატი(ბალ.) მხალია, ლობიოს ჰგავს.
კერეონიკელეპტარი, დიდი სანთელი, факел.
კერვა(ვჰკერავ) ნემსით და ძაფით გარდაბმა საკერავთა და სხ., шить.
კერკეტონიღამით მცველნი, ბოროტთა კაცტა შესაპყრობად მოარულნი, объезд или обход ночной.
კერკი, გერკიგამხმარი ხილი და საკუთრად შინდი კურკიანად, ხოლო კურკებგამორჩეული არს ჩურჩა.
კერმარილი ფული (იოან. 2,15), пенязь, мелкая монета. თ. ახჩაფარა.
კერპთმსახურიწარმართნი, მოსავი კერპთა (1 კორ. 6,9), идолопоклонник, идолослужитель.
კერპისახე კაცის, ანუ სხჳსა რისამე, რომელსა წარმართნი ესვიდენ ღმერტად (ისაი. 10,11), кумир (ფსალ. 95,7 და 113,12), идол. // კაცი ფრიად გლისპი, ჯიქი, შეუპოვარი, болван, упрямец.
კერშილობანადირთ მაკინტალობა, მაკიანობა (ხურაობა ნახე).
კერძიწილი თუ არშივი (ნაუმ. 3,8), часть, доля, паёк.
კერძონაწილი, თჳთოეული ასო მრთელისა, часть (ნახე წინაკერძო, უკანაკერძო და სხ. თჳსთა ადგილთა) (ზაქარ. 14,4).
კერძო დიაკონი არა სრული დიაკონი. შემდეგი მისი (ნახე დიაკონი), поддьякон.
კერძოვირი(ოთხფ.) ნახევარვირი (ისაი. 66,20), меск, лошак, катер. თ. ყათარ.
კესიხომალდის აფრათ გასაბამი ლატანი, райна.
კესიწუთის ნახევარი (ნახე ჟამი).
კეტა(ვჰკეტ) დაკრძალვა, დახშვა, დაკეთა, запирать, замыкать.
კეტიმსხვილი ხე ასაწევი რისამე, ანუ მტერთ მოსაგერებელი (ვეფხისტ. 267, 1031 და შემდგომი), рычаг или булава, дубина.
კეფაბერძულად ფიქალი, კლდე (არს სახელი კაცისა) (1 კორ. 9,5), кифа, κηφάς.
კეფათავის უკანა კერძო, затылок.
კეფანიმაღალი ხუფი საჭმელთ სახურავი, крыша, закрыша. თ. ზარფუშ [სპ.].
კეფიმრთელი ფურცელი წერილისა (იერემ. 36,23), лист писания, ხოლო ცალი გვერდი არს კაბადონი, კაპატონი.
კეცა(ვჰკეც) გაშლილის შემოკრება წყობით.
კეცისაზოგადოდ თიხა ჭურჭელთა (დან. 2,35), скудель, глина. // მსოფლიურად: მრგალი ტაბაკი თიხისა, რომელსაც გაახურებენ და მას ზედა გამოაცხობენ პურთა, მჭადთა და მისთანათა.
კეცტყავი ანუ ტყავკეციბაკანი კუთა, ოსტრაკოთა, კონხილიოთა სადაფთა, პინასთა და მისთანათა სიმაგრისათჳს მათისა, ხოლო ჩვილკეცი კიბოთა, კირჩხიბთა, ასთაკთა და მისთანათა, ადჳლ შემუსრჳსათვის მათისა (ნახე ქერქი) (ნემეს. 1)
კეწერიხის რტოს წინა მწვერვალი (ნახე გრჯღასთან) (ეზეკ. 31,12), отрасль.
კეჭნა(ვჰკეჭნი) ძელთა ზედა მცირედ ნიშნების დაჩნევა, ანუ ჭრა ჩლუნგის იარაღითა, делать насечки на дереве, бревне.
კეხიუნაგირის ხე გათლილი და ჯერეთ შეუმოსავი, арчак.
კვალად, ად, კ~დკიდევ, მეორედ (იოან. 21:1,17), еще, опять.
კვალად გება(კვალად ვაგებ) მოქცევა პირველსა წესსა ზედა, რიგის მიცემა (მატ. 17,11), устраивать. // ნაცვალგება, მაგიერის გარდახდა (ებრაელ. 11,26), мздовоздаяние, возмездие.
ალი, კალისაალები ნაფეხვარი (ფსალ. 76,19; ვეფხისტ. 98, 286), след.
ალი, კლისალები მარგი ბოსტნისა, გინა გუთნით გავლებული ორნატი ხნულისა, борозда, гряда.
ამლი, კომლიმნთებარეთა ნივთთაგან ზეაღმავალი შავი ორთქლი თჳნიერ ალისა (ფსალ. 67,2; გამოცხ. 9,2), дым.
კვანტი, კვანტუღელიღვედის მაგიერ ლატანი გარდასაბამი უღელთა.
კვანჩხიუძირო სირჩა (ნახე სასმისთან).
კვანწვა(ვიკვანწები) მიმოგრეხა როკვაში უსულიანად, изгибаться в пляске.
კვანჯილიბაზთ ფეხის თია.
კვართიპერანგი ანუ ჯუბა (ფსალ. 21,18; იოან. 19,21), хитон (მატ. 5,40), срачица.
კვარცხლბეკიფერხთსადგმელი საყდართა ზედა მჯდომარისა (ნახე აღსავალთან) (ფსალ. 98,5; მატ. 5,35), подножие.
კვახი(ბალ.) აყირო (ნახე გოგრასთან).
[კვდომანახე კდომა]
კვება(ვჰკვებ) ჭმევა, ზრდა, გამოზრდა, გამოკვება, кормить.
კვებება(ეკვებების) ნახე დაკვებება.
კვეთა(ვჰკვეთ) ჭრა, პობა, განკვეთა (ვეფხისტ. 587), резать, сечь, колоть, рубить.
კვეთაუწინარეს ლიტურღიისა მომზადება მწირველის მღდლისაგან საუფლოთა ძღვენთა, проскомидия.
კვეთება(ვეკვეთები) ჯახება, დატაკება (მატ. 7,25), нападать, устремляться, [кидать].
კვეთებულიეშმაკეული, სნეული, ტანჯული გვემული ეშმაკისაგან, беснуемый.
კვერეულიყველი მრგალად შედედებული, ანუ მისებრი ზოდი ჩამოუსხმელის სანთლისა და სხ., круг сыру, воску, сала и т.п.
კვერექსიდიაკონის სათქმელი ლოცვა, დიდი მშვიდობიანი, შეგჳწყალენი და სხ., ектения.
კვერთხიმომცრო არგანი (ნახე ჯოხთან) (2 კორ. 11,25; ფსალ. 2,9 და 22,3), жезл, палица, палка (კალად 44,6), скипетр.
კვერიმცირე ხვედა ან ურო რკინისა (ისაი. 41,7; ვეფხისტ. 1332), млат, молоток. თ. ჩექიჩ.
კვერიმცირე მრგალი პური კრკალივით გამომცხარი, გინა შაქრის პური და მისთანანი (ნახე პური), пряжма, крендель, баранка (2 მეფ. 13:6,7).
კვერნა(ოთხფ.) ნადირი კაის ბეწვეულისა, куна, куница (ბარუქ. 6,21), кошка. თ. ზარდავა.
კვერცხიდედალთა მფრინველთა და რომელთამე ქვეწარმავალთა და მწერთაგანცა დადებული მრგალი და თეთრი ნაყოფის საცავი (ისაი. 10,14), яйцо. თ. იმურთა, ს. ძუ.
კვესიფოლადი, ანუ რკინა კაჟის შემოსაკრავი ცეცხლის გასაჩენად (ვეფხისტ. 193, 266, 1367), огниво. თ. ჩახმახ.
კვეტენათასმის ღილი.
კვეცა(ვჰკვეც) ჭრა მაკრატლით, გაკრეჭა, стричь, резать ножницами.
კვეხნა(ვჰკვეხ, ვიკვეხი) ტრაბახი, თავის ქება, მოწონება (ვეფხისტ. 1036), хвастать, хвалиться.
კვიმატიკუმატი, კომეტი.
კვინტილაგრძნეულთ ზეთი.
კვინჩხი, კრინჩხი(ხე) дёрн (ягоды).
კვიპარი, კჳპაროსი(ხე) სარო (ისაი. 41,19; ეზეკ. 31,8), кипарис, κυπαρίσσι, κυπάρισσος
პრი(ხე) ალვის ხე (ქებ. 4,13), кипри (?).
რაპირველი დღე შვიდეულისა, რომელია მზისა (ნახე ცთომილთან), воскресный день, κυριακή. თ. ბაზარ [სპ.], ს. გირაგ[ი].
რაცხოველიახალკვირა, თომას კვირა, фомино воскресенье.
რიაკეშვიდეული, მსგეფსი, неделя, седьмица, κυριακή, κυριακός.
კჳრვა(მიკჳრს) გაოცება (განკჳრვება ნახე), дивиться.
კვირისტავისასთველთა ტართა ძირის შემოსაცმელი მრგალი ხე, ან ძალი და მისთანანი. // მუხლის კვირისტავი, მრგალი ძვალიმუხლის თავში მბრუნავი.
კვირტიჩენჩი მატყლისა მრგალად მოთელილი, клочек шерсти, косма. // ვაზისა და მისთანათა კოკორი, почка виноградной лозы.
კვიცაპური (ნახე გვიცა).
კვიცი(ოთხფ.) ცხენის შვილი (ნახე კიცვი), жеребёнок. თ. თაი, ს. ქურაკ.
ლავ, კლამდაბიურად კულავ (თჳნიერ ბრჯგუისა , ნახე).
ლევა(ვუკლევ) ახალწელიწადს მილოცვა ტკბილითა რითმე, შაქრითა, ხილითა და მისთანითა.
ლევა(ვიკლევ) ნახე გამოკლევა.
ლიავი(ბალ.) ზირის გარი თესლი აქს ამ ბალახსა, кимин кмин, тиман тмин.
ნესა(ვჰკნესი) სულთქმა, ოხრვა, ვაება სნეულისა, ანუ მწუხარისა (2 კორ. 5,2), воздыхать, стонать.
ნეტა(ვჰკნეტ) ხრამუნი, ხმელის დაცოხნის ხმა.
ნიტიმოდიდო ნატეხი მარილისა, შაქრისა და მისთანათა; და კნიწი უმცირესი.
რივინახე მკრივი.
რანახე კრვა.
კიიმერნი ხმარობენ ლაპარაკში ნაცულად დიაღ, да, так.
კიბეხარისხედი დანდალოვანი, უფრორე ძელთაგან შექმნილი საფეხურებით (ნახე აღსავალთან) (დაბად. 28,12), лествица, лестница.
კიბო(მძრ.) ასთაკვი, рак.
კიბორჩხალა(მძრ.) ცხრაფეხა, კირჩხიბა, рак круглой.
კიდარივარშამანგი, თავსაბურველი გჳრგჳნი ძველთა იუდეანთ მღდელთ მთავართა (ზაქარ. 3,5), кидар.
კიდენაპირი, კიდური (ფსალ. 2,8 და 18:4,6, კალად 117,22; ვეფხისტ. 424), край, конец, предел, угол. // პირი ზღჳსა ანუ მდინარისა (მატ. 13,1 და შემდგომი; ვეფხისტ. 1019), брег, берег.
კიდე, კიდეგანგარდა, გარეშე, თჳნიერ; თან დებულნი ესე მჳჳრებენ ნათესავობითსა ბრუნვასა, თავად ითქმის კიდეგან და ბოლოდ განკიდე. მაგალითად, კიდეგან შეწევნისა, ანუ შეწევნისაგან კიდე (ვეფხისტ. 31, 273, 558, 794), кроме, мимо, без.
კიდება(ვჰკიდებ) დატჳრთვა, ზურგზედ საპალნისა აკიდება, вьючить. // მაღლა შეკიდება, დაკიდება, вешать. // (ჰკიდია, ჰკიდავს) დაკიდებულად ყოფა, висеть.
კიდეგანიგანაპირებული, крайний.
კიდეგანობაგანკიდურება, განწირულება, крайность, [устранение].
კიდევალად, მერმეცა, მეორედ, опять, ещё раз. თ. გენა, ს. ელი.
კიდეცგანაღამც, уже.
კიდობანი მსოფლიურად დიდი ზანდუკი ნამცხართა პურთა შესანახავი (ზარდახშასთან ნახე). ს. გდობან. // ნოეს კიდობანი, რომელიცა იყო მსგავსი ხომალდისა (მატ. 24,38; ებრაელ. 11,7), ковчег (Ноев). // ფიცრის კოლოფი, რომელსა შინაცა იუდეანთა აქნდათ დამარხულ ფიცარნი სჯულისანი (გამოს. 25,10; ფსალ. 131,8; ებრაელ. 9,4), кивот. // მოაბა, ანუ კეჯაო კაცთა შთასაცმელი სატარებლად, კუბო (გამოს. 2,3; ვეფხისტ. 572, 615), ковчежец. // გჳრგჳნი, ჯარგვალი, ძელნი მოჭდობით შეკრულნი სამ, ანუ ოთხკუთხედ.
კიდონტიშავი ქა მაგარი, გამოსაცდელი ოქროსა და ვეცხლისა (ნახე სასრევი).
კიდურინაპირი, კიდე, край.
კიდურწერილობაშაირთა შინა თჳთოეულის ტაეპის პირველთა ასოთაგან შედგინებული ლექსი, აკროსტიხი, краестишие, акростих.
კივილი(ვჰკივი) შორიდამ ხმა მაღლად ზახილი (ვეფხისტ. 1028, 1032), кричать.
კითარითითებით საკრავი ხუთძალი ანუ ათძალი, მსგავსი დიდი ჩონგურისა, гитара, κιθάρα.
კითხვა(ვიკითხავ, ვჰკითხულობ) წერილთა აღმოცნობა, ანუ თქმა ხმით (საქმ. 8,28 და შემდგომი), читать. // შორიდამ მოკითხჳს შეთლა, посылать, свидетельствовать поклон. // (ვჰკითხავ, ვჰკითხულობ) გამოძიება პასუხისა (მატ. 2,4 და 21,24; საქმ. 1,6), вопрошать, спрашивать.
კიკინებიგრძელი თმები ხუჭუჭად (ნახე თმასთან), пукли.
კიკინი(კიკინებს) თხათა ხმიანობა, блеять.
კილამონი, კილამურა(ბალ.) зерлик.
კილიხორბლის, ანუ ბრინჯის ბუდე, шелуха.
კილიმცირე რამ წუნი, ბრგვილი, აქედამ კილვა (ნახე გაკილვა), пятно, κηλίς.
კილიკიღაზლის ფიჩვი ტანის შესაწუხებელი რამე (წმიდის ნინოს ცხოვრება).
კილიტარილი პეტალი, блестка, фольга.
კილოღილთა და კავთა ჩასაგდებელი (გამოს. 26,4). შემდგომთა შინა დაუწერიათ ღილი, петля, петлица.
კილო ისრისარომლითაც მშვილდის საბელს ჩაეგდება.
კილოალის კუთხე, лузг, глузг или каток у глаз.
კილოგალობისა მიმოსაქცევი სხვაობა ხმათა (იერემ. 48,32), напев, тон.
კილოდმარილის მიცემა, გარდამეტება, დაჭარბება, пересолить не много, передать соли.
კილოკავად გადავლით, იგავად, мимоходом, стороною.
კილოსდაჩნევა, ანუ დასხმა, დაჭრილსა და მისთანას რა მთელება დააჩნდეს.
კიმანებაჭიხვინი, ანუ კივილი (ისაი. 10,30).
კიმელიმცირე კუფხალი (ნახე მტევანთან).
კინამოხის ქერქი სუნნელი, დარიჩინი (ქებ. 4,14), кинамон, корица, χιννάμωμον (იგავ. 7.17).
კინაღამ, კინაღარკნინღა, ამპას, აპაპა, чуть не, чуть чуть, едва не.
კინენიშუბის გარია (ნახე ლახვართან), [დარეჯ.].
კინკილი(ვჰკინკილებ) ცალფეხზედ სიარული, ფეხის კანტური.
კინკლაობა(ვჰკინკლაობ, ვეკინკლავები) მცირე ომი, ჩხუბი, перепалка, перестрелка, небольшое сражение.
კინკლოსისქიმა ანუ ტაბლიცა, ცხრილივით შექმნილი წელთა აღრიცხჳსა, მოქცევათა მზისა და მთოვარისათა და სხათა, цикл, κύκλος. თ. თარღუ, ს. ტომარ.
კინკრუჟა(ხე) კუნკრუხელა, ან კენკრა ღვივისა და მისთანათა ხეთა ეკლიანთა, крыжовник.
კინტიპენტელას საწკეპავი, მშვილდის საცემი.
კინძვა(ვჰკინძავ) დაშლილთა ნივთთა მეტადრე ქაღალდთა დაშლილთა ნივთთა მეტადრე ქაღალდთა ერთად შეკრება და მიკერება, плесть, переплетывать.
კინწიკისერი.
კიპკიპიხმიანობა ქორთა, შევარდენთა, გავაზთა და მისთანათა.
კიპრუჭიგოლი, თაფლის პური, сот меду.
კიჟინა, კიჟინის დაცემამრავალთ ხმიანობა ასაგდებად, освистать. // ომში კივილი მეომართაგან.
კირთებამონება, უღელი მონებისა, დაკირთება (გამოს. 20,2 და 2 სჯული. 5,6), рабство, работа.
კირიქვა დამწვარი და დალეწილი ფქვილივით კედელთ საშენებელად სიმაგრისათჳს, известь.
კირიელეისონი, კრიალოსანისავარდი, ასხმული მძივები სათალავად, чётки.
კირკაჟი ან კირკატიმაგარი რამ ძნელად გასაპრცქნელი.
კირკინო(მძრ.) დიდი კიბორჩხალა.
კირკიტა(მფრ.) кобец.
კირკიტინახე კირკაჟი.
კირჩხიბი(მძრ.) ასთაკვი, კიბო, კარკინო და მისთანანი, рак. // მუწუკი მჭამელი რკუდ წოდებული. // წისქვილის ლითონის საპყრობი რკინა. // ნიშანი ზოდიაქოსი, რომელიცა ინისსა შინა მიითალავს მზესა (შავთ. 13) (ნახე ზოდიაქოსთან).
კირწიკორწაკისერზედ გადაბრუნება.
კისერიქედი, უკანა კერძო ყელისა (ისაი. 30,28), выя, шея.
კისკასიმორბედი, მსწრაფლი, მარჯვე, ცქვირტი (ამბაკ. 1,6; ვეფხისტ. 1386; შავთ. 11,51), борзый, проворный.
კისკისიკასკასი (ნახე სიცილი).
კიტრანა(ბალ.).
კიტრი(ბალ., ვეფხისტ. 776), огурец.
კიშტიკალათა (ნახე შარაგული), кошница (იერემ. 24,2).
კიჩერიქიშური (ნახე ყურძენთან).
კიცვი(ოთხფ.) კვიცი ცხენისა ან ვირისა, მუტრუკი (მატ. 21:2,5 და შემდგომი), жребя, жеребя.
კიცხევა(ვჰკიცხავ, ვეკიცხევი) აგდება, დაცინება (მატ. 20,19), поругание, осмеяние.
კლაკუნა(იკლაკნების) მიმოხრით სლვა გველთა, მდინარეთა და მისთანათა, извиваться.
კლანჭიჭანგი ოთხფეხთა (ნახე ფრჩხილი), когти.
კლდემთა ანუ გორა მრთლად ქჳსა (ფსალ. 26,5 და 77,15 და შემდგომი; მატ. 27,60), камень, каменная гора, скала. სახენი ამისნი არიან: ტინი ფრიად მაგარი, აღმა ამართული; სალი და ქარაფი ვრცელი და მაღალი ნიამორთაგანცა ძნიად სავალი; თირი ლბილი და ადჳლ სათალი, რომლისაც ნატეხს ეწოდება მჭადაქვა და იხმარება სალესავად; კონცხი, აკრა თუ აკარა გრძლად წაშვერილი ზღვათა და მდინარეთა შინა შესული; ჭეო კლდე ფიქალიანი; გოხი ქჳთკირის მსგავსი; კბოდე ზღჳსა ან მდინარის პირის კლდე, ჩაუვალი ვითა პლატე; ბრაგი ზღვათა შინა დაფარული კლდე, სავნებელი ხომალდთათჳს. კალად კლდეთა მაღალთათჳს ითქმის: კარკატოვანი, პიტალო, ფრიალო, ციცაბო და სხ. (იხილენ თჳსთა ადგილთა). კლდეთა შინა იპოვებიან მეტალნნი, მინერალნი და სხ., რომელთაც ეწოდების ქანი მეტალლთა, ქანი მარილისა, შაბისა, მარმარილოსი და სხ.
კლდის დუმა(ბალ.) молодило.
კლდის თევზა(თევზ.) пискарь.
კლდოვანი, კლდიანიმქონებელი კლდეთა (მატ. 13,5), каменистый.
კლება(ვაკლებ) დაკლება, არა სრულად მიცემა, лишать, сбавлять. // (მაკლს, მაკლია, მაკლდება) არა სრულად ქონება (ფსალ. 22,1 და 38,5; მატ. 19,20), лишаться, иметь недостаток. // კლება მთოვარისა (იკლებს მთოვარე, კლებაში შევალს), ущерб луны.
კლება(ვიკლებ)აკლება, დარბევა, აფორიაქება, грабить.
კლემაქსიკიბე, წიგნი იოანე სინელისა, лестница. книга И. Синаита, κλίμαξ.
კლერტიხმელი ღერი ფიჩხისა, ანუ გაკრეფულის მტევნისა (ისაი. 9,18 და 37,27; ოსე. 10,4), троскот.
კლვა(ვჰკლავ) მოკდინება, მოკლვა, убивать.
კლვადიდასაკლავი, საკლავი ხვასტაგი (ფსალ. 43,23; იერემ. 12,3), закалаемый.
კლთოლვა(ჰკლთის, ჰკლთოდა) დუღილივით.
კლიმატიმხარე ქეყანისა განსხვავებული ჰაერით, климат, κλίμα.
კლიტებერძულად ჰქვიან გასაღებსა და ქართულადცა ზოგგან უხმარიათ გასაღებად (მატ. 16,19), მიგცნე შენ კლიტენი სასუფევლისა და სხ. (ვეფხისტ. 453), (ключ, κλειδί. თ. გილიდ, ს. ბალინქ. // ხოლო ზოგგან უხმარიათ ადგილსა დასაკეტთა მოქლონთასა და საზოგადოდცა ამას უხმობენ (ბარუქ. 6,17), კლიტეებითა და მოქლონებითა (ვეფხისტ. 1391), замок, замочек, замками и затворами (იოან. 2,7), заклеп.
კმაგულსავსე, შეჯერებული (ლუკ. 3,14; იოილ. 2,11; ვეფხისტ. 503, 544), довольный.
კმა არს, კმარასაკმარია, სამყოფია, კაია (მატ. 6,34 და 10,25; იოან. 14,8), довольно, достаточно, довлеет, полно, будет.
კმაზვა(ვჰკმაზავ) დარჩევა, დაკმაზვა (კაზმა ნახე).
კმევა(ვაკმევ, ვუკმევ) სუნნელთა საკმეველთა დაკომლება ცეცხლზედ შესაწირავად (ლუკ. 1,9 და შემდგომი; ვეფხისტ. 325), кадить, курить.
კმოლვა(ჰკმის, ჰკმოდა) აკომლება, კომლის ასლვა (ფსალ. 103,32), дымиться, куриться.
კნატუნი(ვაკნატუნებ) კვნეტა.
კნინიმცირე ან შეურაცხი (ნახე უმცირესთან) (ქებ. 3,4), малый, маловажный, ничтожный.
კნინღაკინაღამ, ძლივს, ანუ თითქმის (ფსალ. 72,2), в моле, едва не, чуть не, почти (საქმ. 13,44).
კნოტი, კნუტი(ოთხფ.) კატის შვილი, котенок, კნუტები, котята.
კობალამსხვილი ტილო, ქათანი.
კობლვაბაზთაგან ჭანგთ შეკუმშვა და მისგამო ვერ დაჭერა ნადირთა.
კობრი(თევზ.) გოჭა, сазан.
კოდალა(მფრ.) ხეკოდა, дятель, пузатка.
კოდვა(ვჰკოდ, -დავ) ჭრა, დაჭრა, დაკოდვა, рубить, ранить. // დასაჭურისება ხვასტაგთა, холостить самцов животных. // წისქვილის ქვების გამოპირვა, тесать, насекать жерновы.
კოდიწონა 10 ლიტრისა (ნახე საწონი და საწყაო), вес в 2¼ пуда. // ხოლო საწყაოს კოდი არს ერთი კასრი, ანუ 3 ჩანახი, გინა მოდა; კოდის ნახევარი არს ფოხალი, ქილაკი და მათხირი; ფოხალის ნახევარი არს გუში; გუშის ნახევარი - თაღარი ან ტაგარი.
კოდილაჭედილა ხვასტაგი, кладеный, холощеный.
კოდრანტემწლილი, ფოლის ნაოთხალი (მატ. 5,26; მარკ. 12,42), кодрант, полушка, Quadrans, ntis.
კოვზიმცირე ციცხვი მეტალლისა, ანუ ხისა, სახმარი დასასხმელად, ანუ საჭმელად წუნიანთა (ვეფხისტ. 1578), ложка, лжица.
კოზაკი(ოთხფ.) აქლემის შვილი, верблюжёнок.
კოთხუჯი(ბალ.) ეგირი.
კოკაწყლის საზიდი ლაგვინი თიხისა ანუ მეტალლისა (ვეფხისტ. 1084), ушат, кувшин. // საწყაო კოკა არს 12 თუნგი; კოკის ნახევარი არს დორა ანუ ჭარიკი; დორას ნახევარი არს ჩაფი ან გვერდი; გვერდის ნახევარი არს დოქი.
კოკინი, კოკინება(კოკინებს) ნახე გოკინი.
კოკობზიკაშემოკლებით კოპწია, გარდამეტებით კეკლუცობის მიმდევი (ლამაზი ნახე), кокетка, щеголиха
კოკობი(ბალ.) გაუშლელი კავილი (ვეფხისტ. 131, 1494), почка цветов.
კოკოზა(ოთხფ.) კუდა მოზვერი.
კოკონა (მფრ.)პატარა იხვი.
კოკორი, კუკურიკვირტი, კოკობი, ხეთა რტოზედ გამოსული გაუშლელი ფურცელი, почка.
კოკოშაკვახის გოგრი